Dziecko wzięło pieniądze z portfela rodzica. Jak zareagować bez zawstydzania?

• Spokojna rozmowa pomaga ustalić, co się stało, i nie zwalnia dziecka z odpowiedzialności
• Zabranie pieniędzy bez pytania trzeba jasno nazwać złamaniem ważnej zasady obowiązującej w domu
• Oddanie pieniędzy lub naprawienie szkody uczy więcej niż upokarzająca kara
• Jeśli dziecko wielokrotnie zabiera pieniądze, warto sprawdzić, czy nie mierzy się z innymi trudnościami

Dziecko wzięło pieniądze z portfela? Najpierw opanuj emocje

Dziecko wzięło pieniądze z portfela, więc sprawa wymaga reakcji. Nie musi to jednak oznaczać rozmowy prowadzonej od razu, gdy rodzic jest bardzo zdenerwowany. Jeśli czujesz, że zaraz zaczniesz krzyczeć, odłóż rozmowę na kilkanaście minut lub do czasu, gdy oboje będziecie w stanie spokojnie mówić.

Porozmawiaj z dzieckiem na osobności, bez rodzeństwa i dziadków. Nie omawiaj tej sytuacji przez telefon przy dziecku ani w jego obecności z innymi osobami. Zacznij od faktu: zauważyłeś, że z portfela brakuje określonej kwoty, i chcesz zrozumieć, co się stało. Daj dziecku czas na odpowiedź, nawet jeśli początkowo zaprzecza albo milczy. Zadaj krótkie pytania: „Czy wzięłaś pieniądze?”, „Ile ich było?” oraz „Co chciałaś za nie kupić?”.

W rozmowie oddziel zachowanie od dziecka. Powiedz dziecku, że zabranie cudzych pieniędzy bez pytania jest niewłaściwe i narusza zaufanie. Nie nazywaj go jednak złodziejem, nieuczciwą osobą ani rozczarowaniem. Zawstydzanie, wyzwiska i publiczne upokarzanie nie uczą, jak naprawić błąd, a mogą sprawić, że następnym razem dziecko lepiej ukryje to, co zrobiło.

Dlaczego dziecko zabiera pieniądze? Warto poznać powód

Powód zabrania pieniędzy nie zmienia tego, że trzeba je oddać, ale pomaga dobrać dalszą reakcję. Młodsze dziecko może jeszcze nie do końca rozumieć, że pieniądze należą do konkretnej osoby i nie wolno brać ich bez pytania. Dziecko w wieku szkolnym lub nastolatek zazwyczaj wie już, że nie powinno brać pieniędzy bez zgody, lecz może działać pod wpływem zachcianki, presji kolegów, zazdrości, złości albo obawy przed odmową.

Warto zapytać nie tylko, na co dziecko chciało wydać pieniądze, ale też dlaczego nie poprosiło o nie wcześniej. Być może chciało kupić rzecz w grze, słodycze, prezent dla kogoś lub dołożyć się do wspólnego wydatku. Czasem dziecko boi się reakcji dorosłego, a czasem sprawdza granice. Poznanie odpowiedzi nie usprawiedliwia tego zachowania, ale pozwala pokazać dziecku, co może zrobić następnym razem.

Przyjrzyj się też temu, jak w domu mówi się o pieniądzach i uczciwości. Dzieci obserwują dorosłych, także wtedy, gdy ktoś lekceważy drobne zasady, na przykład zabiera rzeczy z pracy do domu lub chwali się wykorzystaniem czyjejś pomyłki. Jasne reguły są łatwiejsze do zrozumienia, gdy dorośli sami ich przestrzegają.

Konsekwencja po zabraniu pieniędzy powinna prowadzić do naprawienia szkody

Najważniejszą konsekwencją powinno być naprawienie szkody. Dziecko ma oddać pieniądze, a jeśli już je wydało, wspólnie ustalcie realny sposób zwrotu. Może przeznaczyć na to część kieszonkowego albo odłożyć pieniądze, które dostanie przy kolejnej okazji. Jeśli ustalicie dodatkowe obowiązki w domu, powinny być dostosowane do wieku dziecka i jasno określone. Nie chodzi o to, by dziecko długo spłacało dług ze strachu, lecz by zobaczyło związek między swoim działaniem a naprawą szkody.

Po rozmowie i ustaleniu sposobu zwrotu pieniędzy warto wspólnie ustalić prosty plan:

• Dziecko zwraca pieniądze rodzicowi jednorazowo albo w ustalonych ratach
• Dziecko nie zatrzymuje rzeczy kupionej za zabrane pieniądze
• Rodzic przypomina zasadę: o pieniądze i cudze rzeczy zawsze trzeba zapytać
• Rodzic i dziecko ustalają, jak dziecko ma prosić o pieniądze na drobne wydatki

Nie odbieraj dziecku dostępu do rzeczy i osób, których potrzebuje, na przykład do posiłków, przyborów szkolnych czy kontaktu z bliską osobą. Wielotygodniowe kary, przeszukiwanie pokoju przy dziecku lub ciągłe wypominanie sytuacji zwykle nie pomagają odbudować zaufania. Gdy dziecko naprawi szkodę, a zasada zostanie jasno przypomniana, wróćcie do zwykłej codzienności. Nie wypominaj dziecku tej sytuacji przy każdej kłótni.

Jak odbudować zaufanie po zabraniu pieniędzy?

Odbudowanie zaufania nie polega na udawaniu, że nic się nie stało. Przez pewien czas rodzic powinien jasno przypominać o zasadach, a dziecko mieć okazję pokazać uczciwość w codziennych, drobnych sytuacjach. Możesz ustalić, gdzie będą przechowywane pieniądze, jak dziecko ma prosić o pieniądze na zakupy i czy będzie dostawało kieszonkowe. Regularne kieszonkowe, nawet niewielkie, może pomóc dziecku nauczyć się planowania wydatków i proszenia o pieniądze na rzeczy, których nie może kupić z własnych oszczędności.

Warto zauważać konkretne zachowania, które wzmacniają zaufanie: dziecko pyta przed wzięciem pieniędzy, mówi prawdę o zakupie albo samo oddaje znalezioną monetę. Nie trzeba przesadnie chwalić dziecka za każdą taką sytuację. Wystarczy spokojnie nazwać to, co było właściwe, na przykład że doceniasz, iż najpierw zapytało.

Poszukaj dodatkowego wsparcia u psychologa dziecięcego lub psychiatry dzieci i młodzieży, jeśli zabieranie pieniędzy się powtarza, kwoty rosną, dziecko kradnie także poza domem albo pojawiają się inne trudności, takie jak częste kłamstwa, wycofanie, agresja czy wyraźne problemy w szkole. W takiej sytuacji ważne jest nie tylko zatrzymanie zachowania, ale też sprawdzenie, z czym dziecko sobie nie radzi. W codziennych sytuacjach jasno przypominaj, że nie wolno brać cudzych pieniędzy bez pytania, pomagaj dziecku naprawić szkodę i dawaj mu okazję do odzyskania zaufania.

Źródła:

• American Academy of Child and Adolescent Psychiatry (Stealing in Children and Adolescents)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (What’s the Best Way to Discipline My Child?)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (When Children Lie: What Parents Can Do)