Zwykle nie zastanawiamy się, jak prąd trafia do naszego mieszkania. Wystarczy włączyć światło, podłączyć telefon do ładowarki albo uruchomić ekspres do kawy. Energia po prostu jest. Dopiero kiedy jej zabraknie, przypominamy sobie, jak wiele zależy od sprawnie działającej sieci.
Tymczasem pod warszawskimi ulicami i chodnikami kryje się rozbudowana infrastruktura, która umożliwia dostarczanie energii do domów, biur, sklepów i instytucji. Nie widać jej podczas spaceru po mieście, ale bez niej trudno wyobrazić sobie codzienne funkcjonowanie stolicy.
Za warszawską sieć elektroenergetyczną odpowiada Stoen Operator. Co ciekawe, jego zadanie nie polega na produkowaniu prądu ani sprzedawaniu go mieszkańcom. Chodzi o coś innego: utrzymanie infrastruktury, dzięki której energia może dotrzeć tam, gdzie jest potrzebna.
Pod Warszawą biegną tysiące kilometrów kabli. Większości nigdy nie zobaczymy
Warszawa ma swoją sieć ulic, tras tramwajowych i metra. Ma też sieć energetyczną, która w dużej mierze pozostaje niewidoczna dla mieszkańców.
Według danych publikowanych przez Stoen Operator infrastruktura obejmuje ponad 8,1 tys. kilometrów kablowych linii średniego napięcia. Aż 97 proc. linii średniego napięcia przebiega pod ziemią.
Co to oznacza w praktyce? Spacerując po mieście, mijamy miejsca, pod którymi biegną przewody zasilające kolejne części stolicy. Nie zobaczymy ich tak łatwo jak trakcji tramwajowej czy słupów energetycznych przy drogach. Ich obecność można sobie uświadomić przede wszystkim wtedy, gdy prowadzone są prace ziemne albo trzeba usunąć awarię.
Dlaczego kable ukrywa się pod ziemią? W gęsto zabudowanym mieście przestrzeń jest na wagę złota. Podziemne linie pozwalają ograniczyć liczbę napowietrznych przewodów, choć ich budowa i naprawa również wymagają odpowiedniego planowania oraz prac w terenie.
To dopiero część całego systemu. Sieć tworzą również stacje transformatorowe i inne urządzenia, które pomagają dostarczać energię na odpowiednim poziomie napięcia. Wszystkie te elementy muszą ze sobą współpracować.
Co łączy gniazdko w mieszkaniu ze szpitalem i miejską infrastrukturą?
Na pierwszy rzut oka niewiele. W mieszkaniu prąd zasila lodówkę, komputer czy oświetlenie. W szpitalu jest potrzebny do działania urządzeń medycznych i systemów obsługujących budynek. W sklepach umożliwia pracę kas i urządzeń chłodniczych, a w biurach zasila komputery oraz serwery.
W każdym z tych przypadków potrzebna jest jednak infrastruktura, która dostarczy energię do odbiorcy.
Właśnie dlatego praca operatora sieci nie sprowadza się do reagowania na awarie. Obejmuje także kontrolowanie stanu infrastruktury, jej konserwację, modernizację i przyłączanie nowych obiektów. Warszawa się rozwija, powstają kolejne budynki, a istniejące miejsca zmieniają sposób korzystania z energii.
Sieć musi być przygotowana na te potrzeby. Nie wystarczy więc zadbać o to, żeby działała dzisiaj. Trzeba również przewidywać, jak będzie wykorzystywana w kolejnych latach.
Panele na dachach zmieniają zasady gry. Prąd nie płynie już tylko w jedną stronę
Jeszcze kilkanaście lat temu większość osób kojarzyła produkcję energii przede wszystkim z elektrowniami. Dziś coraz częściej prąd powstaje także na dachach domów, budynków firmowych i innych obiektów wyposażonych w panele fotowoltaiczne.
To zmienia sposób funkcjonowania sieci.
W tradycyjnym, uproszczonym wyobrażeniu energia płynie od dużego źródła przez sieć do odbiorcy. Tymczasem właściciel instalacji fotowoltaicznej może nie tylko korzystać z wyprodukowanego prądu, lecz także wprowadzać nadwyżki do sieci. Takie osoby określa się mianem prosumentów.
Znaczenie ma również pora dnia i pogoda. Instalacja fotowoltaiczna produkuje energię zależnie od nasłonecznienia, a zapotrzebowanie odbiorców zmienia się w ciągu doby. Sieć musi radzić sobie z tymi różnicami.
Do tego dochodzą samochody elektryczne i pompy ciepła. Im więcej takich urządzeń, tym ważniejsze staje się odpowiednie przygotowanie infrastruktury. Liczy się nie tylko ilość zużywanej energii, ale również to, gdzie i kiedy jest ona potrzebna.
