Jakie lektury były na maturze z polskiego? Przegląd przed maturą 2026

Egzamin maturalny 2026 z języka polskiego. Przegląd arkuszy CKE z lat 2020–2025

Tegoroczny sprawdzian wiedzy z języka ojczystego dla maturzystów zaplanowano na 4 maja 2026 roku, punktualnie o godzinie 9:00, a na rozwiązanie zadań przewidziano aż 240 minut. Jest to zdecydowanie najbardziej rozbudowany egzamin pisemny, który składa się z części testowej, sekcji historycznoliterackiej oraz długiego wypracowania. Aby zyskać pewność siebie przed wejściem na salę, warto dokładnie prześledzić literackie trendy z poprzednich edycji, ponieważ Centralna Komisja Egzaminacyjna bardzo często wraca do sprawdzonych klasyków.

Poniższe zestawienie prezentuje dzieła i zagadnienia, które najmocniej zaznaczyły swoją obecność na podstawowym poziomie matury z polskiego między 2020 a 2025 rokiem.

Matura 2020. Królowało „Wesele” i twórczość Anny Kamieńskiej

Sześć lat temu abiturienci musieli zmierzyć się przede wszystkim z „Weselem” autorstwa Stanisława Wyspiańskiego, które stanowiło trzon głównego tematu wypracowania. Osoby poszukujące innej ścieżki mogły zdecydować się na interpretację utworu poetyckiego Anny Kamieńskiej. Co więcej, w zadaniach testowych nie zabrakło fragmentów kanonicznych tekstów z różnych epok literackich.

Kluczowe tytuły z 2020 roku:

• „Wesele”
• Wiersze współczesne (Kamieńska)
• Klasyka z listy obowiązkowej (między innymi „Lalka”, „Pan Tadeusz”, „Dziady cz. III”)

Arkusze CKE z 2021 roku. Prus, Reymont i ludzkie ambicje na maturze

W 2021 roku tematyka dłuższego tekstu krążyła wokół pojęcia ambicji, a głównym punktem odniesienia była „Lalka” Bolesława Prusa. Drugi wariant wypracowania wymagał natomiast odniesienia się do skomplikowanej rzeczywistości ukazanej w „Ziemi obiecanej” Władysława Reymonta. Poza tymi pozycjami, maturzyści musieli wykazać się znajomością takich perełek jak: „Dziady cz. III”, epopeja „Pan Tadeusz”, „Wesele”, „Granica” czy szekspirowski „Makbet”.

Podstawowe utwory w 2021 roku:

• „Lalka”
• „Ziemia obiecana”
• Lektury „ugwiazdkowione”: „Dziady cz. III”, „Pan Tadeusz”, „Wesele”, „Makbet”

Matura 2022. „Pan Tadeusz” na wokandzie i analiza relacji międzyludzkich

Podczas sesji egzaminacyjnej w 2022 roku królował fragment „Pana Tadeusza” pióra Adama Mickiewicza. Podeszli do niego maturzyści, którzy w swoich rozprawkach musieli podjąć się analizy następujących kwestii:

• oddziaływania relacji międzyludzkich na osiąganie życiowego szczęścia,
• znaczenia honoru oraz postaw moralnych literackich bohaterów.

Warto dodać, że w sekcji sprawdzającej czytanie ze zrozumieniem zagościła niezastąpiona „Lalka” Bolesława Prusa.

Zmiany na maturze w 2023 roku. Nowa formuła i dowolność wyboru

Rok 2023 przyniósł całkowitą rewolucję w postaci nowej formuły egzaminacyjnej. CKE odeszła od narzucania jednego konkretnego tytułu w wypracowaniu — od tego momentu uczeń samodzielnie dobiera dzieło z puli tekstów obowiązkowych, aby udowodnić swoją tezę.

Abiturienci w 2023 roku najchętniej sięgali po takie książki jak:

• „Dziady cz. III”
• „Pan Tadeusz”
• „Lalka”
• „Wesele”
• „Dżuma”

Obowiązujący spis lektur rozciąga się chronologicznie od starożytności aż po czasy współczesne.

Matura 2024 w cieniu „Przedwiośnia” i klasyki Sienkiewicza

W ubiegłorocznej edycji egzaminu dojrzałości tematy rozprawek pozwalały na swobodne odwoływanie się do takich filarów polskiej literatury jak:

• „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego,
• „Potop” Henryka Sienkiewicza,
• „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego.

Niezwykle przydatna okazała się również perfekcyjna znajomość utworów oznaczonych gwiazdką, w tym „Lalki”, „Makbeta” oraz starożytnej „Antygony”.

Odchudzona podstawa programowa w 2025 roku. Krótsza lista lektur

Z uwagi na modyfikacje w szkolnej podstawie programowej, w 2025 roku katalog wymaganych tekstów uległ znacznemu skróceniu. Egzaminatorzy najczęściej weryfikowali wiedzę z następujących książek:

• „Lalka”
• „Dziady” cz. II i III
• „Pan Tadeusz”
• „Makbet”
• „Wesele”
• „Dżuma”

To właśnie wokół tych sześciu tytułów najczęściej ogniskowały się polecenia i maturalne analizy.

Pewniaki na maturę 2026. Te dzieła literackie wracają jak bumerang

Dokładny przegląd arkuszy z ostatnich pięciu lat ewidentnie udowadnia, że na poziomie podstawowym istnieją absolutne „pewniaki”. Pewne pozycje pojawiają się niemal na każdej sesji.

Absolutny top najpopularniejszych lektur to:

• „Lalka” – Bolesław Prus
• „Pan Tadeusz” – Adam Mickiewicz
• „Dziady cz. III” – Adam Mickiewicz
• „Wesele” – Stanisław Wyspiański
• „Przedwiośnie” – Stefan Żeromski
• „Dżuma” – Albert Camus

Bez wątpienia to te arcydzieła literatury każdy kandydat powinien solidnie powtórzyć w drodze po maturalne świadectwo w 2026 roku.