Książka papierowa czy czytnik e-booków – co wybrać dla nastolatka?

• Przy dłuższych i bardziej wymagających tekstach papier może ułatwiać rozumienie treści
• Regulacja wielkości tekstu i słownik mogą ułatwić czytanie nastolatkom z dysleksją
• Wieczorem książka papierowa nie emituje światła, które może utrudniać zasypianie
• Wybór zależy od tego, po co nastolatek czyta, jakie ma nawyki, do jakich książek ma dostęp i kiedy zwykle czyta

Książka papierowa czy czytnik e-booków? Zastanów się, kiedy i po co nastolatek czyta

Książka papierowa czy czytnik e-booków będą sprawdzać się inaczej, gdy nastolatek czyta dla przyjemności, a inaczej, gdy przygotowuje się do sprawdzianu z lektury. Jeśli często wraca do konkretnych fragmentów, robi notatki na marginesie albo porównuje kilka stron, papier może być po prostu wygodniejszy. Jeśli natomiast czyta głównie powieści, zabiera książki w podróż i szybko sięga po kolejne tytuły, czytnik pozwoli mieć więcej książek pod ręką.

Nie warto zakładać, że jedno rozwiązanie automatycznie zachęci do czytania. Ważniejsze jest to, czy nastolatek może wybrać interesującą go książkę i czy forma nie utrudnia mu skupienia. Warto zapytać nastolatka, kiedy ostatnio przeczytał książkę z własnej chęci, co zachęciło go do lektury i co utrudniało mu skupienie.

Papierowa książka może ułatwiać naukę i czytanie dłuższych tekstów

Badania porównujące czytanie na papierze i z ekranu nie dają jednej odpowiedzi dla wszystkich osób i wszystkich tekstów. W części z nich papier wypada lepiej przy rozumieniu bardziej złożonych treści, zwłaszcza gdy trzeba czytać uważnie, pamiętać szczegóły i wracać do wcześniejszych fragmentów. Nie znaczy to, że z e-booka nie da się uczyć. Przy lekturze szkolnej warto jednak sprawdzić, z której formy nastolatek lepiej zapamiętuje treść.

Papier ma też proste zalety praktyczne. Nie rozładowuje się, nie wymaga konta ani połączenia z siecią, łatwo zaznaczyć kartką miejsce, gdzie skończyło się czytanie. Dla części nastolatków zaletą papierowej książki jest też brak dostępu do sklepu z e-bookami i innych funkcji, które mogą odciągać uwagę od czytania.

Jeśli po dłuższym czytaniu nastolatek skarży się na ból głowy, pieczenie oczu lub trudność z utrzymaniem uwagi, nie trzeba od razu obwiniać czytnika. Takie dolegliwości mogą wiązać się z długim patrzeniem z bliska, złą pozycją lub niewłaściwym oświetleniem. Jeśli bóle głowy lub zmęczenie oczu powtarzają się, warto umówić nastolatka na badanie wzroku.

Kiedy czytnik e-booków będzie wygodny dla nastolatka?

Czytnik e-booków może ułatwić czytanie nastolatkowi, który lubi mieć kilka książek pod ręką, dojeżdża do szkoły albo nie chce nosić ciężkich tomów. Na jednym urządzeniu można mieć powieści, opowiadania i lektury dostępne legalnie w formie cyfrowej. Przed zakupem warto sprawdzić, czy interesujące książki są dostępne w formatach obsługiwanych przez wybrany czytnik oraz czy szkoła wymaga konkretnego wydania lektury.

Przydatne mogą być: możliwość powiększenia czcionki, zmiana odstępów między wierszami, wbudowany słownik oraz wyszukiwanie słów i fragmentów tekstu. Takie ustawienia mogą szczególnie pomóc nastolatkowi z dysleksją albo trudnością w czytaniu drobnego druku. Jeśli czytanie od dawna bardzo męczy nastolatka, same ustawienia czytnika nie zastąpią diagnozy ani pomocy w szkole.

Czytnik nie jest tym samym co tablet, ale przed wyborem konkretnego modelu dobrze sprawdzić jego funkcje. Dostęp do sklepu, internetu czy aplikacji może być wygodny, lecz u części nastolatków rozprasza. W takiej sytuacji lepiej wybrać prosty model przeznaczony przede wszystkim do czytania.

Czytanie na czytniku przed snem. Jak nie utrudniać zasypiania?

Z czytnika przed snem warto korzystać według podobnych zasad jak z innych urządzeń z ekranem. Światło emitowane przez ekrany, zwłaszcza wieczorem, może opóźniać wydzielanie melatoniny i utrudniać wyciszenie przed snem. Amerykańska Akademia Pediatrii zaleca nastolatkom odłożenie ekranów co najmniej godzinę przed pójściem spać.

Nie każdy czytnik działa tak samo. Modele z ekranem e-ink zwykle służą tylko do czytania, ale wiele z nich ma podświetlenie, a niektóre oferują również dodatkowe funkcje online. Jeśli czytanie jest częścią wieczornego rytuału, lepiej wybrać książkę papierową albo odłożyć czytnik odpowiednio wcześniej. Nie warto czytać na nim w łóżku do późna.

Warto też oddzielić czytanie od przeglądania telefonu. Powiadomienia, rozmowy i krótkie filmy łatwo wydłużają czas spędzany przed ekranem. Sama lektura książki częściej pomaga spokojnie zakończyć dzień. Nastolatki potrzebują zazwyczaj od 8 do 10 godzin snu na dobę, dlatego pora odłożenia urządzeń ma większe znaczenie niż sama forma książki.

Książka papierowa i czytnik. Kiedy warto korzystać z obu rozwiązań?

Papierowa książka może lepiej sprawdzić się podczas przygotowań do lekcji, u nastolatka, który lubi tradycyjne książki, oraz podczas wieczornego czytania. Czytnik będzie dobrym uzupełnieniem, gdy liczy się mobilność, szybki dostęp do wielu tytułów albo możliwość dopasowania wyglądu tekstu. Nie trzeba kupować czytnika tylko dlatego, że jest cyfrowy, ani rezygnować z niego wyłącznie dlatego, że ma ekran.

Przed zakupem warto pożyczyć czytnik od bliskiej osoby. W sklepie można natomiast wziąć go do ręki, sprawdzić ekran i przetestować podstawowe funkcje. Niech nastolatek przeczyta na nim kilkanaście stron, zmieni rozmiar czcionki, wyszuka słowo i oceni, czy urządzenie wygodnie leży w dłoni. Jeśli po takim teście wybór nadal nie jest jasny, można korzystać z papierowych książek do nauki i wieczornego czytania, a z e-booków w podróży oraz podczas lektury dla przyjemności.

Źródła:

• PubMed (Digital versus Paper Reading: A Systematic Literature Review on Contemporary Gaps According to Gender, Socioeconomic Status, and Rurality)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (My teen is having trouble falling asleep at night. How can I help?)
• National Eye Institute (Test Your Eye Health Knowledge)
• British Dyslexia Association (Reading)
• Lektury.gov.pl (Współpraca)