Bóle stawów i problemy z pamięcią u seniora? To mogą być nietypowe objawy boreliozy

• Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH alarmuje, że liczba przypadków boreliozy wzrosła w ubiegłym roku aż o 63%
• Bóle stawów i problemy z pamięcią u seniorów mogą być nietypowymi objawami boreliozy, a nie oznakami starzenia
• Eksperci ostrzegają, że charakterystyczny rumień wędrujący nie występuje nawet u połowy zakażonych boreliozą
• Nieprawidłowe usunięcie kleszcza za pomocą masła lub alkoholu to niebezpieczny błąd, który drastycznie zwiększa ryzyko zakażenia

Wysyp kleszczy po łagodnej zimie. Dlaczego rośnie zagrożenie boreliozą?

Niestety, tegoroczna łagodna zima sprawiła, że sezon na kleszcze rozpoczął się znacznie wcześniej niż zwykle. Już od końca lutego obserwujemy ich wzmożoną aktywność, a dane Głównego Inspektoratu Weterynarii nie pozostawiają złudzeń, potwierdzając wzrost liczby ukąszeń w niektórych województwach (nawet o ponad 50% w stosunku do ubiegłego roku). To wyraźny sygnał, że spacery po lesie, parku czy nawet praca we własnym ogródku wymagają od nas szczególnej czujności i odpowiedniej ochrony przed kleszczami.

Problem jest poważny, ponieważ wraz z liczbą kleszczy rośnie zagrożenie nie tylko boreliozą, ale i innymi chorobami odkleszczowymi. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH podał, że w 2025 roku odnotowano aż 48 725 przypadków samej boreliozy, co stanowi wzrost o 63% w porównaniu z rokiem poprzednim. Te niebezpieczne pajęczaki coraz śmielej wkraczają do miejskich parków i na osiedlowe trawniki, dlatego zagrożenie dotyczy już nie tylko miłośników leśnych wędrówek, ale każdego z nas.

Bóle stawów i problemy z pamięcią u seniora. Kiedy podejrzewać boreliozę?

Seniorzy są grupą szczególnie narażoną na cięższy przebieg boreliozy, głównie z powodu naturalnego osłabienia układu odpornościowego z wiekiem. Sprawia to, że objawy boreliozy u seniorów mogą być mniej oczywiste i trudniejsze do rozpoznania niż u osób młodszych. Co więcej, charakterystyczny rumień wędrujący, czyli czerwona plama wokół miejsca ukąszenia, według danych NIZP-PZH pojawia się tylko u 40-50% zakażonych, co niestety usypia czujność wielu osób.

Brak rumienia nie oznacza braku choroby, a nietypowe objawy boreliozy u osób starszych potrafią doskonale podszywać się pod inne dolegliwości. Zamiast klasycznych symptomów mogą wystąpić na przykład uporczywe bóle stawów, problemy z pamięcią, zaburzenia rytmu serca czy ogólne, przewlekłe zmęczenie. Związek między bólem stawów a boreliozą bywa często przeoczany. Jak ostrzega Ministerstwo Zdrowia, takie symptomy bywają mylone ze zmianami reumatycznymi lub pierwszymi oznakami demencji, co niebezpiecznie opóźnia postawienie właściwej diagnozy i rozpoczęcie leczenia.

Jak prawidłowo i bezpiecznie usunąć kleszcza? Unikaj tych błędów

Przede wszystkim warto zapomnieć o mitycznych, domowych sposobach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Jak informują Lasy Państwowe, smarowanie kleszcza masłem, przypalanie go czy polewanie alkoholem to bardzo niebezpieczne praktyki, które jedynie drażnią pasożyta. Podrażniony kleszcz może zwrócić do naszego krwiobiegu potencjalnie zakażoną treść, znacząco zwiększając ryzyko infekcji. Prawidłowe i bezpieczne usunięcie kleszcza polega na mechanicznym wyciągnięciu go za pomocą pęsety lub specjalnego przyrządu z apteki. Należy chwycić kleszcza jak najbliżej skóry i wyciągnąć go zdecydowanym, pionowym ruchem, bez wykręcania. Jak podkreśla Portal Pacjenta Ministerstwa Zdrowia, usunięcie pasożyta w ciągu 24-36 godzin zmniejsza ryzyko zakażenia ponad 50-krotnie.

Co robić po wyjęciu kleszcza? Te objawy wymagają konsultacji z lekarzem

Wyjęcie kleszcza to dopiero początek. Teraz kluczowa jest samoobserwacja, która powinna trwać minimum miesiąc. Miejsce po ukąszeniu warto zdezynfekować i bacznie obserwować. Warto wiedzieć, jak wygląda rumień wędrujący: to charakterystyczna, powiększająca się czerwona plama, często z przejaśnieniem w środku. Pamiętajmy, że może ona wystąpić nawet kilka tygodni po incydencie, dlatego nie wolno tracić czujności zbyt wcześnie.

Niezależnie od zmian skórnych, warto zwracać uwagę na wszelkie nietypowe objawy grypopodobne, takie jak gorączka, bóle mięśni czy uporczywe zmęczenie. U seniorów szczególnym sygnałem alarmowym powinny być też nowe, niewyjaśnione bóle stawów, zaburzenia koncentracji czy kołatanie serca. W przypadku wystąpienia któregokolwiek z tych symptomów dobrym pomysłem jest niezwłoczna konsultacja z lekarzem i poinformowanie go o niedawnym ukąszeniu przez kleszcza.