Nie żyje Alojzy Lysko. Miał 84 lata
Alojzy Wiktor Lysko urodził się 15 lutego 1942 roku w Bojszowach. Z rodzinną miejscowością związał całe swoje życie – tutaj rozwijał działalność społeczną, literacką i kulturalną.
O śmierci pisarza poinformowała Gmina Bojszowy. W opublikowanym pożegnaniu przypomniano jego wieloletnie zaangażowanie w życie lokalnej społeczności oraz działalność na rzecz zachowania śląskiej historii, tradycji i języka.
Informację przekazał również poseł Łukasz Kohut.
„Duchy wojny” były jego dziełem życia
Najważniejszym elementem dorobku Alojzego Lyski pozostaje 10-tomowa saga „Duchy wojny”. Pisarz opisał w niej losy Górnoślązaków, którzy podczas II wojny światowej zostali przymusowo wcieleni do Wehrmachtu.
Temat miał dla niego szczególne znaczenie. Wiązał się z osobistą historią jego rodziny. Ojciec pisarza, Alojzy Lysko senior, został wcielony do niemieckiej armii. Zginął na froncie wschodnim na terenie Ukrainy, mając zaledwie 30 lat.
Po latach syn próbował odtworzyć historię jego ostatnich dni. Z relacji świadków wynikało, że mężczyzna zmarł z wycieńczenia i zamarzł na stepie.
Rodzinna tragedia stała się dla Alojzego Lyski impulsem do opisania losów całego pokolenia Górnoślązaków, którzy w czasie wojny znaleźli się w sytuacji, na którą często nie mieli wpływu.
„Mianujom mie Hanka” rozsławiło jego twórczość
Alojzy Lysko był również autorem tekstu, na podstawie którego powstał głośny monodram „Mianujom mie Hanka”. Spektakl katowickiego Teatru Korez został oparty na utworze „Jak Niobe… Opowieść Górnośląska”. W tytułową rolę wcieliła się Grażyna Bułka.
Historia śląskiej kobiety szybko wyszła poza region. „Mianujom mie Hanka” prezentowano m.in. w Sejmie RP oraz Parlamencie Europejskim.
W styczniu 2025 roku spektakl trafił także do Teatru Telewizji. Była to pierwsza w historii tego cyklu produkcja zrealizowana w całości w języku śląskim. Emisję obejrzało blisko pół miliona widzów.
Przez lata był nauczycielem
Twórczość literacka nie była jedynym obszarem działalności Alojzego Lyski. Przez blisko 30 lat pracował jako nauczyciel górnictwa.Był związany ze Szkołą Górniczą KWK Ziemowit w Lędzinach, którą kierował. Z czasem zaangażował się również w działalność publiczną.
W latach 2005–2007 był posłem na Sejm RP V kadencji. Pracował m.in. w Sejmowej Komisji Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pełnił także funkcję radnego Sejmiku Województwa Śląskiego.
Przez lata pozostawał aktywnym uczestnikiem życia kulturalnego regionu i konsekwentnie zajmował się dokumentowaniem jego historii.
W 2026 roku został patronem biblioteki
Alojzy Lysko został szczególnie uhonorowany w swojej rodzinnej miejscowości.
8 czerwca 2026 roku Gminna Biblioteka Publiczna w Bojszowach oficjalnie otrzymała jego imię. W tym samym roku pisarz otrzymał także tytuł Ambasadora Śląska przy Nagrodzie im. Kazimierza Kutza. Lysko wielokrotnie mówił o znaczeniu Katowic dla swojej twórczości.
„Wszystko się w Katowicach zaczęło i wszystko w Katowicach trwa. Bez Katowic ja bym nie istniał, to jest moje okno cywilizacyjne” – mówił.
Jego dorobek obejmuje książki, dramaty, publikacje i teksty poświęcone przede wszystkim Śląskowi oraz jego mieszkańcom.
Alojzy Lysko pozostawił po sobie nie tylko własną twórczość, ale również zapis historii ludzi, których losy przez lata były często pomijane w szerszej opowieści o regionie i II wojnie światowej. „Duchy wojny” oraz „Mianujom mie Hanka” należą do najbardziej rozpoznawalnych dzieł związanych ze współczesną śląską kulturą.
Podcasty
Playlisty tematyczne
