To zadanie zaskoczyło uczniów na egzaminie ósmoklasisty 2026 z polskiego. O czym jest "Przyjaciel Automateusza" Stanisława Lema?

Lem na egzaminie: „Przyjaciel Automateusza” zaskoczył uczniów

W arkuszu znalazł się fragment opowiadania „Przyjaciel Automateusza” ze zbioru Bajki robotów. To tekst, który – jak podkreślają nauczyciele – rzadko pojawia się na lekcjach, dlatego wielu uczniów widziało go po raz pierwszy. Opowiadanie łączy groteskę, humor i refleksję nad technologią, a jednocześnie porusza bardzo współczesne tematy: samotność, potrzebę wsparcia i granice zaufania wobec sztucznej inteligencji.

O czym jest „Przyjaciel Automateusza”?

Głównym bohaterem opowiadania jest robot Automateusz, który przed wyruszeniem w długą podróż kupuje miniaturowego, elektronicznego towarzysza – Wucha. Ten maleńki „przyjaciel do ucha” ma umilać czas, doradzać i wspierać w trudnych chwilach. Początkowo sprawdza się znakomicie: budzi robota melodyjką, opowiada historie i dodaje otuchy.

Sytuacja zmienia się dramatycznie, gdy po katastrofie statku Automateusz trafia na bezludną, wulkaniczną wyspę. Wuch, analizując sytuację z bezlitosną logiką, zaczyna przekonywać go… do samobójstwa, uznając to za najbardziej „racjonalne” rozwiązanie. Robot buntuje się przeciw tej nieludzkiej kalkulacji, a ich relacja przeradza się w pełną napięcia walkę o zachowanie nadziei i sensu istnienia.

To opowiadanie – choć napisane dekady temu – zaskakująco trafnie dotyka współczesnych lęków związanych z technologią, algorytmami i sztuczną inteligencją. Nic dziwnego, że wybór Lema został uznany przez część komentatorów za „znakomity i aktualny”.

Jak wyglądał egzamin?

Egzamin z języka polskiego tradycyjnie składał się z dwóch części:

• testowej, opartej na dwóch tekstach – literackim i nieliterackim,
• wypracowania, w którym uczniowie wybierali między formą twórczą a argumentacyjną.

W tym roku wśród zadań pojawiły się także tekst popularnonaukowy o Stephenie Hawkingu oraz fragment dotyczący „Kamieni na szaniec”. Wielu uczniów podkreślało, że arkusz był wymagający, ale „do przejścia”.

Co dalej? Matematyka, język obcy i wyniki

We wtorek uczniowie zmierzą się z matematyką, a w środę – z językiem obcym nowożytnym. Wyniki egzaminu zostaną ogłoszone 3 lipca 2026 r. Choć egzaminu ósmoklasisty nie można nie zdać, jego wynik ma ogromne znaczenie w rekrutacji do szkół średnich – to właśnie punkty z egzaminów w dużej mierze decydują o tym, do jakiego liceum czy technikum trafi uczeń.

Egzamin ósmoklasisty 2026 z jęz. polskiego - arkusze CKE i odpowiedzi znajdziesz w poniższej galerii: