W samym sercu Warszawy, tuż przy Sejmie RP, znajduje się ulica o zaskakującej nazwie!

•  W samym sercu Warszawy, tuż przy Sejmie RP, znajduje się ulica o zaskakującej nazwie – Wiejska.
•  Skąd wzięła się "Wiejska" nazwa w tak reprezentacyjnej części stolicy? Jej historia sięga XVIII wieku, kiedy to tereny te miały zupełnie inny charakter.
•  Poznaj fascynującą opowieść o tym, jak wiejskie drogi stały się ważnym punktem na mapie politycznej Polski.
•  Odkryj, dlaczego ta niepozorna nazwa przetrwała do dziś, świadcząc o dawnych krajobrazach i zmianach urbanistycznych Warszawy!

Skąd ulica Wiejska w centrum stolicy?

Dziś ulica Wiejska kojarzy się przede wszystkim z polityką i gmachem Sejmu. Jednak jej nazwa jest świadectwem odległej przeszłości, kiedy tereny te faktycznie miały charakter podmiejski, a nawet wiejski. W XVII i XVIII wieku obszar, który obecnie znamy jako Śródmieście, był znacznie rzadziej zabudowany niż dziś. Przeważały tu pola uprawne, łąki i ogrody, a wśród nich biegły drogi łączące miasto z okolicznymi osadami. Ulica Wiejska była jedną z takich dróg, prowadzącą przez tereny, które w tamtych czasach znajdowały się poza ścisłymi granicami Warszawy. Jej nazwa doskonale odzwierciedlała ówczesny krajobraz – brak miejskiej zabudowy i dominację wiejskiego otoczenia. Z biegiem lat miasto rozrastało się, wchłaniając okoliczne grunty i zmieniając ich charakter. To, co kiedyś było peryferyjną drogą, stało się ulicą w centrum rozwijającej się metropolii.

 Położenie i dawny charakter

Ulica Wiejska, biegnąca dziś od ulicy Górnośląskiej do ulicy Bolesława Prusa, stanowiła niegdyś południowy odcinek ważnej drogi łączącej Starą Warszawę z Ujazdowem. Już w połowie XVIII wieku zaczęła zmieniać swój charakter, poczynając od rozdroża Złotych Krzyży (dzisiejszy Plac Trzech Krzyży). Po wschodniej, parzystej stronie ulicy pojawiły się pierwsze drewniane domy, co było zwiastunem nadchodzących zmian. W tym samym okresie, mniej więcej tam, gdzie dziś biegnie ulica Prusa, od Wiejskiej odchodziła aleja prowadząca do rozległych ogrodów. Pozostała część ulicy nadal wiodła wśród pól Ujazdowa i sąsiednich terenów rolniczych, co idealnie uzasadniało nadaną jej w 1770 roku nazwę – Wiejska.

Od ogrodów do eleganckich kawiarni

Czasy stanisławowskie, po 1770 roku, przyniosły kolejne przekształcenia. Wiejskie pola zaczęły ustępować miejsca eleganckim ogrodom. Około 1779 roku eks-podkomorzy koronny Kazimierz Poniatowski założył między Wiejską a Książęcą słynny ogród "Na Górze", później nazwany Frascati. Powstały tam również budynki, które zmieniały wygląd okolicy. W połowie Wiejskiej wzniesiono trzy drewniane domy, a przy rogu Górnej (obecnie Górnośląskiej) i Wiejskiej, w 1765 roku, stanął drewniany domek. W 1782 roku powstały tu obszerne zabudowania o charakterze wiejskiego pałacu, w którym urządzono popularną kawiarnię podmiejską dla eleganckiego towarzystwa, zwaną "Wiejską Kawą". Mimo tych nielicznych, luksusowych enklaw, ulica w większości pozostawała pusta, co podkreślało jej podmiejski charakter.

Polityczne serce polski i burzliwe dzieje

Początek XIX wieku przyniósł kolejne zmiany. W dawnym pałacyku Poniatowskiego urządzono lożę masońską. Loża masońska to podstawowa jednostka organizacyjna wolnomularstwa – międzynarodowego ruchu o charakterze etycznym, który wywodzi się z cechów budowniczych średniowiecznej Europy. Kładzie nacisk na rozwój moralny, samodoskonalenie i braterstwo, a jej członkowie, działając w dyskrecji, często angażują się w działalność charytatywną i społeczną. Obecność takiej loży w pałacyku przy Wiejskiej świadczy o tym, że już w tamtych czasach ulica ta była miejscem spotkań wpływowych elit. W czasach Królestwa Kongresowego, na posesjach o numerach 1731 i 1732 (późniejszy nr 14), wybudowano okazałą kamienicę Kuczkowskiego, zaprojektowaną przez architekta J. Lessela. Pod późniejszym numerem 11 architekt Antoni Corazzi postawił dom dla siebie. W latach 1819-1830 w pałacu Frascati mieszkał carski komisarz, Nikołaj Nowosilcow, znany z wrogości wobec polskich ruchów wolnościowych.

Przełomowy moment dla ulicy Wiejskiej 

W latach 1851-1853 powstał kompleks budynków szkolnych Instytutu Szlacheckiego, a w 1863 roku założono tu niesławny Instytut Maryjski Wychowania Panien, działający do 1915 roku. Określenie "niesławny" w kontekście Instytutu Maryjskiego Wychowania Panien odnosi się do jego roli w polityce rusyfikacji ziem polskich pod zaborem rosyjskim. Instytut, choć formalnie był placówką edukacyjną dla dziewcząt, służył przede wszystkim celom wynarodowienia polskiej młodzieży. Przełomowym momentem dla ulicy Wiejskiej był rok 1919, kiedy to w gmachu byłego Instytutu Maryjskiego umieszczono Sejm. W latach 1927-1928 dobudowano salę obrad Sejmu (projekt K. Skórewicza), a około 1935 roku, ten sam architekt, na miejscu zabudowań Instytutu Maryjskiego, wzniósł Hotel Sejmowy. W tym samym czasie rozparcelowano ogrody Frascati, budując nowoczesne domy mieszkalne i siedzibę Izby Przemysłowo-Handlowej.

Po wojnie, ulica nazywała się Ignacego Daszyńskiego

Tragiczny okres II wojny światowej odcisnął swoje piętno na ulicy Wiejskiej. W latach 1939-1940 hitlerowcy rozstrzeliwali zakładników w ogrodzie sejmowym, o czym przypomina dziś pamiątkowy monolit. W 1944 roku część zabudowy, w tym Sejm, została zniszczona. Po wojnie, około 1945 roku, ulica na krótko otrzymała nazwę ulicy Ignacego Daszyńskiego, by około 1950 roku powrócić do historycznej nazwy Wiejska. Odbudowa i rozbudowa gmachu Sejmu trwała przez kilka lat pod kierownictwem architekta B. Pniewskiego. W latach 1950-1961 wzniesiono także kilka wielkich domów mieszkalnych po stronie nieparzystej, w tym efektowny wysokościowiec spółdzielni nauczycielskiej przy rogu ulicy Matejki. Rozszerzona ulica Matejki otworzyła widok na rozbudowany gmach Sejmu, a po stronie nieparzystej do dziś zachowały się kamienice z około 1900 roku.