Skąd wziął się pomysł akurat na międzypokoleniowe riksze?
Marta: Żyjemy w starzejącym się społeczeństwie. Instytucje publiczne nie są w stanie odpowiedzieć na wszystkie potrzeby osób starszych, dlatego w ramach Generatora Innowacji szukamy mikroinnowacji – prostych, oddolnych rozwiązań, wymyślanych przez zwykłych ludzi dostrzegających konkretne potrzeby w swoich społecznościach. Jednym z takich pomysłów były właśnie riksze, prowadzone przez wolontariuszy. Pomysł powstał w Oleśnicy i tam po raz pierwszy został przetestowany, w tym roku powtórnie wzięliśmy go na warsztat i nieco zmodyfikowaliśmy założenia. Międzypokoleniowa riksza wyjechała na ulice kolejnych dwóch miast: Świdnika i Lublina. Ta mikroinnowacja łączy wolontariuszy, którzy kochają jazdę na rowerze, z seniorkami i seniorami, w tym również z tymi którzy mają trudności z samodzielnym wyjściem z domu. Podczas takiej przejażdżki mogą nie tylko poczuć wiatr we włosach, ale też znów stać się częścią życia społeczności.
Jak sprawdzacie, czy takie rozwiązanie zadziała?
Ewa: Każda innowacja jest najpierw testowana w praktyce. Autorzy projektowych rozwiązań pytają samych seniorów i seniorki, czy pomysł faktycznie poprawia ich życie. Dodatkowo każda testowana innowacja ma zewnętrznego ewaluatora, który ocenia całość i podpowiada, co można ulepszyć. Podczas testowania „Rowerowej rikszy”, okazało się, że największym wyzwaniem jest fizyczne zdobycie odpowiedniego sprzętu, a najmniejszym – znalezienie wolontariuszy-rowerzystów. Dlatego w gotowej innowacji, po poprawkach, która finalnie została z sukcesem wdrożona w Świdniku, rekomendujemy prosty model – zakup rikszy z budżetu obywatelskiego, środków wydziału transportu lub turystyki oraz zapraszanie wolontariuszy do jej obsługi. Bo okazuje się, że młodszych i sprawnych osób chętnych do spędzania aktywnie czasu z seniorami, jest bardzo dużo.
Z jakimi największymi wyzwaniami i zagrożeniami muszą zmagać się współcześnie osoby starsze?
Marta: Największym wyzwaniem jest samotność, którą Światowa Organizacja Zdrowia uznała za epidemię współczesności. Do tego dochodzą coraz większe ograniczenia mobilności. Mówimy o „więźniach czwartego piętra”, czyli osobach, które nie mogą wyjść z domu, bo nie mają siły, a czasem też motywacji. Riksza jest odpowiedzią na te wyzwania.
Ewa: To zresztą nie tylko kwestia fizycznych ograniczeń. Chodzi też o więzi społeczne. Seniorzy i seniorki potrzebują kogoś, z kim mogą współdzielić doświadczenia. Podczas przejażdżki rikszą rozmawiają, wspominają dawne czasy, dzielą się historiami. To daje dużą frajdę obu stronom.
Skąd wziął się pomysł na tego rodzaju relacje międzypokoleniowe i ich formę?
Marta: Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę” już od ponad 20 lat wspiera osoby starsze. Prowadzimy programy takie jak „UTW dla społeczności” czy „Pokolenia w akcji”, w których zrealizowano już ponad 500 projektów w całej Polsce. Silversi to nie tylko grupa wymagająca pomocy – to ludzie z ogromnym doświadczeniem, energią i lojalnością. Mają czas, chęci i mogą bardzo dużo wnieść w lokalne społeczności.
Czy istnieją proste sposoby na porozumienie międzypokoleniowe?
Marta: Warto rozejrzeć się wokół siebie i uśmiechnąć, zagadać! A jeśli ktoś chce bardziej się zaangażować, może zgłosić się jako wolontariusz do inicjatyw, które w jego społeczności lokalnej są kierowane do osób starszych. Można też samemu wyjść z inicjatywą, zebrać znajomych i zgłosić pomysł do budżetu obywatelskiego. Warto poszukać takich działań, które są nam bliskie. Na przykład „Międzypokoleniowa riksza” przyciągała głównie wolontariuszy, których pasją była jazda na rowerze.
Ewa: Ważne, żeby młodzi pamiętali, że nie chodzi tylko o pomaganie seniorom i seniorkom. To jest przede wszystkim okazja do spotkania, rozmowy i budowania więzi międzypokoleniowych.
Czy osoby starsze w Polsce mogą czuć się wykluczone? Co możemy zrobić jako społeczeństwo, aby minimalizować to poczucie?
Marta: Tak jak już wspomniałam wcześniej, największym problemem jest samotność. W wielu rodzinach młodzi wyjechali daleko za pracą albo nie mają czasu, by intensywnie zaspokajać wszystkie społeczne potrzeby swoich rodziców. Do tego dochodzi spadająca z wiekiem mobilność.
Takie innowacje jak „Międzypokoleniowa riksza” pokazują, że małe gesty mogą zmieniać życie. Seniorzy i seniorki zyskują mobilność i towarzystwo, a młodzi okazję do działania i poznania starszego pokolenia. Warto zgłaszać się do podobnych inicjatyw w swoich lokalnych społecznościach, albo samemu zainicjować coś nowego – np. wdrażając w swojej miejscowości któreś z rozwiązań tworzonych w ramach Generatora. Ich opisy dostępne są na naszej stronie Sieci Wsparcia 3 – Rozwijaj z nami pomysły na nową długowieczność, krok po kroku. Dzięki temu można zebrać zainteresowane osoby i wprowadzić w swojej społeczności lokalną wersję rozwiązania, do czego serdecznie zachęcamy.
„Innowacja „Międzypokoleniowa riksza” uzyskała wsparcie w ramach Projektu „Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” dofinansowanego przez Unię Europejską w programie Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego”.
„Generator Innowacji. Sieci Wsparcia 3” to kolejna edycja projektu inkubacyjnego, realizowanego przez PCG Polska Sp. z o.o. i Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”.
i
i
Podcasty
Playlisty tematyczne
