Matura chemia 2026 odpowiedzi. Co na maturze? Możliwe zadania i rozwiązania [13.05.2026]

Matura z chemii 2026 – co może czekać na maturzystów w arkuszu CKE?

Wielkie odliczanie dobiegło końca, a maturzyści od ponad godziny mierzą się z zadaniami z chemii rozszerzonej. W oczekiwaniu na pierwsze informacje od zdających oraz oficjalną publikację arkusza CKE, nasi eksperci analizują wymagania egzaminacyjne i trendy z poprzednich lat. Na tej podstawie możemy z dużym prawdopodobieństwem określić, jakie zagadnienia stanowią trzon tegorocznego egzaminu.

Eksperci co roku wskazują na pewne „pewniaki”, które niemal na pewno znajdą się w arkuszu. Spodziewamy się, że i tym razem maturzyści mierzą się z zadaniami z następujących działów.

• Chemia organiczna: To absolutna podstawa matury z chemii. Prawdopodobnie pojawiły się zadania dotyczące identyfikacji związków na podstawie ich właściwości, projektowania wieloetapowych syntez (np. z benzenu lub alkanu), a także reakcji charakterystycznych dla alkoholi, fenoli, aldehydów, ketonów i aminokwasów.
• Stechiometria i obliczenia chemiczne: Żadna matura z chemii nie może obyć się bez zadań obliczeniowych. Uczniowie z pewnością muszą obliczyć wydajność reakcji, ustalić wzór związku na podstawie analizy spaleniowej czy poradzić sobie z obliczeniami dotyczącymi mieszanin.
• Reakcje utleniania i redukcji (redoks): Bilansowanie równań reakcji redoks metodą jonowo-elektronową to klasyk. Zadania te często są połączone z chemią nieorganiczną, np. z właściwościami metali przejściowych.
• Kinetyka, statyka i roztwory: Obliczenia pH mocnych i słabych kwasów oraz zasad, zadania z wykorzystaniem stałej równowagi reakcji (Kc) oraz stałej i stopnia dysocjacji (K, α) to kolejne typy zadań, których nie mogło zabraknąć.
• Budowa materii: Pytania o konfigurację elektronową jonów i atomów, określanie hybrydyzacji i budowy przestrzennej cząsteczek to stały element arkuszy CKE.

Warto pamiętać, że największym wyzwaniem są zadania przekrojowe, które wymagają od zdających umiejętności łączenia wiedzy z różnych działów i analitycznego myślenia.

Ile trwa matura z chemii rozszerzonej? Kluczowe informacje

Przypominamy, że egzamin maturalny z chemii na poziomie rozszerzonym, który rozpoczął się o godzinie 9:00, trwa dokładnie 180 minut. Oznacza to, że zdający zakończą pisanie o godzinie 12:00. Ten czas musi wystarczyć na wnikliwą analizę zadań, wykonanie wszystkich obliczeń i staranne sformułowanie odpowiedzi, które często wymagają opisu słownego.

Kiedy oficjalne arkusze i odpowiedzi z matury 2026?

Mimo że pierwsze proponowane odpowiedzi do matury z chemii 2026 pojawią się w internecie już za kilka godzin, tuż po zakończeniu egzaminu, należy traktować je jako materiały nieoficjalne.

• Oficjalne arkusze CKE wraz z propozycjami odpowiedzi zostaną opublikowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną w najbliższych dniach, najprawdopodobniej jeszcze w tym tygodniu.
• Na oficjalne, indywidualne wyniki matur tegoroczni absolwenci będą musieli poczekać do początku lipca 2026 roku. Wtedy każdy zdający będzie mógł sprawdzić swoje rezultaty w systemie ZIU.

Będziemy na bieżąco aktualizować ten artykuł, gdy tylko pojawią się pierwsze zdjęcia arkuszy i sprawdzone odpowiedzi.

W galerii poniżej zobaczysz, jak wyglądał arkusz maturalny z chemii w 2025 roku

Przykładowe zadania i rozwiązania z chemii rozszerzonej

Poniżej prezentujemy zadania, które swoim typem i poziomem trudności odpowiadają standardom maturalnym. To zadania, których pojawienie się w dzisiejszym arkuszu jest wysoce prawdopodobne. Sprawdź, czy poradziłbyś sobie z ich rozwiązaniem!

