1. Czy policjant może nas wylegitymować w każdej chwili?
Tylko wtedy, gdy ma powód (np. zakłócasz porządek publiczny, idziesz nietrzeźwy po ulicy) i musi ustalić twoją tożsamość. Poza tym - ma prawo prosić o okazanie dokumentów jedynie w szczególnych sytuacjach, np. żeby zidentyfikować osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, zaginioną lub ukrywającą się przed organami ścigania oraz w celu ustalenia świadków zdarzenia.
2. Co musi okazać?
- policjant powinien się przedstawić (podać swój stopień służbowy, imię i nazwisko) oraz umożliwić ci odczytanie swojej odznaki z numerem identyfikacyjnym,
- policjant ma obowiązek poinformować cię o podstawie prawnej i przyczynach legitymowania,
- funkcjonariusz po cywilnemu zobowiązany jest dodatkowo okazać swoją legitymację służbową.
3. Kiedy policjant może nas zatrzymać?
Tylko wtedy, gdy uzna, że inne środki (np. kontrola dokumentów, upomnienie) będą nieskuteczne i tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie o policji, czyli:
- jeśli istnieje co najmniej uzasadnione przypuszczenie, że popełniłeś przestępstwo lub wykroczenie i zachodzi obawa, że będziesz się ukrywać lub zacierać ślady przestępstwa (musi to być jednak udokumentowane),
- w celach prewencyjnych, jeśli stwarzasz bezpośrednie zagrożenie dla życia czy zdrowia ludzkiego lub mienia.
4. Jeśli zostaniesz zatrzymany:
- masz prawo do natychmiastowej informacji o przyczynach zatrzymania,
- powinieneś być poinformowany o przysługujących ci prawach,
- w ciągu 7 dni możesz złożyć zażalenie na zatrzymanie do sądu rejonowego (właściwego ze względu na miejsce zamieszkania),
- możesz żądać zawiadomienia przez policję najbliższych lub innej wskazanej osoby, np. pracodawcy,
- masz prawo do nawiązania kontaktu z adwokatem i bezpośredniej rozmowy z nim,
- możesz żądać udzielenia pierwszej pomocy oraz - jeżeli to konieczne - zapewnienia pomocy lekarskiej,
- powinieneś otrzymać protokół z zatrzymania,
- zatrzymanie nie może trwać dłużej niż 48 godzin (chyba że sąd wydał postanowienie o tymczasowym aresztowaniu). Czas zatrzymania liczy się od chwili faktycznego pozbawienia wolności.
5.Kiedy policja może przeszukać nasze mieszkanie?
Tylko wtedy, gdy istnieją uzasadnione podstawy do przypuszczenia, że znajdują się tam przedmioty mogące stanowić dowód w sprawie. Zanim do tego przystąpi, policjant musi:
- pokazać stosowne postanowienie prokuratora lub sądu,
- poinformować o celu przeszukania i wezwać do wydania poszukiwanych przedmiotów,
- zapewnić obecność podczas przeszukania przynajmniej jednego dorosłego domownika lub sąsiada (jeśli na miejscu nie ma gospodarza lokalu),
- wypisać pokwitowanie w przypadku zarekwirowania jakichś przedmiotów.
Uwaga! Mamy prawo być obecni podczas przeszukania mieszkania.
6. Kiedy policjant może dokonać kontroli osobistej i sprawdziĆ twój bagaż?
Tylko w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia czynu zabronionego, w razie zatrzymania, a także na rozkaz przełożonego podczas imprez o charakterze masowym.
Jeśli policjant wezwie cię do kontroli osobistej, możesz żądać obecności tzw. osoby przybranej (to znaczy wskazanej przez ciebie) jako świadka kontroli. Kontrola osobista powinna być przeprowadzana, w miarę możliwości, przez osobę tej samej płci, w pomieszczeniu niedostępnym na czas kontroli dla osób postronnych.
Masz prawo być obecny podczas sprawdzania twego bagażu! Możesz zażądać sporządzenia protokołu z przeszukania bagażu. Przysługuje ci też prawo złożenia skargi do przełożonego funkcjonariusza, który przeprowadzał rewizję osobistą czy sprawdzał twój bagaż. W razie niewłaściwego sposobu przeprowadzenia kontroli możesz złożyć doniesienie do prokuratora.
7. Co może policjant z drogówki?
Dokonujący kontroli policjant drogówki ma prawo:
- zażądać unieruchomienia silnika (wyjęcia kluczyka ze stacyjki),
- nakazać opuszczenie pojazdu lub trzymanie rąk w określonym przez niego miejscu.
Policjant umundurowany może zatrzymać twój samochód ręką lub tzw. lizakiem o każdej porze dnia, zarówno na terenie zabudowanym, jak i niezabudowanym. Jeśli jednak zechce skontrolować cię w nocy poza obszarem zabudowanym, w bezpośredniej bliskości policjanta powinien znajdować się oznakowany radiowóz z podświetlonym napisem "Policja".
Natomiast funkcjonariusz nieumundurowany ma prawo zatrzymać twoje auto wyłącznie lizakiem lub latarką (ze światłem czerwonym), a kontrolować cię poza obszarem zabudowanym może tylko w dzień, a w pobliżu powinien znajdować się jego samochód (nie musi być to radiowóz). Policjant nieumundurowany, zanim zacznie kontrolę, ma obowiązek wylegitymować się, natomiast jeśli jest w mundurze, musi pokazać legitymację tylko wtedy, gdy tego zażądasz.
Możemy poskarżyć się na funkcjonariusza do jego ministra
Nadkomisarz Zbigniew Urbański (39 l.) z Komendy Głównej Policji:
Każdy obywatel, który uzna, że postępowanie funkcjonariusza wobec niego jest niewłaściwe, ma prawo złożyć skargę do komendy, w której ten policjant służy, lub komendy nadrzędnej - rejonowej lub wojewódzkiej. Przełożeni mają w takim przypadku obowiązek rozpatrzenia skargi i podjęcia decyzji o ewentualnym wszczęciu postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza. Taka skarga musi być jednak podpisana. Oczywiście każdemu przysługuje także prawo skierowania skargi do komendanta głównego policji lub ministra spraw wewnętrznych i administracji. Na stronie internetowej www.policja.pl jest nawet specjalny link do składania skarg drogą mailową.
Wybrane komentarze
- Donald 04.06.2011, 10:36
Doskonały artykuł. Następnym razem gdy policja cię zatrzyma bez powodu i poprosi o dowód zapytaj jaki jest powód wylegitymowania. Jeśli nie będzie podejrzenia popełnienia wykroczenia lub przestępstwa zapytaj czy to wszystko i czy jesteś wolny. Nie dawaj dowodu bez powodu!
- POLSKIE APSURDARNE PSZEPISY 18.09.2011, 14:53
CHAMSKA POLICJA I STRAŻ MISKA JEST