Dlatego Stoen Operator musi rozwijać sieć i przygotowywać ją na nowe sposoby produkcji oraz wykorzystywania prądu.
Licznik, który nie wymaga wizyty inkasenta. Tak zmienia się pomiar zużycia prądu
Liczniki energii elektrycznej kojarzą się przede wszystkim z urządzeniami, które pokazują, ile prądu zużyliśmy. Coraz częściej ich możliwości są jednak większe.
Inteligentne liczniki umożliwiają zdalne pozyskiwanie danych pomiarowych. Dzięki temu odczyt nie zawsze wymaga wizyty pracownika w miejscu instalacji urządzenia.
To część szerszej zmiany, w której energetyka korzysta z rozwiązań cyfrowych. Dane pomagają lepiej poznawać sposób korzystania z energii i usprawniają obsługę pomiarów.
Podobną rolę odgrywają systemy monitorowania oraz zdalnego sterowania urządzeniami sieciowymi. Dzięki nim operator może obserwować pracę wybranych elementów infrastruktury i sprawniej reagować na niektóre zdarzenia.
Nie oznacza to, że technologia wyeliminuje wszystkie awarie. Pozwala jednak rozwijać narzędzia, które wspierają kontrolę nad siecią i pomagają zarządzać nią w coraz bardziej wymagających warunkach.
Wielki akumulator dla sieci? Stoen Operator rozwija projekt magazynów energii
Fotowoltaika ma jedną cechę, której nie da się pominąć: produkcja prądu zależy od warunków pogodowych i nasłonecznienia. Najwięcej energii może powstawać wtedy, gdy nie wszyscy odbiorcy potrzebują jej w największej ilości. Z kolei po zachodzie słońca instalacje przestają produkować energię.
Jednym z rozwiązań, które mogą pomóc w zarządzaniu takimi różnicami, są magazyny energii.
Można wyobrazić je sobie jako duże akumulatory. Pozwalają gromadzić energię i wykorzystywać ją w określonych warunkach. W przypadku sieci elektroenergetycznej ważne jest także to, jak magazyn współpracuje z pozostałymi urządzeniami.
Stoen Operator rozwija projekt obejmujący dziesięć bateryjnych magazynów energii, realizowany we współpracy z firmą ZPUE. Urządzenia są integrowane ze stacjami transformatorowymi średniego i niskiego napięcia.
Ich zadaniem jest wspieranie pracy sieci, między innymi w zakresie regulacji napięcia i jakości zasilania oraz współpracy z odnawialnymi źródłami energii.
To również okazja do zdobywania doświadczeń z nowymi rozwiązaniami w rzeczywistych warunkach. W energetyce liczy się bowiem nie tylko sam pomysł, lecz także sprawdzenie, jak działa on w połączeniu z istniejącą infrastrukturą.
Stoen Operator nie sprzedaje prądu. To czym właściwie się zajmuje?
To rozróżnienie może zaskakiwać. Kiedy dostajemy rachunek za energię, łatwo uznać, że wszystkie związane z nią zadania wykonuje jedna firma. W rzeczywistości energetyka opiera się na kilku różnych rolach.
Elektrownia lub inne źródło wytwórcze produkuje energię. Sprzedawca oferuje ją klientowi i rozlicza zużycie zgodnie z umową. Operator systemu dystrybucyjnego odpowiada za sieć, którą energia dociera do odbiorców.
Stoen Operator pełni tę ostatnią funkcję w Warszawie. Utrzymuje i modernizuje sieć, przyłącza nowych odbiorców oraz źródła energii, monitoruje działanie infrastruktury i zajmuje się usuwaniem awarii.
Można to porównać do podróży samochodem. Potrzebne jest paliwo, ktoś musi je dostarczyć i sprzedać, ale równie ważne są drogi, którymi można dotrzeć do celu. W energetyce podobną rolę odgrywa sieć dystrybucyjna.
Infrastruktura, której nie widać, ale bez której trudno wyobrazić sobie miasto
Na co dzień rzadko myślimy o tym, co dzieje się pod naszymi stopami. Zainteresowanie pojawia się zwykle dopiero wtedy, gdy trzeba rozkopać ulicę, wymienić urządzenie albo usunąć awarię.
Tymczasem sieć energetyczna musi nieustannie nadążać za zmieniającą się Warszawą. Nowe osiedla, rozwój firm, samochody elektryczne i fotowoltaika sprawiają, że infrastruktura potrzebuje kolejnych inwestycji i nowoczesnych narzędzi do zarządzania.
To właśnie dlatego praca operatora nie kończy się na dostarczaniu energii w obecnych warunkach. Chodzi również o przygotowanie sieci na potrzeby, które dopiero się pojawią.
Bo choć kabli pod ulicami nie widzimy, korzystamy z efektów ich działania niemal na każdym kroku.
Czytaj więcej na www.stoen.pl
Podcasty
Playlisty tematyczne