Przykładowe zadanie z chemii organicznej (identyfikacja izomerów)

Treść zadania: Związek A o wzorze sumarycznym C₄H₁₀O poddano próbie Trommera, która dała wynik negatywny. Ten sam związek w reakcji z kwasem solnym tworzy związek B. Związek B poddany działaniu etanolowego roztworu wodorotlenku potasu w podwyższonej temperaturze daje dwa izomeryczne alkeny: związek C (produkt główny) i związek D (produkt uboczny). Zidentyfikuj związki A, B, C i D, podając ich nazwy systematyczne lub wzory półstrukturalne.

Proponowane rozwiązanie:

1. Analiza związku A (C₄H₁₀O): Negatywny wynik próby Trommera świadczy o tym, że związek A nie jest aldehydem. Wzór sumaryczny wskazuje, że może to być alkohol lub eter. Skoro reaguje z HCl, jest to alkohol. Ponieważ w dalszych etapach powstają dwa różne alkeny, musi to być alkohol drugorzędowy, z którego można wyeliminować wodę na dwa sposoby.
   • Związek A: butan-2-ol (CH₃-CH(OH)-CH₂-CH₃)
2. Analiza związku B: Reakcja alkoholu z HCl to substytucja nukleofilowa, gdzie grupa -OH zostaje zastąpiona atomem chloru.
   • Związek B: 2-chlorobutan (CH₃-CHCl-CH₂-CH₃)
3. Analiza związków C i D: Eliminacja HCl z 2-chlorobutanu zgodnie z regułą Zajcewa prowadzi do powstania dwóch alkenów. Produktem głównym jest alken bardziej podstawiony przy wiązaniu podwójnym.
   • Związek C (produkt główny): but-2-en (CH₃-CH=CH-CH₃)
   • Związek D (produkt uboczny): but-1-en (CH₂=CH-CH₂-CH₃)

Przykładowe zadanie obliczeniowe (pH buforu)

Treść zadania: Zmieszano 200 cm³ roztworu kwasu octowego (etanowego) o stężeniu 0,1 mol/dm³ z 100 cm³ roztworu wodorotlenku sodu o stężeniu 0,1 mol/dm³. Oblicz pH powstałego roztworu. Stała dysocjacji kwasu octowego Kₐ = 1,8 · 10⁻⁵.

Proponowane rozwiązanie:

1. Obliczenie liczby moli substratów:
   • n_CH₃COOH = C · V = 0,1 mol/dm³ · 0,2 dm³ = 0,02 mol
   • n_NaOH = C · V = 0,1 mol/dm³ · 0,1 dm³ = 0,01 mol
2. Analiza reakcji i składu roztworu: CH₃COOH + NaOH -> CH₃COONa + H₂O Reakcja przebiega w stosunku molowym 1:1. Wodorotlenek sodu jest odczynnikiem limitującym i przereaguje w całości. W roztworze pozostanie:
   • Nadmiar kwasu octowego: 0,02 mol - 0,01 mol = 0,01 mol
   • Powstały octan sodu: 0,01 mol
   Powstał roztwór buforowy (mieszanina słabego kwasu i jego soli).
3. Obliczenie pH z równania Hendersona-Hasselbalcha: pH = pKₐ + log([sól]/[kwas]) Ponieważ objętości są jednakowe dla obu składników buforu, można użyć stosunku moli. pKₐ = -log(Kₐ) = -log(1,8 · 10⁻⁵) ≈ 4,74 pH = 4,74 + log(0,01 / 0,01) = 4,74 + log(1) = 4,74 + 0 = 4,74

Odpowiedź: pH powstałego roztworu wynosi 4,74.

Możliwe zadania i rozwiązania z arkusza maturalnego z chemii rozszerzonej

Treść zadania: Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1. Cząsteczki kwasu cynamonowego i kwasu kawowego są chiralne.	F
2. Istnieje izomer geometryczny zarówno kwasu cynamonowego, jak i kwasu kawowego.	P

---

Treść zadania: Spośród odczynników wymienionych niżej wybierz ten, który pozwala odróżnić kwas kawowy od kwasu cynamonowego, i zaznacz jego wzór. Uzasadnij wybór. Odwołaj się do konsekwencji różnicy w budowie cząsteczek obu kwasów.

Odczynniki: FeCl₃ (aq), Br₂ (aq), KMnO₄ (aq)

Najbardziej prawdopodobna odpowiedź:

Wybrany odczynnik: FeCl₃ (aq)

Uzasadnienie: Kwas kawowy posiada dwie grupy hydroksylowe przyłączone bezpośrednio do pierścienia aromatycznego (jest pochodną pirokatechiny), co nadaje mu właściwości fenolu. Związki o charakterze fenoli dają charakterystyczną, barwną reakcję z roztworem chlorku żelaza(III). Kwas cynamonowy nie posiada grup hydroksylowych przy pierścieniu, więc nie ulegnie tej reakcji. Pozwala to na odróżnienie obu kwasów.

