Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który w tym roku obchodzi jubileusz 37-lecia istnienia, od początku swojej działalności aktywnie wspiera inwestycje wodne. Pierwszą w swojej historii umowę dotacji zawarł (17 października 1989 r.) właśnie w sferze wodnej, ze Spółką Wodno-Ściekową im. A. Wojtasika w Krynicy Morskiej. W początkowych latach NFOŚiGW kierował wsparcie finansowe przede wszystkim na nadrabianie zaniedbań z okresu PRL.
Od chlorowanej wody do smacznej kranówki
W czasach PRL rozbudowa sieci wodociągowej była podporządkowana celom produkcyjnym, co odbywało się kosztem budownictwa mieszkaniowego i małych miejscowości. W 1970 r. dostęp do wodociągów miało jedynie 10 proc. domów na wsi i trzy czwarte mieszkań w miastach. Ludzie korzystali z tradycyjnych studni, które często nie spełniały norm sanitarnych, natomiast w wielu miastach woda w kranach z powodu stosowania chloru często miała nieprzyjemny, chemiczny zapach i smak, a także podwyższoną zawartość żelaza. Powszechne było przekonanie, że wodę z kranu przed spożyciem należy przegotować. Dziś w większości przypadków woda z wodociągu nadaje się do bezpośredniego spożycia. Istotny wkład w modernizację infrastruktury wodociągowej ma NFOŚiGW, który za jeden ze swoich strategicznych celów uznaje ochronę wód i gospodarkę wodną.
Dzięki inwestycjom dofinansowanym ze środków unijnych i krajowych wyremontowano stare wodociągi oraz zmieniono sposób uzdatniania wody. Dziś parametry i smak wody kranowej są odczuwalnie lepsze. Zmodernizowana infrastruktura ogranicza straty wody, co ma znaczenie w kontekście zmian klimatu i zasobów wody w Polsce.
Fundusze Europejskie na inwestycje wodociągowe
Tylko w ramach działania Woda do spożycia, Fundusz podpisał dotychczas 55 umów na kwotę niemal 1,2 mld zł dofinansowania z Unii Europejskiej. Pieniądze te przeznaczane są przede wszystkim na budowę i modernizację wodociągów i stacji uzdatniania wody. To także nowoczesne systemy zarządzania siecią i dostawami wody, monitoring i systemy szybkiego wykrywania awarii i wycieków.
Wśród dofinansowanych projektów z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) 2021–2027 są m.in. inwestycje wodociągowe we Wrocławiu, Dębicy, Rzeszowie i Toruniu.
Wsparcie instalacji uszkodzonych przez powódź
Dotacje na odbudowę systemów wodnych po powodzi trafią m.in. do Opola, gdzie zmodernizowanych zostanie prawie 18 km sieci wodociągowej oraz kluczowe ujęcia i stacje uzdatniania wody. Wartość dofinansowania z UE to ok. 64 mln zł. W powiecie dzierżoniowskim na Dolnym Śląsku, gdzie powódź z 2024 r. poważnie uszkodziła wodociągi zaopatrujące pięć gmin, odbudowa obejmie łącznie 10 km sieci. Niemal 50 mln zł wsparcia zapewni dostęp do czystej wody dla 60 tys. mieszkańców.
W trosce o zasoby wodne i zdrowie Polaków
Problem niedoboru wody w Polsce jest poważny - na jednego mieszkańca przypada rocznie 1600 m3 wody, a średnio w Unii Europejskiej niemal trzy razy więcej – 4500 m3. Nasz kraj znajduje się w gronie czterech państw Unii (obok Czech, Malty i Cypru), w których na jedną osobę przypada najmniej wody. Tak niski wskaźnik sprawia, że według kryteriów ONZ Polska znajduje się w grupie państw objętych tzw. stresem wodnym.
W Polsce bardzo istotną kwestią jest też jakość wody. Nowe regulacje, będące wdrożeniem do polskiego prawa dyrektywy Unii Europejskiej o jakości wody pitnej nakazują, aby kontrola w tym zakresie odbywała się aż do kranu w naszych domach. Nowelizacja nakłada na dostawców wody, czyli głównie samorządy i spółki wodociągowe, nowe obowiązki w sferze badania jakości wody oraz ograniczania jej strat, a także pod względem oceny ryzyka w obszarze ujęć wody i systemu zaopatrywania ludności w wodę.
Woda jest nadal wykorzystywana w przemyśle, na przykład w energetyce. Przy dużym zapotrzebowaniu na wodę i zarazem przy jej wciąż pogłębiającym się deficycie oraz stale wydłużających się porach suszy, kluczowe jest rozwijanie zdolności retencyjnych. Czyli zatrzymywanie i gromadzenie jak największej ilości deszczówki z przeznaczeniem na cele gospodarcze oraz do nawadniania. Woda pitna powinna być przedmiotem szczególnej troski i ochrony.
Więcej informacji na stronie: Woda dla Polski - Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej - Portal Gov.pl
Podcasty
Playlisty tematyczne
