- Ostrożność na wysokości jest potrzebna. Problem zaczyna się wtedy, gdy lęk ogranicza codzienne aktywności
- Zmuszanie dziecka do wejścia wyżej może nasilić napięcie i osłabić jego poczucie bezpieczeństwa
- Małe kroki, powtarzane w bezpiecznych warunkach, pomagają dziecku stopniowo przestać unikać trudnych sytuacji
- Warto skonsultować się ze specjalistą, gdy lęk wywołuje napady paniki albo utrudnia dziecku chodzenie do szkoły, zabawę i wyjścia z domu
Dziecko boi się wysokości: kiedy to zwykła ostrożność, a kiedy lęk?
Dziecko może bać się wysokości, nawet gdy dobrze rozumie zasady bezpieczeństwa i stoi w bezpiecznym miejscu, za barierką. Może kurczowo trzymać dorosłego, odmawiać wejścia po schodach, płakać na balkonie lub nie chcieć korzystać z wysokich sprzętów na placu zabaw. Przyspieszony oddech, drżenie, ból brzucha czy płacz są w takiej chwili realną reakcją organizmu na strach, a nie udawaniem.
Sama ostrożność nie jest problemem. Warto reagować wtedy, gdy obawa jest bardzo silna, długo się utrzymuje albo sprawia, że dziecko przestaje chodzić w miejsca ważne dla niego, na przykład na szkolne wycieczki, basen czy plac zabaw. Lęk może zacząć się po upadku, po zobaczeniu czyjegoś wypadku albo bez jednej wyraźnej przyczyny.
Dziecko boi się wejść wyżej? Nie zawstydzaj go ani nie zmuszaj
Uwagi o tchórzostwie ani powtarzanie: „Przecież nic się nie dzieje” nie pomagają dziecku poradzić sobie z lękiem. Dziecko może wtedy wejść na drabinkę wbrew sobie, ale zapamięta przede wszystkim silne napięcie i brak wsparcia. Lepiej spokojnie nazwać to, co widzisz: „Widzę, że wysokość cię teraz przestraszyła. Zostańmy tam, gdzie czujesz się pewniej”.
Jednocześnie nie trzeba automatycznie unikać wszystkich miejsc, w których dziecko musi wejść wyżej. Całkowite unikanie przynosi szybką ulgę, lecz może utrwalać przekonanie, że dziecko nie poradzi sobie w podobnej sytuacji. Celem nie jest przekonanie go, że wysokość nigdy nie niesie ryzyka, ale pokazanie, jak zachować ostrożność i stopniowo odzyskiwać swobodę.
Małe kroki pomagają dziecku oswoić lęk przed wysokością
Jak oswoić lęk wysokości u dziecka? Na początek wspólnie ułóżcie sytuacje od najmniej do najbardziej trudnej. Niech dziecko wybierze pierwszy krok, a dorosły zadba o miejsce, w którym nie ma realnego zagrożenia upadkiem. Ten sam mały krok warto powtarzać kilka razy, zamiast codziennie podnosić poprzeczkę.
Plan małych kroków będzie wyglądał różnie, zależnie od wieku dziecka i tego, czego dokładnie się obawia:
- oglądanie zdjęć mostów, wież lub wysokich placów zabaw
- patrzenie z dorosłym przez zamknięte okno na wyższym piętrze
- wejście na jeden lub dwa niskie stopnie i spokojne zejście
- pobyt na ogrodzonym balkonie lub tarasie, z dala od krawędzi
- korzystanie z niskiej drabinki na placu zabaw, gdy dorosły stoi blisko i w razie potrzeby pomaga
Nie wybieraj do ćwiczeń dachów, niezabezpieczonych schodów, balkonów bez odpowiednich barierek ani miejsc, w których dziecko musiałoby wspinać się na krzesło, mur lub balustradę. Oswajanie lęku ma odbywać się wyłącznie tam, gdzie zasady bezpieczeństwa są jasne: dziecko nie wspina się na barierki, nie wychyla się i pozostaje pod opieką dorosłego.
Co mówić, gdy dziecko boi się wysokości?
Gdy dziecko odczuwa strach na wysokości, potrzebuje prostych komunikatów i spokojnego dorosłego obok. Zamiast zapewniać, że nie ma czego się bać, można powiedzieć: „To jest trudne, ale jesteś bezpieczny”, „Możemy zatrzymać się na tym stopniu” albo „Powiedz, czy wolisz jeszcze chwilę postać, czy zejść”. Takie zdania pokazują dziecku, że jego strach został zauważony, ale nie wzmacniają przekonania, że każda wysokość jest niebezpieczna.
Pomaga też zwolnienie tempa. Dziecko może pewnie oprzeć obie stopy, spojrzeć na wybrany punkt przed sobą i zrobić kilka spokojnych wydechów. Po próbie zauważ konkretny wysiłek, na przykład: „Wszedłeś dwa stopnie mimo strachu i powiedziałeś, kiedy chciałeś zejść”. Nie oceniaj tylko wyniku, bo czasem postępem jest samo podejście do miejsca, którego wcześniej dziecko unikało.
Gdy lęk przed wysokością ogranicza codzienne życie dziecka
Warto porozmawiać z psychologiem dziecięcym lub lekarzem, gdy lęk utrzymuje się przez wiele tygodni, nasila się albo wyraźnie ogranicza dziecku codzienne funkcjonowanie. Ważnym sygnałem są napady paniki, mdłości, duszność, częste bóle brzucha przed wyjściem, rezygnacja z przedszkola, szkoły lub spotkań z rówieśnikami. Pomocy wymaga też sytuacja, gdy lęk pojawił się po wypadku lub innym silnie stresującym doświadczeniu.
Psycholog dziecięcy pomoże ustalić, czy dziecko boi się przede wszystkim wysokości, czy lęk pojawia się też w innych sytuacjach. W domu nie zmuszaj dziecka do trudnych prób. Wybieraj małe kroki, które są bezpieczne, możliwe do powtórzenia i dostosowane do jego wieku.
8
Źródła:
Podcasty
Playlisty tematyczne
