- Jak podaje Uniwersytet Kalifornijski w San Francisco, dzieci bardzo często mylą zwykłą ocenę zachowania z bezpośrednim atakiem na ich poczucie własnej wartości
- Mówienie o własnych uczuciach zamiast krzyku to najprostsza metoda na to, aby maluch uczył się na co dzień spokojnie przyjmować krytykę
- Według Kliniki Mayo regularne chwalenie dziecka za dobre cechy charakteru buduje u niego grubą skórę i świetnie chroni psychikę przed załamaniem
- Cierpliwe szukanie wspólnego rozwiązania podczas domowej kłótni uczy najmłodszych mądrze oceniać zachowanie innych ludzi bez popadania w złość
Dlaczego dziecko płacze po uwadze? Wyjaśniamy powody
Wielu z nas zastanawia się, dlaczego nawet delikatna uwaga sprawia, że maluch od razu wybucha płaczem lub ucieka do swojego pokoju. Problem polega na tym, że dzieci bardzo często biorą każdą ocenę mocno do siebie i traktują ją jako osobisty atak. Zamiast pomyśleć o tym, że po prostu źle ułożyły klocki na dywanie, czują, że to z nimi jest coś nie tak.
Jak podaje Uniwersytet Kalifornijski w San Francisco, dziecięce poczucie własnej wartości opiera się na tym, co maluch myśli o swoich umiejętnościach i jakim człowiekiem się czuje. Kiedy dorosły zwraca uwagę w sposób wyśmiewający lub zawstydzający, dziecko czuje się po prostu nieważne i traci wiarę w siebie. Właśnie dlatego warto oddzielać zwykłą ocenę tego, co nasza pociecha zrobiła, od oceny tego, jaka jest na co dzień.
Jak oceniać zachowanie bez atakowania malucha? Skuteczne komunikaty
Najlepszym rozwiązaniem jest po prostu używanie komunikatów zaczynających się od słowa "ja", o czym wspomina Uniwersytet Stanowy w Oklahomie. Kiedy mówisz o własnych uczuciach zamiast od razu oskarżać, dziecko nie czuje potrzeby, żeby się głośno bronić i awanturować. Zamiast rzucać niemiłe słowa o koszmarnym bałaganie, warto zwyczajnie powiedzieć, że czujesz złość, gdy zabawki leżą na podłodze i poprosić o ich szybkie posprzątanie. Taki sposób rozmowy uczy najmłodszych, że każdy ma prawo do swoich emocji i nikt z domowników nie jest zły sam w sobie. Komunikaty oparte na własnych odczuciach działają znacznie lepiej niż twarde rozkazy czy surowe oceny, które tylko zamykają dziecko w sobie.
Nauka przyjmowania krytyki. Sprawdzone zasady dla każdego rodzica
Dzieci uczą się głównie przez obserwację, więc jeśli sami nie potrafimy spokojnie wysłuchać trudnych słów, nasz maluch też tego raczej nie zrobi. Centrum Kontroli i Zapobiegania Chorobom przygotowało prostą listę wskazówek, która ułatwia zdrową komunikację z najmłodszymi:
- rozmawiajcie na zmianę i słuchajcie siebie nawzajem bez wchodzenia w słowo
- skupiajcie się na wspólnym rozwiązaniu kłopotu zamiast na szukaniu winnego
- podczas domowej kłótni rozmawiajcie tylko o obecnej sytuacji i nie wyciągajcie błędów z przeszłości
- bądźcie otwarci na inne zdanie i unikajcie wzajemnego oceniania
Powyższe kroki jasno pokazują, że podstawą jest po prostu dogadywanie się w domu na co dzień. Kiedy zrezygnujemy z ciągłego wytykania palcem na rzecz spokojnego szukania rozwiązań, nasza pociecha znacznie szybciej nauczy się wyciągać wnioski ze swoich zachowań bez niepotrzebnego płaczu.
Ciągła krytyka a niska samoocena. Jak słowa wpływają na dziecko?
Zbyt częste skupianie się na tym, co maluch zrobił źle, mocno podkopuje jego pewność siebie w przedszkolu czy w szkole. Z czasem takie dziecko zaczyna wierzyć, że zwyczajnie do niczego się nie nadaje i w efekcie przestaje próbować nowych rzeczy na placu zabaw. Kiedy myśli o sobie tylko w ciemnych barwach, nawet najdrobniejsza pomyłka staje się dla niego wielkim dramatem na resztę dnia.
Klinika Mayo przypomina, że rodzice budują poczucie własnej wartości dziecka na każdym kroku poprzez codzienne spojrzenia, uśmiechy i słowa. Dlatego świetnym pomysłem może być chwalenie dziecka za dobre cechy charakteru i starania, a nie tylko za same wygrane zawody czy dobre stopnie. Pokazywanie maluchowi, co jest w nim szczerze fajne, pozwala zbudować twardą skórę i uczy, że pojedynczy błąd absolutnie nie przekreśla całego człowieka.
11
Źródła:
California Childcare Health Program (UCSF), “Helping Young Children Develop Self-Esteem”
Oklahoma State University Extension — “Co-Parenting: Using ‘I’ Messages”
Mayo Clinic Health System — “Practical ways to raise confident kids”
Podcasty
Playlisty tematyczne
