Noworodek widzi świat jak przez mgłę. Jak rozwija się wzrok niemowlęcia?

• Noworodek najlepiej widzi twarz lub przedmiot znajdujące się w odległości około 20–30 cm od jego oczu
• Około 3. miesiąca niemowlę powinno śledzić wzrokiem poruszający się przedmiot
• W 4. miesiącu dziecko lepiej rozpoznaje kolory i zaczyna sięgać po widziane rzeczy
• Utrzymujący się zez po 4. miesiącu życia lub biała źrenica powinny skłonić do szybkiego kontaktu z lekarzem

Jak widzi noworodek? Z bliska zauważa więcej, niż może się wydawać

Wzrok noworodka jest jeszcze niedojrzały, dlatego oddalone przedmioty widzi on niewyraźnie. Dziecko najlepiej dostrzega to, co znajduje się mniej więcej 20–30 cm od jego oczu. To podobna odległość jak między twarzą rodzica a twarzą dziecka podczas karmienia, przytulania i noszenia.

W pierwszych tygodniach niemowlę zwraca uwagę przede wszystkim na światło, ruch, wyraźne kontury oraz twarze. Proste wzory o mocnym kontraście, na przykład czarno-białe, mogą na chwilę przyciągnąć jego wzrok. Nie oznacza to jednak, że trzeba stale dostarczać dziecku bodźców. Spokojne patrzenie na twarz bliskiej osoby jest dla dziecka ważnym doświadczeniem.

Rozwój wzroku niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Rozwój wzroku niemowlęcia przebiega szybko, ale nie każde dziecko osiąga kolejne umiejętności dokładnie tego samego dnia. Na początku oczy mogą czasem uciekać na boki, krzyżować się albo nie poruszać się jeszcze całkiem zgodnie. Jest to związane z dojrzewaniem współpracy obu oczu i zwykle stopniowo ustępuje w pierwszych miesiącach życia.

Około 2.–3. miesiąca dziecko coraz częściej zatrzymuje wzrok na twarzy i zaczyna śledzić powoli przesuwający się przedmiot. Około 4. miesiąca lepiej widzi kolory i odcienie, interesuje się bliskimi zabawkami oraz może próbować po nie sięgać. W wieku około 6 miesięcy lepiej odróżnia przedmioty i coraz sprawniej koordynuje wzrok z ruchami rąk, gdy poznaje otoczenie.

U dziecka urodzonego przed terminem rozwój warto oceniać według wieku korygowanego, przynajmniej przez pierwsze dwa lata. Wiek korygowany oblicza się, odejmując od wieku metrykalnego, czyli liczonego od daty urodzenia, liczbę tygodni, o które dziecko urodziło się za wcześnie. Wcześniaki mogą też wymagać zaplanowanych kontroli okulistycznych, dlatego ważne jest przestrzeganie zaleceń otrzymanych w szpitalu i poradni.

Co pomaga niemowlęciu ćwiczyć wzrok na co dzień?

Najlepszą okazją do wspierania wzroku są zwykłe, spokojne sytuacje w ciągu dnia. Gdy dziecko jest wyspane i spokojne, można mówić do niego z bliska, przybliżyć swoją twarz albo przez chwilę powoli przesuwać prosty przedmiot w jego polu widzenia. Warto zrobić przerwę, gdy dziecko odwraca głowę, zamyka oczy, staje się niespokojne lub wyraźnie traci zainteresowanie.

Nie trzeba kupować specjalnych gadżetów ani organizować długich ćwiczeń. Dla małego dziecka lepiej sprawdzą się jeden kontrastowy obrazek, twarz rodzica lub zabawka o prostym kształcie niż wiele przedmiotów pokazywanych naraz. Zabawki należy umieszczać w bezpiecznej odległości od twarzy dziecka. Nie należy też kierować mu w oczy mocnego światła.

Objawy związane ze wzrokiem niemowlęcia, które powinny zwrócić uwagę rodzica

U noworodka może się zdarzyć, że oczy na chwilę uciekają w różne strony. Zwykle nie jest to powód do paniki. Jeśli jednak po 3. miesiącu życia dziecko nie zatrzymuje wzroku na twarzy rodzica, nie śledzi poruszającej się twarzy lub zabawki albo sprawia wrażenie, jakby nie widziało, porozmawiaj o tym z lekarzem podczas najbliższej wizyty. Jeśli po 4. miesiącu życia jedno oko często ucieka do środka albo na zewnątrz, również warto skonsultować to z lekarzem.

Szybciej skontaktuj się z lekarzem, gdy źrenica wygląda na białą lub szarą, jedno oko stale łzawi, pojawia się ropna wydzielina, utrzymujące się zaczerwienienie, wyraźna nadwrażliwość na światło albo szybkie, mimowolne ruchy oczu. Białą źrenicę można czasem zauważyć także na zdjęciu z lampą błyskową, gdy w jednym oku zamiast czerwonego odblasku widać jasną plamę. W razie wątpliwości nie próbuj samodzielnie oceniać wzroku domowymi testami, tylko zgłoś obserwację pediatrze lub lekarzowi rodzinnemu.

Źródła:

• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Infant Vision Development: What Can Babies See?)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Warning Signs of Vision Problems in Infants & Children)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Vision Screenings for Babies & Children)
• American Association for Pediatric Ophthalmology and Strabismus (Leukocoria)
• Pacjent.gov.pl (Noworodek i wcześniak – profilaktyka zdrowia)