- Trudności z jednym przedmiotem mogą wynikać z zaległości, stresu, niewyspania lub nieodpowiedniego sposobu nauki
- Powtarzające się trudności z czytaniem, pisaniem lub liczeniem warto skonsultować ze szkołą lub poradnią
- Rozmowa z nauczycielem powinna dotyczyć konkretnych sytuacji, błędów i wymagań
- Szkoła może zapewnić uczniowi wsparcie, zanim otrzyma on opinię z poradni
Słabe oceny z jednego przedmiotu: co mogą naprawdę oznaczać?
Słabe oceny z jednego przedmiotu nie są prostym dowodem na brak zdolności. Dziecko może dobrze rozumieć temat na lekcji, ale gubić się podczas odrabiania prac domowych, nie zdążać ze sprawdzianem albo nie wiedzieć, od czego zacząć zadanie. Czasem trudności zaczynają się od jednego niezrozumianego zagadnienia, a kolejne tematy wymagają wiedzy, której dziecko jeszcze nie opanowało.
Znaczenie ma także sposób sprawdzania wiedzy. Uczeń może umieć opowiedzieć o lekturze, ale mieć trudność z napisaniem dłuższej wypowiedzi. Może też rozumieć zasady matematyczne, lecz pod presją czasu mylić znaki i kolejność działań. Niska ocena pokazuje wynik w konkretnym zadaniu, nie pełny obraz wiedzy, wysiłku ani możliwości dziecka.
Nie pomagają zdania typu: „Po prostu się skup” albo „Musisz bardziej się starać”. Dziecko, które stale słyszy, że jest słabe z danego przedmiotu, może zacząć unikać nauki, bo chce uciec przed kolejną porażką. Warto oddzielić ocenę od dziecka. Problemem jest konkretna trudność, na przykład zaległości w materiale lub wolniejsze tempo pracy, a nie inteligencja czy charakter dziecka.
Trudności w nauce mają różne przyczyny
Trudności w nauce mogą mieć różne przyczyny, także wtedy, gdy dotyczą głównie jednego przedmiotu. Na wyniki mogą wpływać zaległości w podstawach, tempo pracy w klasie, częste nieobecności, zmiana nauczyciela, stres związany z ocenami, konflikty z rówieśnikami oraz zbyt wiele obowiązków. Zbyt mała ilość snu również osłabia koncentrację, pamięć i zdolność do pracy na lekcji.
Warto zwrócić uwagę, czy problem jest stały i podobny w różnych sytuacjach, czy pojawia się tylko przy kartkówkach, pracach pisemnych lub odpowiedzi przy tablicy. Dziecko, które w domu potrafi rozwiązać zadanie, ale podczas sprawdzianu nie jest w stanie zacząć pracy albo oddaje pustą kartkę, może odczuwać silny lęk przed oceną. Z kolei dziecko, które długo siedzi nad prostym poleceniem, zapomina kolejne kroki lub nie potrafi zorganizować pracy, może potrzebować innego sposobu nauki i lepszego podziału materiału.
Niektóre trudności wymagają dokładniejszego sprawdzenia. Trudności z czytaniem, pisaniem, liczeniem, rozumieniem poleceń, zapamiętywaniem kolejnych kroków lub skupieniem uwagi mogą wskazywać na specyficzne trudności w uczeniu się, takie jak dysleksja, albo na inne potrzeby rozwojowe. Same objawy nie pozwalają jednak postawić rozpoznania, dlatego nie warto samodzielnie przypisywać dziecku konkretnej etykiety.
Kiedy słabe oceny powinny skłonić do szukania wsparcia?
Warto poszukać wsparcia, gdy trudności powtarzają się mimo starań dziecka albo zaczynają odbierać mu pewność siebie. Ważne są też zmiany, które pojawiły się nagle: wyraźny spadek wyników, niechęć do chodzenia do szkoły, płacz przed sprawdzianami, bóle brzucha lub głowy w dni lekcyjne. Takie sygnały nie muszą oznaczać poważnego problemu, ale nie warto ich lekceważyć.
Pomocne jest zebranie konkretnych obserwacji z kilku tygodni, zamiast opierania rozmowy na ogólnym stwierdzeniu, że dziecko nie radzi sobie z matematyką czy polskim. Warto sprawdzić między innymi:
- czy błędy dotyczą zawsze tego samego rodzaju zadań
- czy dziecko rozumie polecenie i umie powiedzieć, co ma zrobić
- czy trudność pojawia się również podczas pracy bez pośpiechu
- czy dziecko odrabia zadania bardzo długo albo często ich nie kończy
- czy problemom towarzyszą napięcie, unikanie szkoły lub obniżony nastrój
Jeśli dziecko ma również problemy ze słuchem lub wzrokiem, często jest zmęczone, źle śpi albo gorzej się czuje, warto omówić to z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. W razie utrzymujących się trudności można skorzystać także z pomocy poradni psychologiczno-pedagogicznej. Jej zadaniem jest między innymi pomoc w rozpoznaniu potrzeb edukacyjnych dziecka i zaplanowaniu odpowiedniego wsparcia.
Jak pomóc dziecku ze słabymi ocenami bez codziennej presji?
Pomoc dziecku ze słabymi ocenami warto zacząć od rozmowy z nauczycielem danego przedmiotu. Nie chodzi o samo pytanie o przyczynę niskiej oceny, lecz o ustalenie, co dokładnie sprawia dziecku trudność: rozumienie poleceń, tempo pracy, zapisywanie odpowiedzi, odrabianie prac domowych, aktywność na lekcji czy sprawdziany. Dobrze zapytać też, co dziecko już potrafi i od jakiej małej umiejętności najlepiej zacząć.
W domu lepiej planować krótką, regularną pracę nad jednym konkretnym problemem niż wielogodzinne nadrabianie wszystkiego naraz. Jeśli dziecko myli się podczas wykonywania działań pisemnych, warto ćwiczyć właśnie ten typ zadań, zamiast powtarzać cały rozdział z podręcznika. Po pracy warto zauważyć konkretny postęp, na przykład samodzielne rozwiązanie trzech zadań lub poprawne zastosowanie zasady, zamiast oceniać dziecko wyłącznie przez pryzmat następnej oceny.
W polskiej szkole pomoc psychologiczno-pedagogiczna może być organizowana również dla ucznia, który nie ma jeszcze opinii z poradni. Rodzic może porozmawiać z wychowawcą, pedagogiem lub psychologiem szkolnym o potrzebnym wsparciu i o dalszych krokach. Warto wspólnie ustalić jeden realny cel na najbliższe tygodnie, na przykład opanowanie jednego rodzaju zadań, a następnie sprawdzić, czy taki sposób pracy rzeczywiście pomaga dziecku.
Źródła:
- HealthyChildren.org (What to Do If Your Child is Falling Behind in School)
- NICHD (What are some signs of learning disabilities?)
- CDC (Sleep and Health)
- Ministerstwo Edukacji Narodowej (Poradnictwo psychologiczno-pedagogiczne)
- Ośrodek Rozwoju Edukacji (Dostosowanie wymagań edukacyjnych wobec uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się)
9
Podcasty
Playlisty tematyczne
