Szczepienie przeciw grypie u dziecka – zastrzyk czy szczepionka donosowa?

• W sezonie 2026/2027 dzieci w Polsce mogą otrzymać przeciw grypie wyłącznie szczepionkę w zastrzyku
• Szczepionkę przeciw grypie w zastrzyku można podać dziecku po ukończeniu 6. miesiąca życia
• Szczepionka donosowa jest przeznaczona dla dzieci i nastolatków, którzy ukończyli 2 lata, ale nie ukończyli 18 lat
• Dzieci, które nie ukończyły 9 lat i nie były wcześniej szczepione przeciw grypie, mogą potrzebować dwóch dawek w odstępie co najmniej czterech tygodni

Szczepienie przeciw grypie u dziecka: co jest dostępne w Polsce?

W sezonie 2026/2027 dzieci w Polsce można zaszczepić przeciw grypie wyłącznie zastrzykiem. Dostępne preparaty są szczepionkami inaktywowanymi, czyli nie zawierają żywych wirusów, które mogłyby namnażać się w organizmie. Szczepionka donosowa jest dopuszczona w Unii Europejskiej, ale w tym sezonie nie jest dostępna na polskim rynku.

Oznacza to, że rodzice nie mają obecnie wyboru między zastrzykiem a aerozolem do nosa. Warto jednak znać różnice między tymi formami, ponieważ szczepionka donosowa może być dostępna w kolejnych sezonach. Skład szczepionek przeciw grypie jest aktualizowany co roku, dlatego szczepienie powtarza się w każdym sezonie.

Szczepionka przeciw grypie w zastrzyku dla dzieci od 6. miesiąca życia

Szczepionkę przeciw grypie we wstrzyknięciu można podać dziecku po ukończeniu 6. miesiąca życia. To jedyna forma szczepienia dostępna dla dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do ukończenia 2 lat. Młodszym dzieciom szczepionkę podaje się zwykle w udo, a starszym w ramię, w mięsień naramienny.

Dziecko, które nie ukończyło 9 lat i wcześniej nie otrzymało co najmniej dwóch dawek szczepionki przeciw grypie, potrzebuje dwóch dawek w odstępie co najmniej czterech tygodni. Tak samo postępuje się, gdy nie wiadomo, czy dziecko było wcześniej szczepione przeciw grypie. Po ukończeniu 9 lat podaje się jedną dawkę na sezon.

Po zastrzyku może pojawić się ból, zaczerwienienie lub niewielki obrzęk w miejscu wkłucia. Objawy te zwykle ustępują w ciągu dwóch lub trzech dni. Rzadziej występują także gorsze samopoczucie, ból głowy lub gorączka. Szczepionka inaktywowana nie może wywołać grypy.

Szczepionka donosowa przeciw grypie: kto mógłby ją otrzymać?

Gdy szczepionka donosowa jest dostępna, mogą ją otrzymać dzieci i nastolatki, którzy ukończyli 2 lata, ale nie ukończyli 18 lat. Zawiera osłabione wirusy grypy i podaje się ją jako aerozol do obu nozdrzy. Dla części dzieci może być wygodniejsza, ponieważ nie wymaga wkłucia.

Nie jest to jednak forma dla każdego dziecka. Nie podaje się jej między innymi dzieciom z ciężkimi niedoborami odporności, przyjmującym salicylany, na przykład preparaty z kwasem acetylosalicylowym, ani po ciężkiej reakcji alergicznej na wcześniejszą dawkę lub składnik szczepionki. Jeśli dziecko choruje przewlekle, przeszło leczenie obniżające odporność albo ma bliski kontakt z osobą z ciężkim niedoborem odporności, o sposobie szczepienia powinien zdecydować lekarz podczas kwalifikacji.

Najczęstsze reakcje po szczepionce donosowej to zatkany lub cieknący nos, mniejszy apetyt, ból głowy i przejściowo gorsze samopoczucie. Osłabione wirusy zawarte w tym preparacie nie wywołują grypy u dziecka, które może zostać nim zaszczepione. Jeśli aerozol będzie dostępny w kolejnym sezonie, przy wyborze warto uwzględnić wiek i stan zdrowia dziecka oraz wynik kwalifikacji do szczepienia, nie tylko obawę przed zastrzykiem.

Zastrzyk czy szczepionka donosowa? Wiek i stan zdrowia dziecka mają znaczenie

Zastrzyk i szczepionka donosowa mają ten sam cel: zmniejszyć ryzyko zachorowania na grypę oraz jej powikłań. Sposób podania sam w sobie nie oznacza lepszej ochrony dla każdego dziecka. Ważne jest, czy szczepionka jest odpowiednia dla wieku dziecka, dostępna w danym sezonie i czy nie ma przeciwwskazań do jej podania.

Szczepienie najlepiej zaplanować przed okresem, w którym zachorowań jest najwięcej, ale można je wykonać przez cały sezon grypowy. W Polsce więcej zachorowań na grypę odnotowuje się zwykle od października do maja, a ich szczyt najczęściej przypada między styczniem a marcem. Jeśli dziecko ma ostrą infekcję z gorączką lub zaostrzenie choroby przewlekłej, termin szczepienia warto ustalić z lekarzem.

Przed wizytą warto sprawdzić w książeczce zdrowia lub na Internetowym Koncie Pacjenta, ile dawek szczepionki przeciw grypie dziecko otrzymało wcześniej. Ułatwi to ustalenie, czy w tym sezonie potrzebuje jednej dawki, czy dwóch. W sezonie 2026/2027 dzieci i młodzież do ukończenia 18 lat mogą w Polsce otrzymać bezpłatną szczepionkę przeciw grypie w zastrzyku, po wystawieniu recepty.

Źródła:

• Szczepienia.Info Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH (Szczepionka przeciw grypie)
• Europejska Agencja Leków (Fluenz)
• Centra Kontroli i Prewencji Chorób USA (Live Attenuated Influenza Vaccine, The Nasal Spray Flu Vaccine)