Tylko jeden eksponat w Muzeum Historii Polski! Można już oglądać Okrągły Stół

W Muzeum Historii Polski w Warszawie można zobaczyć jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli najnowszej historii kraju – Okrągły Stół, przy którym w 1989 r. rozpoczęły się rozmowy prowadzące do przełomu politycznego i narodzin III Rzeczypospolitej. Wystawa „Okrągły Stół. Moment przejścia” będzie prezentowana do 17 maja 2026 r. w muzeum w Cytadeli Warszawskiej. To nie tylko pokaz historycznego artefaktu, lecz także opowieść o dialogu, kompromisie i emocjach związanych z transformacją ustrojową.

Symbol, który zmienił historię

Oryginalny Okrągły Stół trafił do muzeum 22 grudnia ubiegłego roku. Wcześniej przez wiele lat znajdował się w Pałacu Prezydenckim. W piątek 13 lutego po raz pierwszy od dawna został udostępniony szerokiej publiczności.

- Nie ma drugiego tak symbolicznego artefaktu w Polsce. Okrągły Stół to świadek historii. Okrągły Stół to symbol – symbol rozmów, symbol naszej demokracji, wspólnoty, ale i konfliktu. Zawsze będzie przedmiotem naszych rozmów – mówiła minister kultury Marta Cienkowska, która obejrzała wystawę w Muzeum Historii Polski przed oficjalnym otwarciem

Stół bez uprzywilejowanych miejsc

Jednym z najważniejszych znaczeń Okrągłego Stołu jest jego forma. Okrąg znosi hierarchię – każdy uczestnik siedzi naprzeciw innych na równych prawach. Właśnie przy takim stole w lutym 1989 r. spotkali się przedstawiciele władz komunistycznych, opozycji demokratycznej oraz różnych środowisk społecznych. Obrady Okrągłego Stołu trwały od 6 lutego do 5 kwietnia 1989 r. w dzisiejszym Pałacu Prezydenckim. Przy ustawionym w Sali Kolumnowej meblu zasiadło wtedy ponad 50 osób. Łączyło ich jedno: świadomość głębokiego kryzysu państwa i konieczność znalezienia wyjścia z trudnej sytuacji gospodarczej oraz politycznej. Zaufanie między stronami było wówczas minimalne, a napięcia ogromne. Mimo to rozpoczął się dialog, który doprowadził do przełomowych ustaleń – przede wszystkim do częściowo wolnych wyborów parlamentarnych 4 czerwca 1989 r.. To wydarzenie zapoczątkowało proces przemian ustrojowych i otworzyło drogę do powstania demokratycznego państwa.

Dla jednych Okrągły Stół jest symbolem odwagi i odpowiedzialności politycznej, dla innych – znakiem kompromisu, który nie spełnił wszystkich oczekiwań społecznych. Wystawa pokazuje te różne perspektywy, przypominając, że historia transformacji jest złożona i pełna sprzecznych emocji.

Stół w jaskini

Ekspozycja w Muzeum Historii Polski ma wyjątkową formułę – to tzw. wystawa jednego obiektu, w której centrum znajduje się Okrągły Stół, wokół którego budowana jest opowieść o końcu PRL, przemianach politycznych i doświadczeniu społecznym przełomu 1989 roku.

Twórcy wystawy w Muzeum Historii Polski zdecydowali się na nietypową aranżację przestrzeni. Stół został umieszczony w symbolicznej „jaskini” – miejscu ciszy, skupienia i refleksji.

"W kulturze jaskinia od wieków kojarzona jest z momentem przejścia, przemiany i konfrontacji z tym, co trudne. W tym kontekście symbolizuje ona proces transformacji ustrojowej – długotrwały, niejednoznaczny i pełen napięć." - tłumaczy ideę wystawy Muzeum Historii Polski.

Na zmontowanym meblu ustawiono oryginalne mikrofony i głośniki konferencyjne, z których korzystali uczestnicy obrad Okrągłego Stołu. Zabrakło jednak tabliczek z ich nazwiskami. Takie tabliczki stały na stole, gdy był on w Pałacu Prezydenckim.

Taka forma ekspozycji ma także inny cel: oddzielić historyczny artefakt od bieżących sporów politycznych i spojrzeć na niego z szerszej perspektywy. Zwiedzający mogą w tej przestrzeni wysłuchać różnych głosów dotyczących wydarzeń 1989 roku – opowieści o nadziei, dumie i poczuciu wspólnego sukcesu, ale również o rozczarowaniu, stracie czy niespełnionych oczekiwaniach.Kuratorzy wystawy podkreślają, że "transformacja ustrojowa nie była jednorazowym wydarzeniem, lecz procesem, który wpłynął na życie milionów Polaków. Bezkrwawe rewolucje, takie jak ta rozpoczęta w Polsce w 1989 roku, nie mają jednego momentu triumfu – ich skutki rozciągają się w czasie i są różnie oceniane przez kolejne pokolenia."

Dlatego wystawa nie ogranicza się do przedstawienia faktów historycznych. Jej celem jest także pokazanie doświadczenia społecznego i emocjonalnego – tego, jak przemiany polityczne wpłynęły na codzienne życie ludzi i na sposób, w jaki dziś myślimy o demokracji, wspólnocie i odpowiedzialności.

Okrągły Stół ma być symbolem jedności, jak i sporów. Przypominać, że demokracja rodzi się z dialogu.

Historyczny mebel powstał na Białołęce

Historyczny mebel powstał w Zakładach Wytwórczych Mebli Artystycznych w Henrykowie w warszawskiej dzielnicy Białołęka. Ma 8,4 m średnicy i składa się z 14 segmentów wykonanych z płyty stolarskiej pokrytych okleiną dębową.

Okrągły Stół po opuszczeniu wystawy czasowej, stanie się elementem stałej ekspozycji, która cały czas jest przygotowywana. Planowany termin otwarcia wystawy stałej w MHP to 2027 r. 

Przeczytaj także: Byliśmy na dachu Muzeum Historii Polski. To najpiękniejszy widok na Warszawę

21