Mykoplazma u dziecka: objawy, diagnostyka i leczenie

• Zakażenie często rozwija się powoli, a kaszel z czasem staje się bardziej męczący
• U młodszych dzieci częstsze bywają katar, świszczący oddech, wymioty lub biegunka
• Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na badaniu dziecka, a czasem także na testach laboratoryjnych
• Nie każda infekcja wymaga antybiotyku, ale zapalenie płuc wywołane przez mykoplazmę zwykle leczy się antybiotykiem

Mykoplazma u dziecka: czym jest i jak dochodzi do zakażenia?

Mykoplazma u dziecka to potoczna nazwa zakażenia bakterią Mycoplasma pneumoniae. Może ona wywołać łagodną infekcję gardła i oskrzeli, a rzadziej zapalenie płuc. Najczęściej chorują dzieci w wieku szkolnym, ale zakażenie może wystąpić także u młodszych dzieci.

Bakteria przenosi się drogą kropelkową, głównie podczas kaszlu i kichania. Do zakażenia łatwiej dochodzi przy bliskim i dłuższym kontakcie. Łatwiej szerzy się więc w domu, szkole czy przedszkolu. Objawy zwykle pojawiają się dopiero po 1–4 tygodniach od zakażenia, dlatego często trudno ustalić, od kogo dziecko się zaraziło.

Nie ma szczepionki przeciw Mycoplasma pneumoniae. Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia innych osób, warto stosować zwykłe zasady obowiązujące przy infekcjach oddechowych: myć ręce, zasłaniać usta i nos podczas kaszlu oraz zostawić dziecko w domu, gdy ma gorączkę lub wyraźnie źle się czuje.

Mykoplazma u dziecka nie zawsze daje objawy zapalenia płuc

Objawy mykoplazmy u dziecka często narastają stopniowo. Częstym objawem jest uporczywy, zwykle suchy kaszel, który z czasem może się nasilać. Mogą dołączyć gorączka, ból gardła, osłabienie, ból głowy i mniejszy apetyt.

U dzieci poniżej 5. roku życia zakażenie może bardziej przypominać zwykłą infekcję z katarem niż zapalenie płuc. Pojawiają się wtedy wodnisty katar, kichanie, łzawienie oczu, świszczący oddech, wymioty albo biegunka. Same objawy nie pozwalają odróżnić mykoplazmy od infekcji wirusowej czy innych zakażeń dróg oddechowych.

Przy zapaleniu płuc kaszlowi może towarzyszyć szybszy oddech, duszność, ból w klatce piersiowej lub wyraźne zmęczenie. Pilnej pomocy wymaga dziecko, które oddycha z dużym wysiłkiem, ma sine usta lub twarz, przy wdechu wyraźnie wciąga skórę między żebrami, jest zdezorientowane, bardzo senne albo nie daje się dobudzić.

Jak rozpoznać mykoplazmę u dziecka? Badanie jest ważniejsze niż sam wynik testu

Diagnostyka mykoplazmy zaczyna się od rozmowy o przebiegu choroby i badania dziecka. Lekarz ocenia między innymi sposób oddychania, osłuchuje płuca, mierzy saturację, czyli poziom tlenu we krwi, sprawdza temperaturę i ogólny stan dziecka. Przy łagodnej infekcji nie zawsze potrzebne są badania wykrywające konkretną bakterię.

Gdy objawy sugerują zapalenie płuc, są cięższe, długo się utrzymują lub nie poprawiają się mimo leczenia, lekarz może zlecić wymaz z nosa albo gardła do testu molekularnego, na przykład PCR. Taki test wykrywa materiał genetyczny bakterii i pozwala potwierdzić jej obecność w pobranej próbce. Wynik zawsze interpretuje się razem z objawami i badaniem dziecka, ponieważ dodatni test sam w sobie nie przesądza jeszcze o przyczynie wszystkich dolegliwości.

Zdjęcie RTG klatki piersiowej nie jest rutynowym badaniem przy każdym kaszlu. Może być potrzebne, gdy lekarz podejrzewa zapalenie płuc albo gdy stan dziecka wymaga szerszej oceny. Badania krwi wykrywające przeciwciała, czyli białka wytwarzane przez organizm w odpowiedzi na zakażenie, niewiele pomagają na początku choroby. Ich wynik zależy między innymi od tego, ile czasu minęło od zakażenia.

Leczenie mykoplazmy u dziecka zależy od nasilenia zakażenia

Leczenie mykoplazmy u dziecka zależy przede wszystkim od tego, czy chodzi o łagodną infekcję dróg oddechowych, czy o zapalenie płuc. Wiele łagodnych zakażeń ustępuje samoistnie. W takiej sytuacji najważniejsze są odpoczynek, regularne podawanie płynów i łagodzenie objawów odpowiednie do wieku oraz stanu dziecka. Antybiotyk nie powinien być podawany na własną rękę ani z zapasu pozostałego po wcześniejszej chorobie.

Gdy lekarz rozpozna lub silnie podejrzewa zapalenie płuc wywołane przez Mycoplasma pneumoniae, zwykle stosuje antybiotyk z grupy makrolidów. Penicylina, amoksycylina i inne antybiotyki beta-laktamowe nie działają na mykoplazmę, ponieważ bakteria ta nie ma ściany komórkowej. Rodzaj antybiotyku, jego dawkę i czas podawania ustala lekarz, biorąc pod uwagę wiek dziecka oraz przebieg choroby.

W trakcie choroby warto sprawdzać, czy dziecko pije, regularnie oddaje mocz, gorączka słabnie i czy oddycha swobodnie. Jeśli mimo rozpoczętego leczenia stan się pogarsza, gorączka utrzymuje się, kaszel wyraźnie nasila albo pojawia się duszność, trzeba ponownie skontaktować się z lekarzem. Przy problemach z oddychaniem nie należy czekać na planową wizytę.

Źródła:

• CDC (About Mycoplasma pneumoniae Infection)
• CDC (Clinical Care of Mycoplasma pneumoniae Infection)
• CDC (Laboratory Testing for Mycoplasma pneumoniae)
• CDC (Mycoplasma pneumoniae Infection: Causes and How It Spreads)
• American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org (Urgent Care, ER or Pediatrician? A Parent Guide)
• PMC (Laboratory diagnosis and treatment of Mycoplasma pneumoniae infection in children: a review)