Do głosowania doszło 13 listopada w Trzecim Komitecie Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych, zajmującym się sprawami społecznymi, humanitarnymi i prawami człowieka.
Komitet rozpatrywał projekt rezolucji dotyczącej pozasądowych, doraźnych i arbitralnych egzekucji. Dokument wzywa państwa do zapobiegania zabójstwom, prowadzenia rzetelnych dochodzeń oraz pociągania sprawców do odpowiedzialności.
Egipt chciał usunięcia dwóch określeń
Poprawkę zgłosił Egipt, występując w imieniu większości członków Organizacji Współpracy Islamskiej. Zakładała ona zastąpienie wyraźnego odniesienia do „orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej” ogólnym sformułowaniem o „innych okolicznościach” zwiększających ryzyko bezprawnych mordów ze względu na orientację czy tożsamość płciową.
Przedstawiciel Egiptu określił dotychczasową terminologię jako kontrowersyjną i nieuzgodnioną. Argumentował, że spór dotyczący tych pojęć utrudnia osiągnięcie porozumienia w sprawie podstawowego celu całej rezolucji.
Przeciwnicy poprawki odpowiadali, że zastąpienie konkretnych określeń ogólną formułą uczyniłoby „niewidocznymi” osoby mordowane właśnie z powodu orientacji seksualnej lub tożsamości płciowej.
Zdecydowało pięć głosów
Za usunięciem wyraźnego odniesienia zagłosowało 69 państw, przeciwko było 74, a 24 delegacje wstrzymały się od głosu. Poprawka została więc odrzucona różnicą zaledwie pięciu głosów.
To znacznie mniejsza przewaga niż dwa lata wcześniej. W 2024 r. podobna propozycja została odrzucona stosunkiem 78 do 47 głosów. Tak gwałtowne zmniejszenie różnicy organizacje praw człowieka interpretują jako sygnał, że nawet podstawowa ochrona osób LGBT staje się w ONZ coraz bardziej kwestionowana.
Po odrzuceniu poprawek cały projekt rezolucji został przyjęty przez Trzeci Komitet. Poparło go 131 państw, żadne nie zagłosowało przeciw, a 47 delegacji wstrzymało się od głosu.
Stany Zjednoczone zmieniły stronę
Największe poruszenie wywołało stanowisko Stanów Zjednoczonych. Amerykańska delegacja zagłosowała za wykreśleniem odniesienia do orientacji seksualnej i tożsamości płciowej.
Według Outright International był to pierwszy taki przypadek w historii głosowań sięgającej 2002 r., gdy orientację seksualną po raz pierwszy wpisano do rezolucji.
Zmiana ma szczególne znaczenie historyczne. W 2010 r., gdy Trzeci Komitet usunął z dokumentu określenie „orientacja seksualna”, to właśnie Stany Zjednoczone stanęły na czele działań, które doprowadziły do przywrócenia go podczas głosowania plenarnego. Tym razem Waszyngton znalazł się w grupie państw próbujących ten zapis usunąć. Przedstawiciele USA głosowali ramię w ramię z takimi krajami jak Rosja, Iran, Chiny czy Korea Północna.
Kogo chroni rezolucja?
Dokument nie dotyczy wyłącznie osób LGBT. Wymienia grupy szczególnie narażone na bezprawne zabójstwa, w tym: dziennikarzy, obrońców praw człowieka, przedstawicieli mniejszości religijnych czy ludność rdzenną.
Rezolucja nie nadaje tym grupom dodatkowych praw ani nie tworzy hierarchii ofiar. Jej celem jest zwrócenie uwagi państw na udokumentowane motywy zabójstw, które bywają pomijane przez policję, prokuraturę i sądy.
W liście skierowanym do wszystkich 193 misji przy ONZ organizacje praw człowieka ostrzegały, że wykreślenie jednej kategorii z powodów politycznych może otworzyć drogę do podobnego usuwania każdej następnej.
Od ponad 20 lat próbują usunąć ten zapis
Orientacja seksualna znalazła się w rezolucji po raz pierwszy w 2002 r. Tożsamość płciową dodano dziesięć lat później. Od tego czasu przeciwnicy tych sformułowań regularnie podejmują próby ich wykreślenia.
Projekt przedstawiany jest co dwa lata przez państwa nordyckie. W 2026 r. jego obronie przewodziły Finlandia, Dania, Islandia, Norwegia i Szwecja.
Przedstawiciel Finlandii argumentował, że konkretne grupy muszą zostać wymienione, ponieważ częściej padają ofiarą bezprawnych zabójstw, a ich sprawcy częściej unikają odpowiedzialności.
Poparcie dla utrzymania dotychczasowego brzmienia deklarowały między innymi Australia, Brazylia, Kanada, Meksyk, Urugwaj oraz Unia Europejska - w tym Polska.
Ponad 230 udokumentowanych zabójstw
Głosowanie odbyło się kilka tygodni po publikacji raportu Outright International „Killed for Who They Are”. Organizacja udokumentowała ponad 230 zabójstw osób LGBT dokonanych od stycznia 2020 r. do lipca 2026 r. we wszystkich regionach świata. Ofiary miały od 12 do 77 lat.
Outright zaznacza, że zestawienie nie obejmuje wszystkich podobnych zbrodni. W wielu państwach orientacja seksualna lub tożsamość płciowa ofiary nie jest odnotowywana, a zabójstwa pozostają niezgłoszone albo są klasyfikowane bez wskazania motywu.
Dlaczego wymienienie ofiar ma znaczenie?
Zwolennicy zachowania zapisu przekonują, że ogólne określenie „inne okoliczności” nie wystarcza. Jeżeli prawo i oficjalne dokumenty nie nazywają konkretnego motywu, może on nie zostać uwzględniony podczas śledztwa.
Zabójstwo osoby LGBT może zostać wówczas potraktowane jak zwykłe przestępstwo, bez zbadania, czy sprawca działał z nienawiści do rzeczywistej albo przypisywanej ofierze orientacji lub tożsamości.
W grudniu może dojść do kolejnej próby
Przyjęcie dokumentu przez Trzeci Komitet nie kończy procedury. Projekt trafi w grudniu pod głosowanie plenarne całego Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Na tym etapie Egipt albo inne państwo może ponownie zgłosić poprawkę zmierzającą do usunięcia spornych określeń.