Zrabowana przez Niemców kolekcja wróciła do Polski. Chodzi o zbiory z Warszawy!

2026-11-17 11:26

Okradzione przez Niemców w 1939 roku zbiory zoologiczne ze stolicy są z powrotem w Polsce. Fakt ten został potwierdzony przez Mazowieckiego Konserwatora Zabytków, który od razu umieścił obiekty w swoim rejestrze. Dzięki tej decyzji odzyskana kolekcja zyskała pełne bezpieczeństwo na stałe.

Niemcy dokonali kradzieży w listopadzie 1939 roku, kiedy to z warszawskiej siedziby Państwowego Muzeum Zoologicznego zabrano wartościowe książki oraz okazy. Sam przebieg grabieży uwieczniono na archiwalnym nagraniu filmowym, a okupanci przygotowali szczegółowy wykaz wszystkich wywożonych przedmiotów.

Szansa na odzyskanie zguby pojawiła się niedługo po zakończeniu działań wojennych. Polski majątek znalazł się w austriackim muzeum Haus der Natur w Salzburgu, a w czerwcu 1945 roku nowy szef tej placówki powiadomił władze okupacyjne o przechowywaniu zrabowanych dóbr. W rezultacie już w kwietniu 1946 roku do zrujnowanej stolicy Polski dotarł pierwszy transport, który liczył przeszło 200 odzyskanych pozycji.

Muzeum Haus der Natur w Salzburgu oddało zrabowane w 1939 roku polskie zbiory

Przez wiele kolejnych dziesięcioleci w sprawie nie pojawiały się nowe tropy. Dopiero w 2000 roku w księgozbiorze placówki z Salzburga natrafiono na woluminy opatrzone stemplami przedwojennego muzeum z Warszawy, co zapoczątkowało dalsze działania. Kluczowy moment nadszedł jednak w 2010 roku, kiedy muzeum Haus der Natur zainicjowało własne badania mające na celu rozliczenie nazistowskiej przeszłości.

Siedem lat później, w 2017 roku, placówka z Austrii przekazała Ambasadzie RP w Wiedniu oficjalne zawiadomienie o rozpoznaniu następnych przedmiotów o polskim rodowodzie. Wówczas Muzeum i Instytut Zoologii PAN nawiązały bliską współpracę z austriackimi partnerami, a całe przedsięwzięcie otrzymało wsparcie ze strony Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Finałem tych trwających wiele lat starań był ostatni transport, który przyjechał do naszego kraju w 2022 roku. Przekazana partia obejmowała 37 wyjątkowych okazów przyrodniczych, w tym cenne szkielety, czaszki oraz preparaty ptaków i ssaków. Oprócz nich do Polski zwrócono również 46 przedwojennych publikacji naukowych, które wciąż posiadały dawne pieczęcie Państwowego Muzeum Zoologicznego.

Obecnie cała odzyskana kolekcja, obejmująca zarówno historyczne książki, jak i okazy, trafiła oficjalnie do rejestru zabytków ruchomych.

Sonda
Czy w Polsce dobrze dba się o zabytkowe budynki?
 

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki

ROLKI