Jeśli dostaniemy zielone światło, już w nocy z 20 na 21 grudnia znikną kontrole na granicach lądowych między Polską, Czechami, Estonią, Litwą, Łotwą, Maltą, Słowacją, Słowenią, Węgrami a starą Unią. Kontrole na lotniskach zostaną zniesione dopiero 30 marca 2008 r.
Przystąpienie Polski do strefy Schengen oznacza ułatwienia w podróżowaniu, likwidację kolejek na przejściach, ujednolicenie procedur wizowych i międzynarodową współpracę policyjną. Poszerzona strefa obejmie znaczną część Europy wraz z Norwegią i Islandią. Obywatele polscy będą mogli przekraczać granice w dowolnym miejscu i o dowolnej porze (tylko z paszportem lub dowodem). Zniesieniu kontroli granicznych będzie jednak towarzyszyć wzmocniona współpraca policyjna. Baza danych systemu wymiany informacji Schengen (SIS) ułatwi ściganie osób i poszukiwanie skradzionych przedmiotów.
W szczególnych sytuacjach możliwe będzie czasowe przywrócenie kontroli na granicy, np. podczas imprez masowych (tak stało się w Niemczech w trakcie mistrzostw świata w 2006 roku).