Będą trzy nowe województwa w Polsce? "Należy to wszystko uporządkować od nowa"

Koniec województwa mazowieckiego? Zaskakująca propozycja

Czy już wkrótce województwo mazowieckie zniknie z mapy administracyjnej Polski? Taka propozycja płynie z obszernego raportu, który w czwartek, 9 lipca zaprezentował w Warszawie Instytut Sobieskiego. 

Twórcy opracowania jako punkt wyjścia traktują analizę wielkości obecnego województwa mazowieckiego i porównanie go z innymi regionami stołecznymi Europy (a więc jednostkami samorządu, w granicach których znajduje się miasto stołeczne danego kraju). 

- Województwo mazowieckie to prawdziwy ewenement - zdecydowanie największy region stołeczny w Europie z jednocześnie najmniejszą gęstością zaludnienia wśród regionów stołecznych - zaledwie 154 osoby na kilometr kwadratowy. Zarazem to obszar o największej rozpiętości regionu stołecznego w Europie - wskazuje twórca raportu Stołeczne – metropolitalne – województwo warszawskie? wzorce europejskie a polska przestrzeń. Kierunki zmian" dr Łukasz Zaborowski.

Jak się okazuje, Mazowsze jest większe zarówno od włoskiego Lacjum, regionu stołecznego Paryża, ale też... całych państw, jak Belgia.

- Czy takiej wielkości terenem można skutecznie zarządzać i spełniać zróżnicowane, odmienne od siebie potrzeby mieszkańców zarówno stolicy, jak i regionu? - pyta Jadwiga Emilewicz, członek zarządu Instytutu Sobieskiego.

Województwo warszawskie i dwa nowe na mapie Polski

Twórcy raportu proponują, aby zastąpić województwo mazowieckie w obecnym kształcie aż trzema nowymi tworami:

- z aglomeracji warszawskiej obejmującej miasto stołeczne i ościenne powiaty sięgające aż do zachodniej granicy województwa wydzielić nowy twór administracyjny: województwo warszawskie

- pozostałą na północy i wschodzie część województwa mazowieckiego połączyć w jeden wspólny twór i dać mu nazwę województwa płocko-siedleckiego z dwoma centralnymi ośrodkami w Płocku i Siedlcach (na wzór obecnie istniejących województw: kujawsko-pomorskiego i lubuskiego)

- powiaty na południu obecnego województwa mazowieckiego połączyć z województwem świętokrzyskim i stworzyć z niego nowy region o nazwie województwo staropolskie (tu również byłyby dwa miasta wojewódzkie: Kielce i Radom).

Jakie byłyby korzyści z nowego podziału?

- Wydzielenie odrębnego województwa warszawskiego pozwoliłoby nie mieszać zarządzania Warszawą z zarządzaniem np. odległymi obszarami Mazowsza, dzięki czemu również te mniejsze ośrodki będą lepiej się rządziły. Takie oddzielenie specyfiki spraw stołecznych od prowincji zwiększyłoby równowagę całego układu i kończyło z kuriozum bez precedensu w Europie, zgodnie z którym region stołeczny jest największym w skali całym kraju - tłumaczy Łukasz Zaborowski. 

Polska się wyludnia. Czas na zmiany na mapie?

Jak podkreślają twórcy raportu, ich propozycja ma charakter mocno umowny i stanowi bardziej pewną intelektualną prowokację, która ma dać impuls do podjęcia debaty publicznej nad zmianami administracyjnymi. 

- 27 lat po ostatniej reformie administracyjnej to dobry czas na rozpoczęcie dyskusji nad tym, czy jej postanowienia są wciąż aktualne i czy oddaje ona bieżącą sytuację w kraju - mówi Jadwiga Emilewicz, zauważając, że trudno będzie dyskutować o zmianach w podziale tylko jednego województwa nie wchodząc w debatę ogólnopolską nad zmianami w podziale całego kraju.  

Tym bardziej, że Polska - wbrew temu co zwykło się uważać - posiada jedną z najmocniej policentrycznych struktur osadniczych w skali Europy i stolica wcale aż tak w niej nie dominuje - Warszawa stanowi tylko 9% ludności kraju. Być może więc głębszej reformy wymagają - poza Warszawą - również inne kluczowe ośrodki miejskie w kraju, takie jak: Kraków, Wrocław, Łódź, aglomeracja śląska, Trójmiasto, czy Poznań. 

Takie zmiany miałyby szansę dostosować podział administracyjny kraju do bieżących wyzwań takich jak postępująca depopulacja oraz uniemożliwić pochłanianie środków finansowych przez wielkie ośrodki miejskie kosztem peryferyjnych obszarów. 

Z drugiej strony reforma administracyjna z 1999 roku na mocy, której m.in. wyodrębniono 16 nowych województw (w miejsce wcześniejszych 49) oraz przywrócono istnienie powiatów uchodzi za najbardziej udaną ze słynnych czterech reform rządu Jerzego Buzka. Propozycje zmian w podziale kraju z pewnością wywołałyby wielkie emocje społeczne i mogłyby zostać wykorzystane przez strony konfliktu politycznego do prowadzenia wojenki, kosztem rzeczowej rozmowy o sytuacji społeczno-demograficznej Polski i związanej z nią wyzwań.

Województwo mazowieckie - zobacz galerię zdjęć: