O tym, jak wzmacniać bezpieczeństwo ekonomiczne i finansowe Polski, rozmawiali uczestnicy debaty „Bezpieczeństwo ekonomiczne i finansowe Polski”, która odbyła się podczas I Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 na Uniwersytecie Warszawskim. Wydarzenie zorganizowały Fundacja FAPA oraz Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego. Partnerem instytucjonalnym forum był Uniwersytet Warszawski, partnerem strategicznym Polska Spółka Gazownictwa, a partnerem wydarzenia Narodowy Bank Polski.
W panelu udział wzięli prof. dr hab. Marcin Wiącek, Rzecznik Praw Obywatelskich, prof. dr hab. Przemysław Litwiniuk, członek Rady Polityki Pieniężnej, dr Tomasz Pawlonka, dyrektor Zespołu Badań i Analiz ZBP oraz dyrektor Programu Analityczno-Badawczego Warszawskiego Instytutu Bankowości, a także Bartosz Kublik, Prezes Banku Ochrony Środowiska. Debatę prowadził Hubert Biskupski, zastępca redaktora naczelnego „Super Expressu”, szef „Super Biznesu” i superbiz.pl.
Punktem wyjścia była dyskusja o euro. Szybko okazało się jednak, że pytanie o wspólną walutę prowadzi do szerszej rozmowy: o odporności gospodarki, kosztach pozostawania poza strefą euro, konstytucji, suwerenności, bezpieczeństwie obywateli i zaufaniu do instytucji.
Euro: ekonomia, prawo i suwerenność
Debata pokazała, że wejście Polski do strefy euro nie jest wyłącznie decyzją ekonomiczną. Prof. Przemysław Litwiniuk zwracał uwagę, że Polska jest związana traktatowym zobowiązaniem do przyjęcia wspólnej waluty, ale bez wskazania konkretnego terminu. Podkreślał też znaczenie własnej waluty i krajowej polityki pieniężnej, które w ostatnich latach pomagały reagować na kryzysy.
Inną perspektywę przedstawił Bartosz Kublik. Prezes Banku Ochrony Środowiska mówił o kosztach pozostawania poza strefą euro, związanych m.in. z ryzykiem kursowym i wymianą walutową. Wskazywał, że dla gospodarki oznacza to realne obciążenia, które wpływają na przedsiębiorstwa, inwestycje i dostęp do kapitału.
Prof. Marcin Wiącek podkreślał natomiast prawny i społeczny wymiar decyzji o przyjęciu euro. Zwracał uwagę, że taki krok wymagałby zmiany konstytucji, a w odbiorze społecznym mógłby być postrzegany nie tylko jako decyzja gospodarcza, ale także jako decyzja dotycząca suwerenności państwa.
Gotówka jako element bezpieczeństwa
Jednym z najważniejszych tematów debaty była rola gotówki. Uczestnicy wskazywali, że fizyczny pieniądz pozostaje potrzebny nie tylko z przyzwyczajenia. W sytuacji awarii, cyberataku, kryzysu infrastrukturalnego albo nagłego wzrostu niepewności gotówka może stać się podstawowym narzędziem codziennego funkcjonowania obywateli.
Prof. Przemysław Litwiniuk mówił o znaczeniu dostępności gotówki i bezpieczeństwa obrotu pieniężnego. Bartosz Kublik zwracał uwagę na praktyczny wymiar dystrybucji gotówki, szczególnie w czasie nagłego wzrostu zapotrzebowania. W tym kontekście ważną rolę odgrywa zróżnicowany sektor bankowy, w tym banki spółdzielcze, lokalne placówki i sieć bankomatów.
Gotówka była więc przedstawiana nie jako przeciwieństwo nowoczesności, ale jako jeden z elementów odporności systemu finansowego. Nowoczesne płatności cyfrowe są wygodne i potrzebne, ale państwo musi być przygotowane także na sytuacje, w których systemy elektroniczne nie działają tak, jak powinny.
Prywatność obywateli i historia transakcji
W debacie mocno wybrzmiał również wątek prywatności. Prof. Marcin Wiącek zwracał uwagę, że historia transakcji może ujawniać bardzo wiele informacji o człowieku. Nie chodzi więc tylko o wybór między płatnością kartą a gotówką, ale o szersze pytanie: kto ma dostęp do danych o codziennych decyzjach obywateli i jak daleko może sięgać kontrola nad obrotem bezgotówkowym.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazywał także na sytuację osób starszych i wykluczonych cyfrowo. Dla części obywateli gotówka nadal jest podstawowym sposobem uczestnictwa w życiu gospodarczym. Ograniczenie dostępu do fizycznego pieniądza mogłoby w praktyce oznaczać utrudnienie korzystania z podstawowych praw.
W tym ujęciu gotówka staje się nie tylko narzędziem płatniczym. Jest także elementem wolności, prywatności i godności obywateli.
Cyberoszustwa i deepfake
Ostatnia część debaty pokazała, że bezpieczeństwo finansowe coraz mocniej zależy od odporności na cyberzagrożenia. Dr Tomasz Pawlonka ze Związku Banków Polskich mówił o rosnącej skali oszustw finansowych oraz o tym, jak nowe technologie zmieniają metody działania przestępców.
Szczególne znaczenie mają tu sztuczna inteligencja i technologia deepfake. Fałszywe nagrania, podszywanie się pod znane osoby, manipulacje głosem i obrazem mogą być wykorzystywane do wyłudzania pieniędzy oraz budowania fałszywego zaufania. Eksperci podkreślali, że nawet najlepiej zabezpieczone systemy nie wystarczą, jeśli użytkownicy nie będą świadomi ryzyka.
W tym kontekście edukacja finansowa i cyfrowa staje się częścią bezpieczeństwa państwa. Ochrona obywateli nie polega wyłącznie na technologiach stosowanych przez banki. Równie ważna jest umiejętność rozpoznawania zagrożeń przez samych użytkowników.
Bezpieczeństwo finansowe wymaga zaufania
Debata pokazała, że bezpieczeństwo ekonomiczne i finansowe Polski nie sprowadza się do jednego tematu. Euro, gotówka, prywatność, banki, płatności cyfrowe i cyberzagrożenia tworzą wspólną układankę. Jej najważniejszym elementem jest zaufanie: do waluty, instytucji, banków, państwa i systemów płatniczych.
Nowoczesna gospodarka potrzebuje szybkich płatności, bankowości mobilnej i cyfrowych usług finansowych. Jednocześnie państwo musi zachować rozwiązania, które działają w czasie kryzysu i są dostępne dla wszystkich obywateli. Dlatego gotówka, bezpieczeństwo danych i odporność sektora bankowego pozostają tematami strategicznymi.
Pełne nagranie debaty można obejrzeć na kanale Fundacji im. XBW Ignacego Krasickiego:
Organizatorzy zapowiedzieli kontynuację cyklu. II Forum Bezpieczeństwa Polski 2026 odbędzie się 14 lipca na Uniwersytecie Warszawskim. Wydarzenie będzie poświęcone bezpieczeństwu surowcowemu i energetycznemu państwa, znaczeniu local content dla bezpieczeństwa strategicznego oraz bezpieczeństwu żywnościowemu Polski.
Podcasty
Playlisty tematyczne
