Dziecko gryzie ołówki i długopisy. Sposoby, jak oduczyć je tego nawyku

• Gryzienie przyborów często nasila się, gdy dziecko się skupia, nudzi, denerwuje lub na coś czeka
• Pomaga spokojne przypomnienie i zaproponowanie dziecku innej czynności zamiast gryzienia
• Kary, zawstydzanie i ciągłe upominanie zwykle nie pomagają dziecku pozbyć się tego nawyku
• Połknięcie fragmentu przyboru, ból brzucha albo częste zjadanie niejadalnych rzeczy wymagają konsultacji z lekarzem

Dlaczego dziecko gryzie ołówki i długopisy?

Gryzienie ołówków i długopisów często jest nawykiem związanym z koncentracją. Dziecko może wkładać przybór do ust, gdy myśli nad zadaniem, nudzi się, czeka na swoją kolej albo próbuje poradzić sobie z napięciem. Czasem dziecku odpowiada ucisk na zęby i szczękę albo potrzebuje czymś zająć ręce.

Samo gryzienie nie oznacza od razu problemu zdrowotnego ani wychowawczego. Inaczej wygląda jednak sytuacja, gdy dziecko regularnie odgryza i połyka kawałki plastiku, drewna, papieru czy innych niejadalnych rzeczy. Jeśli dziecko regularnie zjada niejadalne rzeczy, warto omówić to z pediatrą. Lekarz może sprawdzić między innymi, czy nie ma niedoboru żelaza.

Jak pomóc dziecku przestać gryźć przybory?

Przez kilka dni obserwuj, kiedy dziecko gryzie przybory. Zapisz, czy dzieje się to podczas odrabiania lekcji, przed sprawdzianem, w samochodzie, podczas korzystania z ekranu albo wtedy, gdy dziecko jest głodne czy zmęczone. Dzięki temu łatwiej będzie ograniczyć sytuacje, które sprzyjają temu nawykowi.

Gdy dziecko bierze ołówek do ust, spokojnie przypomnij, że służy on do pisania, i poproś, by odłożyło go na biurko. Od razu zaproponuj też, co może zrobić zamiast gryzienia, na przykład położyć obie dłonie na stole, ścisnąć miękką piłeczkę, narysować kilka kresek na kartce albo zrobić krótką przerwę od zadania. Sam zakaz bez takiej podpowiedzi często sprawia, że po chwili przybór znowu trafia do ust.

Pomaga też ograniczenie okazji do gryzienia. Na biurku nie muszą leżeć zapasowe długopisy i ołówki, a przybory z pogryzionymi końcówkami warto wymienić. Jeśli dziecko gryzie przybory w szkole, warto ustalić z wychowawcą jedno dyskretne przypomnienie. Dzięki temu dziecko nie będzie wielokrotnie upominane przy całej klasie.

• Robić krótkie przerwy po kilkunastu minutach pracy nad wymagającym zadaniem.
• Przed odrabianiem lekcji przygotować wodę i potrzebne przybory.
• Dać dziecku coś bezpiecznego do zajęcia rąk podczas słuchania lub czekania.
• Chwalić dziecko, gdy odkłada ołówek i wybiera inną, ustaloną wcześniej czynność.

Gryzienie przyborów może szkodzić zębom i jamie ustnej

Gryzienie przyborów może powodować ukruszenie zęba, podrażnienie dziąsła albo skaleczenie wnętrza jamy ustnej, zwłaszcza gdy dziecko mocno zaciska szczęki lub odgryza twarde fragmenty. Znaczenie ma częstotliwość, siła nacisku i czas trwania nawyku. Jeśli dziecko skarży się na ból zęba, ma ukruszony ząb albo rani sobie policzek czy dziąsło, warto umówić wizytę u dentysty.

Niewielka ilość atramentu z wkładu do długopisu zwykle nie powoduje zatrucia, ale warto obserwować dziecko po takim zdarzeniu. Większym problemem mogą być odgryzione części plastiku, końcówka wkładu albo skuwka, bo mogą zostać połknięte lub dostać się do dróg oddechowych. Jeśli dziecko kaszle, świszczy przy oddychaniu, ma trudność z oddychaniem, silnie się ślini, odczuwa silny ból lub mogło połknąć fragment przyboru, pilnie skontaktuj się z pomocą medyczną. Nie wywołuj wymiotów.

Gdy gryzienie przyborów wykracza poza zwykły nawyk

Warto skonsultować się z pediatrą, jeśli dziecko regularnie zjada niejadalne rzeczy, nie potrafi ograniczyć gryzienia mimo spokojnych przypomnień i proponowania innych czynności albo gryzie różne przedmioty w wielu sytuacjach w ciągu dnia. Konsultacja jest wskazana również wtedy, gdy pojawiają się bladość, wyraźne zmęczenie, gorszy apetyt, bóle brzucha, zaparcia lub inne niepokojące objawy. Lekarz zdecyduje, czy potrzebne są badania, na przykład w kierunku niedoboru żelaza.

Jeśli dziecko ma trudności rozwojowe, dużą wrażliwość sensoryczną, nasilony lęk lub inne powtarzalne zachowania, pomocne może być też wsparcie psychologa dziecięcego albo terapeuty zajęciowego. Najważniejsze jest spokojne podejście: zauważenie momentu gryzienia, przypomnienie dziecku, że przybory służą do pisania, oraz zaproponowanie bezpieczniejszej czynności. Taka reakcja daje dziecku szansę nauczyć się nowego sposobu radzenia sobie z napięciem i nudą.

Źródła:

• American Academy of Pediatric Dentistry (Management of the Developing Dentition and Occlusion in Pediatric Dentistry)
• Cambridgeshire and Peterborough Children's Health (Pica: eating non-edible items)
• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Swallowed Harmless Substance)
• Poison Control (Don’t drink the ink)
• NHS (Iron deficiency anaemia)