Brodawki wirusowe u dziecka: skąd się biorą i jak się ich pozbyć?

• Brodawki wywołują wybrane typy wirusa HPV, które przenoszą się przez bezpośredni kontakt ze skórą lub zakażonymi przedmiotami
• Brodawka na podeszwie stopy bywa spłaszczona i może boleć podczas chodzenia
• Wiele brodawek znika samoistnie, ale może to potrwać od kilku miesięcy do kilku lat
• Zmianę na twarzy, w okolicy narządów płciowych, krwawiącą lub bardzo bolesną warto skonsultować z lekarzem

Brodawki wirusowe u dziecka: wygląd i przyczyny

Brodawki wirusowe to niewielkie, twarde zgrubienia skóry wywołane przez wybrane typy wirusa brodawczaka ludzkiego, czyli HPV. Najczęściej mają szorstką powierzchnię i kolor zbliżony do skóry, choć mogą być też jaśniejsze, ciemniejsze lub lekko żółtawe. Zwykłe brodawki często pojawiają się na palcach, dłoniach, przy paznokciach, kolanach i stopach.

Brodawkę, która pojawia się na podeszwie stopy, nazywa się brodawką podeszwową. Przez nacisk podczas chodzenia może być płaska, otoczona twardszym naskórkiem i przypominać odcisk. Niekiedy w jej środku widać drobne ciemne punkty, a dziecko mówi, że przy stawaniu czuje ukłucie albo kamyk w bucie.

Do zakażenia może dojść przez bezpośredni kontakt ze skórą osoby, która ma brodawkę, albo za pośrednictwem przedmiotów i powierzchni zanieczyszczonych wirusem. HPV łatwiej przedostaje się przez drobne uszkodzenia naskórka, na przykład zadrapania, obgryzione skórki przy paznokciach czy otarcia. Zmiana może pojawić się dopiero po kilku tygodniach lub miesiącach od kontaktu z wirusem, dlatego zwykle nie da się ustalić dokładnego momentu zakażenia.

Dlaczego u dziecka pojawiają się kolejne brodawki?

Wirus wywołujący brodawki może przenieść się z jednego miejsca na skórze dziecka w inne. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy dziecko drapie, skubie lub próbuje wycinać zmianę. Obgryzanie paznokci i skórek sprzyja brodawkom wokół paznokci, ponieważ powstają tam małe ranki.

Ryzyko zakażenia jest większe, gdy skóra jest wilgotna lub uszkodzona. Dlatego warto unikać chodzenia boso w publicznych szatniach, pod prysznicami i przy basenie. Nie oznacza to jednak, że każda wizyta na pływalni skończy się brodawką, ponieważ do zakażenia potrzebny jest kontakt z wirusem i sprzyjające warunki na skórze.

Brodawka nie jest powodem, by izolować dziecko w domu lub zostawiać je z tego powodu w domu zamiast posłać do przedszkola czy szkoły. Warto natomiast ograniczać przenoszenie wirusa na inne osoby i kolejne miejsca na skórze:

• myć ręce po dotknięciu brodawki
• nie skubać, nie wycinać i nie ścierać zmiany na siłę
• nie pożyczać ręczników, skarpet, butów, pumeksów ani pilników
• przed wejściem do basenu zaklejać brodawkę na stopie wodoodpornym plastrem
• nosić klapki w publicznych prysznicach, szatniach i przy basenie
• codziennie zmieniać skarpety, jeśli brodawka znajduje się na stopie

Leczenie brodawek wirusowych u dziecka: kiedy warto działać?

To, czy brodawkę u dziecka warto leczyć, zależy przede wszystkim od jej miejsca, liczby zmian oraz tego, czy powodują ból. U dziecka bez zaburzeń odporności pojedyncza, niebolesna brodawka często może być po prostu obserwowana. Wiele brodawek znika samoistnie, gdy układ odpornościowy poradzi sobie z wirusem. Może to jednak potrwać od kilku miesięcy do kilku lat.

Jeśli brodawka boli, utrudnia chodzenie, powiększa się lub dziecko z jej powodu unika kontaktów z rówieśnikami, warto poradzić się lekarza lub farmaceuty w sprawie leczenia. Preparaty z kwasem salicylowym, nakładane bezpośrednio na brodawkę, należą do najczęściej stosowanych metod leczenia zmian na dłoniach i stopach. Wymagają regularności i czasu, mogą też podrażniać zdrową skórę, dlatego trzeba używać ich dokładnie według ulotki i nie nakładać na twarz, okolice oczu, narządy płciowe ani podrażnioną skórę.

Lekarz może zaproponować między innymi zamrażanie brodawki ciekłym azotem. Zabieg może być skuteczny, ale bywa bolesny, może spowodować powstanie pęcherza i często wymaga kilku wizyt. Dlatego nie zawsze jest pierwszym wyborem w przypadku małego dziecka. Nie należy samodzielnie przypalać, nacinać ani wycinać brodawki. Można wtedy uszkodzić skórę, doprowadzić do zakażenia bakteryjnego i spowodować pojawienie się kolejnych brodawek.

Warto skonsultować zmianę z pediatrą lub lekarzem rodzinnym, jeśli nie ma pewności, czy to brodawka, albo gdy zmiana krwawi, szybko rośnie, wyraźnie zmienia wygląd lub jest bardzo bolesna. Porady lekarskiej wymagają również liczne brodawki, zmiany wracające mimo leczenia, brodawka na twarzy lub w okolicy narządów płciowych, a także brodawki u dziecka z obniżoną odpornością. W przypadku wątpliwości lepiej najpierw potwierdzić, z jaką zmianą skórną ma się do czynienia, a dopiero potem wybierać sposób leczenia.

Źródła:

• HealthyChildren.org (Warts: Causes, Treatment & Prevention)
• NHS (Warts and verrucas)
• American Academy of Dermatology (Warts: FAQs)
• American Academy of Dermatology (Warts: Diagnosis and treatment)
• Cochrane Library (Topical treatments for cutaneous warts)
• PubMed (Treatment of cutaneous viral warts in children: A review)