Jak rozmawiać z nastolatkiem? Poznaj sposoby na przebicie się przez mur milczenia i sarkazmu

• Jak podają materiały University of Minnesota gwałtowny rozwój mózgu u nastolatków w dużej mierze odpowiada za ich wybuchowe zachowanie
• Według portalu Psychology Today przedłużające się milczenie to najczęściej zwykła forma buntu i próba odcięcia dorosłych od świata młodych
• Używanie sarkazmu i złośliwego humoru to dla zagubionego nastolatka bardzo wygodna tarcza obronna przed trudnymi emocjami
• Szczere słuchanie bez wygłaszania długich kazań sprawdza się znacznie lepiej niż ciągłe wytykanie błędów i moralizowanie
• Zgodnie z poradami National Institutes of Health warto całkowicie zrezygnować z porównywania dorastającego dziecka do innych rówieśników

Dlaczego nastolatek czuje się kompletnie niezrozumiany?

Pamiętasz, jak twoje dziecko mówiło ci o wszystkim, a teraz nagle zamyka drzwi do pokoju i rzuca, że i tak nikt go nie rozumie? To bardzo częsty scenariusz w wielu domach. Dzieci w okresie dorastania przestają traktować siebie jako przedłużenie rodziców i zaczynają szukać własnej drogi. Często wyolbrzymiają przy tym swoje codzienne problemy i mają poczucie, że cały świat jest przeciwko nim.

Za ten stan rzeczy w dużej mierze odpowiada biologia. Jak możemy przeczytać w materiałach przygotowanych przez University of Minnesota, mózg człowieka rozwija się intensywnie aż do około dwudziestego roku życia. U dziewczynek w wieku około jedenastu lat, a u chłopców rok później, następuje gwałtowny przyrost tak zwanej istoty szarej w mózgu. Dodatkowo młody człowiek ma jeszcze pewne ograniczenia w patrzeniu na sprawy z kilku różnych perspektyw jednocześnie. Właśnie dlatego tak łatwo o kłótnie i trzaskanie drzwiami.

Skąd bierze się ciągłe milczenie i sarkazm u nastolatków?

Kiedy próby rozmowy kończą się grobową ciszą albo złośliwymi uwagami, łatwo stracić cierpliwość. Jak zauważa portal Psychology Today, milczenie to często forma buntu, która ma na celu odcięcie nas od ich świata. Z kolei sarkazm i wyśmiewanie to dla młodego człowieka wygodna tarcza. Kiedy nastolatek czuje się zagubiony i nie potrafi poradzić sobie z trudnymi emocjami, używa złośliwego humoru, żeby pokazać swoją niezależność i sprawdzić nasze granice. Często robi to też po to, by popisać się przed rówieśnikami, a gdy zwrócimy mu uwagę, szybko wycofuje się ze słowami, że przecież tylko żartował.

Jakich błędów w rozmowie z dorastającym dzieckiem unikać?

Zmiana sposobu, w jaki rozmawiamy na co dzień, może być początkowo trudna, ale dobrym pomysłem jest po prostu spróbować. Zgodnie z poradami amerykańskiego National Institutes of Health, warto zastanowić się nad własnymi nawykami i wyeliminować zachowania, które zamykają młodzież na dialog:

• wygłaszanie długich kazań i moralizowanie
• odpowiadanie sarkazmem na złe zachowanie dziecka
• ciągłe krzyki i wytykanie błędów
• porównywanie nastolatka do kolegów z klasy
• brak umiejętności powiedzenia zwykłego słowa przepraszam

Takie podejście zazwyczaj przynosi więcej szkody niż pożytku. Kiedy zaczynamy wyśmiewać problemy naszego dziecka albo reagujemy złością, ono automatycznie buduje jeszcze grubszy mur i traci do nas resztki zaufania.

Jak rozmawiać z nastolatkiem bez awantur i oskarżeń?

Podstawą jest szczere słuchanie i pokazanie dziecku, że jego uczucia są dla nas ważne, nawet jeśli z naszej perspektywy wydają się mało istotne. Młodzi ludzie często mają spory kłopot z kontrolowaniem swoich emocji i najzwyczajniej w świecie nie potrafią ubrać ich w słowa. Warto zrezygnować z rzucania tekstów w stylu weź się w garść albo każdy w twoim wieku tak ma, bo to tylko utwierdza ich w przekonaniu, że wcale ich nie słuchamy. Zamiast oceniać i od razu podawać gotowe rozwiązania, postarajmy się po prostu być obok, wspierać i dawać przestrzeń na to, by dziecko samo mogło do nas przyjść, kiedy poczuje taką potrzebę.

Źródła

• State Adolescent Health Resource Center, University of Minnesota () (https://sahrc.umn.edu/sites/sahrc.umn.edu/files/2021-01/early_adol_stage_eng.pdf)
• Psychology Today — "5 Traits of the Passive-Aggressive Teenager" () (https://www.psychologytoday.com/us/blog/communication-success/202108/5-traits-of-the-passive-aggressive-teenager)
• National Institutes of Health (NIH) Employee Assistance Program — “Tips for Parenting Teens” () (https://ors.od.nih.gov/sr/dohs/Documents/tips-for-parenting-teens.pdf)