Serce dziecka bije szybciej niż serce dorosłego. Z wiekiem jego rytm zwalnia

• U noworodków tętno podczas czuwania może wynosić od 100 do 205 uderzeń na minutę
• Wraz ze wzrostem dziecka serce zwykle bije wolniej, ponieważ przy każdym skurczu pompuje więcej krwi
• Płacz, gorączka, wysiłek, ból i odwodnienie mogą przejściowo przyspieszać tętno
• Szybkie bicie serca w spoczynku, któremu towarzyszą duszność, omdlenie lub ból w klatce piersiowej, wymaga pilnej pomocy

Dlaczego serce dziecka bije szybciej niż serce dorosłego?

Serce dziecka bije szybciej, ponieważ jest mniejsze niż serce dorosłego i przy każdym skurczu pompuje mniej krwi. Dlatego serce musi bić częściej, aby dostarczyć organizmowi odpowiednią ilość tlenu i składników odżywczych. Jest to szczególnie widoczne u noworodków i niemowląt.

Z wiekiem serce staje się większe i przy każdym uderzeniu może przepompować więcej krwi. Organizm nie musi więc utrzymywać tak szybkiego rytmu w spoczynku. Spadek tętna następuje stopniowo, a nie z dnia na dzień.

Prawidłowe tętno dziecka zmienia się wraz z wiekiem

Prawidłowe tętno dziecka zależy przede wszystkim od wieku, ale też od tego, czy dziecko śpi, odpoczywa, płacze lub właśnie biegało. Podane zakresy dotyczą dziecka, które nie śpi i odpoczywa. Podczas snu puls zwykle jest niższy, a po aktywności fizycznej wyraźnie rośnie.

• noworodek: około 100–205 uderzeń na minutę
• niemowlę: około 100–180 uderzeń na minutę
• dziecko w wieku 1–2 lat: około 98–140 uderzeń na minutę
• dziecko w wieku 3–5 lat: około 80–120 uderzeń na minutę
• dziecko w wieku 6–7 lat: około 75–118 uderzeń na minutę
• nastolatek: około 60–100 uderzeń na minutę

Te przedziały są szerokie, dlatego pojedynczy wynik nie powinien być oceniany bez kontekstu. Tętno 120 uderzeń na minutę może być typowe dla spokojnego malucha, ale byłoby zbyt wysokie u nastolatka, który od kilku minut siedzi i odpoczywa. W praktyce ważne jest też to, czy dziecko wygląda i zachowuje się jak zwykle.

Jak prawidłowo zmierzyć tętno dziecka?

Tętno dziecka najlepiej mierzyć wtedy, gdy jest spokojne i odpoczęło kilka minut. Nie warto sprawdzać pulsu tuż po bieganiu, intensywnym płaczu, kąpieli czy posiłku, bo wynik może być przejściowo wyższy. U niemowlęcia często najłatwiej ocenić tętno, gdy śpi lub spokojnie leży.

Przyłóż opuszek palca wskazującego i środkowego do wewnętrznej strony nadgarstka, po stronie kciuka. Gdy wyczujesz puls, licz uderzenia przez pełne 60 sekund. Jeśli wynik będzie omawiany z pediatrą, zapisz liczbę uderzeń oraz okoliczności pomiaru: czy dziecko miało gorączkę, było osłabione, płakało czy odpoczywało.

Szybkie tętno u dziecka. Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Szybsze bicie serca często ma prostą przyczynę. Tętno rośnie podczas płaczu, stresu, bólu, gorączki, wysiłku i przy odwodnieniu. Po uspokojeniu dziecka, odpoczynku lub obniżeniu gorączki tętno zwykle stopniowo zwalnia.

Warto skonsultować się z pediatrą, jeśli tętno dziecka w spoczynku jest wyraźnie szybsze niż zwykle, takie sytuacje się powtarzają albo dziecko mówi, że czuje kołatanie serca. Pilnej pomocy medycznej potrzebuje dziecko, u którego szybkiemu tętnu towarzyszą trudności w oddychaniu, sinienie lub szarawy kolor ust i skóry, ból w klatce piersiowej, omdlenie, wyraźna senność albo trudność w wybudzeniu. W razie takich objawów należy wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999.

Nie trzeba mierzyć tętna codziennie u zdrowego dziecka. Wystarczy pamiętać, że jego naturalny rytm jest szybszy niż u dorosłego, oceniać wynik po odpoczynku i zwracać uwagę na samopoczucie. Jeśli coś niepokoi, podczas rozmowy z pediatrą warto opisać wszystkie objawy i okoliczności, a nie opierać się wyłącznie na jednym wyniku pomiaru.

Źródła:

• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Fast, Slow and Irregular Heartbeats)
• PubMed (Normal ranges of heart rate and respiratory rate in children from birth to 18 years of age: a systematic review of observational studies)
• American Heart Association (Treating Arrhythmias in Children)
• NHS (When to get urgent medical help for babies and children under 5)