---

Treść zadania: Cząsteczka dwufunkcyjnego, nasyconego związku organicznego X zawiera cztery atomy węgla. Obie grupy funkcyjne tego związku mogą reagować z sodem, ale tylko jedna z nich reaguje z wodorotlenkiem sodu. W wyniku utleniania związku X za pomocą jonów dichromianowych(VI) w obecności jonów H⁺ otrzymuje się kwas bursztynowy o wzorze HOOC–CH₂–CH₂–COOH.

Najbardziej prawdopodobna odpowiedź:

Uzasadnienie: Związek X ma 4 atomy węgla i jest nasycony. Posiada dwie grupy funkcyjne, które reagują z sodem - oznacza to obecność grup hydroksylowych (-OH) lub karboksylowych (-COOH). Tylko jedna z nich reaguje z wodorotlenkiem sodu, co wskazuje, że w cząsteczce jest jedna grupa karboksylowa (-COOH). Utlenianie związku X prowadzi do powstania kwasu bursztynowego (kwasu butanodiowego). Oznacza to, że drugą grupą funkcyjną musiała być pierwszorzędowa grupa hydroksylowa (-CH₂OH), która utleniła się do grupy karboksylowej. Zatem związek X to kwas 4-hydroksybutanowy.

Wzór półstrukturalny związku X: HO–CH₂–CH₂–CH₂–COOH

---

Treść zadania: Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednego z izomerycznych dimetylobutanali, który nie ulega opisanej reakcji z KOH.

Kontekst: Niektóre aldehydy w obecności mocnych zasad ulegają reakcji dysproporcjonowania [...] Dotyczy to związków, których cząsteczki nie zawierają atomów wodoru związanych z atomem węgla połączonym z grupą aldehydową.

Najbardziej prawdopodobna odpowiedź:

Uzasadnienie: Reakcji Cannizzaro (reakcji z KOH opisanej w zadaniu) ulegają aldehydy, które nie mają atomu wodoru przy węglu α (węglu połączonym z grupą aldehydową). Aby aldehyd nie ulegał tej reakcji, musi posiadać co najmniej jeden atom wodoru przy węglu α. Izomerem dimetylobutanalu spełniającym ten warunek jest 3,3-dimetylobutanal.

Wzór półstrukturalny: CH₃–C(CH₃)₂–CH₂–CHO

---

Treść zadania: Zmieszano alkoholowe roztwory aldehydu benzoesowego (benzenokarboaldehydu) oraz aldehydu mrówkowego (metanalu) i otrzymano ciekłą mieszaninę, w której alkohol był tylko rozpuszczalnikiem. Następnie dodano wodorotlenek potasu. Napisz w formie jonowej skróconej równanie zachodzącej reakcji.

Najbardziej prawdopodobna odpowiedź:

Uzasadnienie: Jest to przykład krzyżowej reakcji Cannizzaro. Oba aldehydy (benzoesowy i mrówkowy) nie mają atomów wodoru przy węglu α. W obecności stężonej zasady aldehyd mrówkowy, jako bardziej reaktywny, utlenia się do mrówczanu, a aldehyd benzoesowy redukuje się do alkoholu benzylowego.

Równanie w formie jonowej skróconej: C₆H₅CHO + HCHO + OH^- → C₆H₅CH₂OH + HCOO^-

---

Treść zadania: Przeprowadzono doświadczenie, do którego użyto odczynnika Tollensa i roztworu pewnego cukru wybranego spośród podanych poniżej: glukoza, fruktoza, maltoza, sacharoza. Wynik doświadczenia przedstawiono na zdjęciu. Oceń prawdziwość zdań. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1. Wynik doświadczenia pokazany na zdjęciu zaobserwowano po dodaniu do odczynnika Tollensa roztworu maltozy.	P
2. Każdy z wymienionych cukrów wykazuje właściwości redukujące.	F

Uzasadnienie do odpowiedzi:

1. Na zdjęciu widać probówkę z lustrem srebrowym, co jest pozytywnym wynikiem próby Tollensa. Próba ta wykrywa właściwości redukujące. Maltoza jest cukrem redukującym, więc da pozytywny wynik. (Prawda)
2. Spośród wymienionych cukrów (glukoza, fruktoza, maltoza, sacharoza), sacharoza jest cukrem nieredukującym, ponieważ nie posiada wolnej grupy hemiacetalowej. W związku z tym nie wykazuje właściwości redukujących i nie daje pozytywnego wyniku w próbie Tollensa. (Fałsz)