Współczesny system edukacji staje w obliczu coraz silniej zróżnicowanych potrzeb uczniowskich. Jak wynika z oficjalnych danych Ministerstwa Edukacji Narodowej, już 35% populacji uczniów (ok. 2 milionów dzieci) w Polsce wymaga wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, przy czym szacuje się, że realne zapotrzebowanie jest jeszcze wyższe. Zjawisko to ma wiele wymiarów. Według Centralnej Komisji Egzaminacyjnej 20% uczniów z grupy SPE (Specjalne Potrzeby Edukacyjne) przystępujących do egzaminów ósmoklasisty posiada opinię o specyficznych trudnościach w uczeniu się (np. dysleksji). Z kolei aż 40% wszystkich orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego wydawanych jest ze względu na spektrum autyzmu.
Niespójna jakość wsparcia – ocena praktyków
W badaniu przeprowadzonym przez Nową Erę respondenci ocenili obecny stan edukacji włączającej (uwzględniającej potrzeby wszystkich uczniów) na 3,46 w skali od 1 do 5. Wynik ten pokazuje dwie strony medalu: z jednej strony potwierdza, że szkoły aktywnie wykorzystują w praktyce orzeczenia, dostosowania programowe i wiedzę specjalistów. Z drugiej – dowodzi, że jakość wsparcia jest wysoce niespójna i uzależniona od warunków lokalnych, zaplecza kadrowego oraz organizacji pracy. Stanowi to jasny sygnał dla kadr zarządzających o pilnej potrzebie wypracowania trwałych, systemowych rozwiązań.
Z czym polska szkoła mierzy się najczęściej?
Sondaż Nowej Ery precyzyjnie diagnozuje wyzwania, z jakimi na co dzień zmagają się nauczyciele i uczniowie. Wśród najczęściej wskazywanych problemów znalazły się:
- Problemy z koncentracją i uwagą (31%): Bezpośrednio obniżają efektywność nauki, tempo lekcji i wpływają na atmosferę w klasie.
- Trudności w regulacji emocji i zachowaniu (28%): Sytuacje wymagające od pedagogów szybkiej interwencji i ustalania spójnych zasad dla całego zespołu.
- Wzrost liczby opinii i orzeczeń (26%): Wyraźna potrzeba rozszerzania kształcenia specjalnego.
- Objawy kryzysów psychicznych (24%): Między innymi lęki, obniżony nastrój, wycofanie czy autoagresja.
- Trudności edukacyjne (22%): Konieczność indywidualnego dostosowania materiałów. Nauczyciele zgłaszają duże zapotrzebowanie na gotowe zasoby skracające czas przygotowania do lekcji.
- Przemoc rówieśnicza i wykluczenie (20%): Zjawiska wciąż obecne w wielu klasach, wymagające wdrożenia programów przeciwdziałania.
- Bariery komunikacyjne (5%): Od opóźnionego rozwoju mowy po wyzwania związane z adaptacją uczniów z doświadczeniem migracyjnym.
Kadry i nowe technologie – klucz do modernizacji
W odpowiedzi na pytanie o najpilniejsze potrzeby systemu, na pierwszym miejscu (37% wskazań) uplasowało się zapotrzebowanie na większą dostępność specjalistów: psychologów, pedagogów, logopedów i terapeutów. Choć według danych resortu edukacji zatrudnienie w tej grupie od roku szkolnego 2022/2023 wzrosło o 36%, konieczność indywidualizacji nauczania wciąż wymaga wsparcia.
Odpowiedzią na te braki stają się nowoczesne technologie. Rozwiązania takie jak Wirtualna Rzeczywistość np. Empiriusz VR czy platforma eduSensus stanowią dziś niezbędne wsparcie w pracy z uczniami m.in. ze spektrum autyzmu, ADHD czy dysleksją. Nauka przez doświadczenie i zabawę znacząco zwiększa zaangażowanie dzieci. Szansą na cyfrową modernizację jest także rządowy program „Cyfrowy uczeń” (2025–2029), ułatwiający placówkom zakup sprzętu i oprogramowania. Platformy edukacyjne, takie jak eduSensus, pomagają wychowawcom w przepracowywaniu trudnych tematów (cyberprzemoc, depresja, emocje) oraz oferują szkolenia podnoszące kompetencje nauczycieli (np. Trening Umiejętności Społecznych).
Dobre praktyki i innowatorzy polskiej szkoły
Raport „Trendbook 2026” to nie tylko diagnoza trudności, ale przede wszystkim zbiór dobrych praktyk i sylwetek innowacyjnych nauczycieli nagrodzonych w III edycji eduSensus Education Awards, którzy z sukcesem wdrażają edukację włączającą w swoich placówkach. W drugiej części raportu zaprezentowano wszystkich laureatów konkursu. Jest to wyjątkowa inicjatywa, której celem jest wyróżnienie oraz promowanie wybitnych specjalistów i placówek oświatowych z sukcesem wdrażających nowoczesne rozwiązania w obszarze edukacji włączającej oraz terapii. Nagrody te honorują osoby, które dzięki swojej pasji, empatii i innowacyjnemu podejściu realnie wspierają rozwój uczniów o zróżnicowanych potrzebach, wyznaczając najwyższe standardy pracy w polskiej szkole.
Podcasty
Playlisty tematyczne
