Kręcz szyi u niemowlęcia. Co powinno zaniepokoić rodzica?

• Kręcz szyi zwykle powoduje przechylenie głowy w jedną stronę i zwrot brody w drugą
• Długie układanie głowy po tej samej stronie może sprzyjać spłaszczeniu tylnej lub bocznej części głowy
• Nagłe przechylenie lub skręcenie szyi, gorączka, wymioty albo trudności z połykaniem wymagają pilnej konsultacji lekarskiej
• Wczesna konsultacja pozwala dobrać bezpieczne ćwiczenia oraz sposób noszenia, karmienia i układania dziecka

Kręcz szyi u niemowlęcia: na czym polega ten problem?

Kręcz szyi u niemowlęcia polega na stałym przechylaniu głowy na jedną stronę i obracaniu twarzy w drugą. Najczęstszą przyczyną jest wrodzony kręcz mięśniowy szyi, czyli skrócenie lub większe napięcie mięśnia po jednej stronie szyi. Może to mieć związek z ułożeniem dziecka w macicy, ciasnotą w jej wnętrzu albo przebiegiem porodu, ale rodzic nie jest w stanie sam ustalić przyczyny.

Problem bywa widoczny od urodzenia, ale często rodzice zauważają go dopiero po kilku tygodniach. Dziecko może wyraźnie preferować jedną stronę podczas leżenia, karmienia i obserwowania otoczenia. Czasem po jednej stronie szyi można wyczuć niewielkie zgrubienie. Warto pokazać je pediatrze.

Objawy kręczu szyi, które warto obserwować na co dzień

Objawy kręczu szyi nie zawsze są od razu wyraźne. U części niemowląt pierwszym sygnałem jest niechętne obracanie głowy w jedną stronę, płacz lub napinanie się podczas takiej próby. Warto obserwować, czy dziecko wybiera tę samą stronę w różnych sytuacjach, a nie tylko wtedy, gdy jest senne lub głodne.

Do objawów, które warto zgłosić podczas wizyty u pediatry, należą:

• głowa stale przechylona w tę samą stronę, a broda zwrócona w przeciwną
• wyraźnie mniejszy zakres obracania głowy w jedną stronę
• układanie głowy prawie zawsze na tej samej części potylicy
• spłaszczenie jednej strony głowy, nierówne ustawienie uszu lub asymetria twarzy
• trudność z przystawieniem do jednej piersi albo wyraźna niechęć do jednej pozycji karmienia
• płacz lub napięcie podczas leżenia na brzuchu i obracania głowy

Spłaszczenie głowy nie oznacza automatycznie, że dziecko ma kręcz szyi, ale te dwa problemy często występują razem. Niemowlę, które stale patrzy w tę samą stronę, dłużej uciska ten sam obszar miękkiej jeszcze czaszki. Nawet jeśli dziecko ma spłaszczoną głowę, nadal powinno spać na plecach.

Kiedy kręcz szyi wymaga pilnej konsultacji?

Wrodzony kręcz mięśniowy zwykle rozwija się stopniowo i nie powoduje nagłego bólu ani wyraźnego pogorszenia samopoczucia dziecka. Pilnej konsultacji wymaga nagłe przechylenie lub skręcenie szyi, płacz dziecka podczas poruszania głową albo objawy, które pojawiły się po urazie. Kręcz szyi może czasem towarzyszyć infekcji, zaburzeniom neurologicznym, problemom ze wzrokiem lub nieprawidłowościom w budowie kości. Nie należy więc zakładać, że zawsze wynika wyłącznie z napięcia mięśni.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem lub zgłoś się po pomoc doraźną, jeśli oprócz nietypowego ustawienia szyi wystąpią:

• gorączka, szczególnie 38°C lub więcej u niemowlęcia przed ukończeniem 3. miesiąca życia
• powtarzające się wymioty, wyraźna senność, apatia albo nieutulony płacz
• trudność z oddychaniem, połykaniem lub nasilone ślinienie
• silny ból przy dotykaniu lub poruszaniu szyją
• drżenia, osłabienie ruchów, wyraźna wiotkość albo nietypowe ruchy oczu
• zmiana zachowania po upadku, uderzeniu lub innym urazie

W najbliższym czasie skonsultuj z pediatrą także zgrubienie na szyi, jeśli rośnie, zmienia położenie lub nadal jest wyczuwalne u starszego niemowlęcia. Warto zgłosić się do pediatry również wtedy, gdy dziecko zaczęło stale przechylać głowę dopiero po kilku miesiącach życia albo raz przechyla ją w jedną, a raz w drugą stronę.

Kręcz szyi u niemowlęcia: jak wygląda pomoc dziecku?

Przy podejrzeniu kręczu szyi umów wizytę u pediatry. Lekarz oceni, jak dziecko porusza szyją, czy głowa i twarz są symetryczne, jak rozwija się ruchowo oraz czy biodra rozwijają się prawidłowo. Kręcz mięśniowy może bowiem współistnieć z dysplazją stawów biodrowych, czyli nieprawidłowym rozwojem tych stawów. W razie potrzeby skieruje dziecko do fizjoterapeuty dziecięcego, a przy nietypowych objawach także do innego specjalisty.

Leczenie najczęściej obejmuje ćwiczenia pokazane rodzicom przez fizjoterapeutę, zachęcanie dziecka do patrzenia w stronę, którą wybiera rzadziej, oraz zmianę sposobu noszenia, karmienia i układania w czasie czuwania. Nie dobieraj ćwiczeń z internetu ani nie wykonuj ich na siłę. To, w którą stronę i w jaki sposób poruszać głową dziecka, zależy od przyczyny oraz zakresu ograniczenia ruchu. Warto zapamiętać, kiedy pojawił się objaw, oraz nagrać krótki film pokazujący ułożenie głowy dziecka. Można go później pokazać podczas wizyty.

W czasie czuwania warto regularnie układać dziecko na brzuchu pod opieką dorosłego oraz pokazywać mu twarz i zabawki po stronie, w którą rzadziej patrzy. Takie działania wspierają aktywne obracanie głowy, ale nie zastępują oceny specjalisty. Im wcześniej uda się rozpoznać utrzymujące się przechylenie głowy lub ograniczenie ruchów szyi, tym łatwiej zwykle pomóc dziecku odzyskać swobodę ruchu.

Źródła:

• American Physical Therapy Association (Physical Therapy Management of Congenital Muscular Torticollis: A 2024 Evidence-Based Clinical Practice Guideline)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Head Tilt (Torticollis))
• Royal Children's Hospital Melbourne (Clinical Practice Guidelines: Acquired torticollis)
• NHS (Flat head syndrome)
• NHS (When to get urgent medical help for babies and children under 5)