Kołysanie uspokaja niemowlę niemal od razu. Skąd bierze się ten efekt?

• Gdy rodzic nosi dziecko i spokojnie z nim chodzi, niemowlę może szybko przestać płakać, mniej się ruszać, a jego tętno może zwolnić
• Rytmiczny ruch oddziałuje na zmysł równowagi, a dotyk i bliskość opiekuna mogą dawać dziecku poczucie bezpieczeństwa
• Kołysanie nie zaspokoi głodu, nie usunie bólu ani choroby i nie wystarczy, gdy dziecko jest przebodźcowane
• Jeśli niemowlę zaśnie podczas kołysania, przełóż je na plecy, na twardy i płaski materac w łóżeczku lub kołysce

Dlaczego noszenie i kołysanie uspokajają niemowlę?

Połączenie ruchu i bliskości opiekuna może działać na układ nerwowy niemowlęcia uspokajająco. W badaniu z udziałem niemowląt do 6. miesiąca życia dzieci, z którymi rodzic chodził na rękach, szybko przestawały płakać, mniej się ruszały, a ich tętno zwalniało. Samo trzymanie dziecka na rękach przez siedzącego opiekuna nie przynosiło takiego samego efektu.

Badacze nazywają tę reakcję odpowiedzią na przenoszenie. Nie świadczy ona o tym, że dziecko jest rozpieszczone. To automatyczna reakcja organizmu, która pomaga mu się uspokoić, gdy jest blisko opiekuna.

Ruch, dotyk i bliskość działają razem

Rytmiczny, łagodny ruch pobudza układ przedsionkowy, czyli zmysł odpowiedzialny za odczuwanie ruchu i utrzymywanie równowagi. Niemowlę czuje też podparcie całego ciała, dotyk dłoni, zapach i głos opiekuna. Takie spokojne, powtarzalne bodźce mogą pomóc mu się wyciszyć.

Dlatego spokojne chodzenie z dzieckiem przytulonym do klatki piersiowej często lepiej je uspokaja niż energiczne bujanie w miejscu. W jednym z badań pięć minut spokojnego noszenia pomagało płaczącym niemowlętom zasnąć, ale autorzy zaznaczyli, że potrzebne są dalsze badania. Nie ma jednego tempa ani czasu kołysania, które sprawdzi się u każdego dziecka.

Płacz niemowlęcia ma różne przyczyny. Kołysanie nie pomoże na każdą

Kołysanie może pomóc dziecku się wyciszyć, gdy jest zmęczone lub przebodźcowane, ale nie zaspokoi głodu ani nie usunie bólu. Jeśli niemowlę nadal płacze, warto po kolei sprawdzić, czy nie potrzebuje karmienia, odbicia po jedzeniu, przewinięcia, snu albo spokojniejszego otoczenia. U części niemowląt zbyt długie kołysanie, śpiewanie i zmienianie pozycji przynosi odwrotny skutek, ponieważ dostarcza im kolejnych bodźców.

Niepokojący może być płacz wyraźnie inny niż zwykle, którego nie da się ukoić, szczególnie jeśli dziecko ma gorączkę, trudności z oddychaniem, powtarzające się wymioty, jest wyjątkowo senne lub je znacznie mniej niż zwykle. U dziecka do 3. miesiąca życia temperatura 38°C lub wyższa wymaga pilnego kontaktu z lekarzem. W takiej sytuacji kołysanie może przynieść chwilową ulgę, ale nie powinno opóźniać kontaktu z lekarzem.

Jak bezpiecznie kołysać niemowlę i gdzie odłożyć je do snu?

Kołysz niemowlę powoli i pewnie, zawsze podtrzymując jego głowę i szyję. Nie potrząsaj dzieckiem, nie wykonuj gwałtownych podskoków ani nie zwiększaj siły ruchu, gdy płacz nie ustaje. Jeśli czujesz złość, narastające napięcie lub duże zmęczenie, odłóż dziecko na plecy do pustego łóżeczka albo innego bezpiecznego miejsca i na chwilę odejdź, aby się uspokoić.

Dziecko może zdrzemnąć się podczas noszenia, jazdy wózkiem lub w huśtawce, ale jeśli zaśnie, przełóż je na plecy, na twardy i płaski materac w łóżeczku lub kołysce. Fotelik samochodowy, bujak, leżaczek ani huśtawka nie są przeznaczone do rutynowego snu niemowlęcia. Kołysanie może pomóc dziecku się uspokoić przed snem, ale nie zastępuje bezpiecznego miejsca do spania.

Źródła:

• PubMed (Infant calming responses during maternal carrying in humans and mice)
• PubMed (A method to soothe and promote sleep in crying infants utilizing the transport response)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (How to Keep Your Sleeping Baby Safe: AAP Policy Explained)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (How to Calm a Fussy Baby: Tips for Parents & Caregivers)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Fever and Your Baby)