Zakażenie pneumokokowe u dziecka: objawy, ryzyko i szczepienie

Pneumokoki to bakterie, które często występują w nosie i gardle dzieci, nie powodując żadnych objawów. Czasem wywołują zapalenie ucha lub płuc, a rzadziej ciężkie zakażenia, takie jak sepsa czy zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Warto wiedzieć, które objawy wymagają szybkiej pomocy, kto jest bardziej narażony na ciężki przebieg choroby i przed czym chroni szczepienie.

Lekarz osłuchuje plecy dziecka stetoskopem. O objawach zakażeń pneumokokowych przeczytasz na SE.
Autor: Pixabay.com RSV jest wyjątkowo groźny dla dzieci. Szpitale pękają w szwach
  • Pneumokoki mogą wywołać zapalenie ucha lub płuc, a rzadziej sepsę albo zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych
  • Największe ryzyko ciężkiego przebiegu zakażenia dotyczy niemowląt, małych dzieci oraz dzieci z chorobami przewlekłymi
  • Objawy zależą od miejsca zakażenia, dlatego sama gorączka nie pozwala stwierdzić, że jej przyczyną są pneumokoki
  • W Polsce szczepienie przeciw pneumokokom jest obowiązkowe dla dzieci w pierwszych dwóch latach życia
Jak zaplanować płeć dziecka? Królowe Matki, odc. 15

Zakażenie pneumokokowe u dziecka: czym jest i jak dochodzi do zakażenia?

Zakażenie pneumokokowe wywołuje bakteria Streptococcus pneumoniae, nazywana pneumokokiem. Może wywoływać często występujące infekcje, takie jak zapalenie ucha środkowego, zatok lub płuc. Rzadziej bakterie dostają się do krwi lub płynu otaczającego mózg i rdzeń kręgowy. Prowadzi to do inwazyjnej choroby pneumokokowej, na przykład sepsy albo zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Pneumokoki przenoszą się głównie drogą kropelkową i przez kontakt z wydzieliną z dróg oddechowych. Wiele małych dzieci jest bezobjawowymi nosicielami pneumokoków, zwłaszcza jeśli chodzą do żłobka lub przedszkola. Samo nosicielstwo nie oznacza choroby i nie wymaga leczenia, ale bakterie mogą być przekazywane innym osobom.

Objawy zakażenia pneumokokowego u dziecka. Kiedy potrzebna jest szybka pomoc?

Objawy zakażenia pneumokokowego u dziecka zależą od tego, gdzie rozwija się infekcja. Przy zapaleniu ucha mogą pojawić się ból ucha, gorączka, płaczliwość, rozdrażnienie i słabszy apetyt. Przy zapaleniu płuc częściej występują gorączka, kaszel, wyraźnie przyspieszony oddech, duszność lub znaczne osłabienie.

Pilnej oceny lekarskiej wymaga dziecko, które ma trudność w oddychaniu, sinieje lub szarzeje, jest bardzo senne i trudno je dobudzić, ma drgawki, zaburzenia świadomości albo nie chce pić. Niepokojąca jest także gorączka, której towarzyszą sztywność karku, silny ból głowy, wymioty lub wyraźne pogorszenie stanu dziecka. Takie objawy nie muszą oznaczać zakażenia pneumokokowego, ale mogą świadczyć o ciężkiej infekcji. W takiej sytuacji trzeba szybko skontaktować się z lekarzem lub wezwać pomoc medyczną.

Na podstawie samych objawów nie można stwierdzić, czy zapalenie ucha lub płuc zostało wywołane przez pneumokoki. O przyczynie choroby decyduje lekarz na podstawie badania dziecka, a przy podejrzeniu zakażenia inwazyjnego także odpowiednich badań. Nie należy podawać antybiotyku pozostałego po wcześniejszym leczeniu ani stosować go bez konsultacji.

Kto jest bardziej narażony na ciężkie zakażenie pneumokokowe?

Ciężki przebieg zakażenia pneumokokowego częściej dotyczy niemowląt i małych dzieci, ponieważ ich układ odpornościowy dopiero się rozwija. Dzieci chodzące do żłobka lub przedszkola częściej mają kontakt z pneumokokami. Dzieci z chorobami przewlekłymi lub zaburzeniami odporności są bardziej narażone na ciężki przebieg zakażenia.

Do grup ryzyka należą między innymi wcześniaki oraz dzieci z niedoborami odporności, chorobami nowotworowymi, przewlekłymi chorobami serca, płuc lub nerek, cukrzycą, brakiem śledziony czy implantem ślimakowym. W Programie Szczepień Ochronnych dla tych dzieci przewidziano szczególny schemat szczepienia. Warto omówić harmonogram z lekarzem prowadzącym, zwłaszcza gdy dziecko miało przerwę w szczepieniach albo rozpoczyna leczenie obniżające odporność.

Szczepienie przeciw pneumokokom: kiedy i dlaczego warto je wykonać?

Szczepienie przeciw pneumokokom jest w Polsce obowiązkowe dla wszystkich dzieci w pierwszych dwóch latach życia. Jeśli dziecko nie otrzymało dawek zgodnie z kalendarzem, szczepienie należy jak najszybciej uzupełnić. Do ukończenia 5. roku życia pozostaje ono obowiązkowe. Wcześniaki oraz dzieci z określonych grup ryzyka mogą otrzymywać szczepionkę w schemacie czterodawkowym.

Szczepienie zmniejsza ryzyko ciężkich zakażeń wywołanych przez typy pneumokoków, przed którymi chroni szczepionka. Nie chroni przed każdym zapaleniem ucha ani płuc, ponieważ choroby te mogą mieć różne przyczyny. Po szczepieniu możliwe są krótkotrwałe reakcje, takie jak bolesność, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu podania, gorączka, rozdrażnienie czy mniejszy apetyt.

Przed wizytą warto sprawdzić książeczkę szczepień i zapisać pytania dotyczące brakujących dawek, chorób przewlekłych lub wcześniejszych reakcji po szczepieniu. Jeśli po szczepieniu gorączka utrzymuje się dłużej niż trzy dni, pojawia się dopiero po dwóch albo trzech dniach lub stan dziecka wyraźnie się pogarsza, skontaktuj się z lekarzem. Przy objawach ciężkiej infekcji najważniejsze jest szybkie uzyskanie pomocy medycznej, niezależnie od tego, czy dziecko było szczepione.

Źródła:

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki

ROLKI