Czwarta edycja Forum Bezpieczeństwa Polski zgromadziła przedstawicieli parlamentu, administracji publicznej, biznesu i środowiska eksperckiego. W Sali Kolumnowej Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego odbyły się dwie debaty poświęcone bezpieczeństwu infrastruktury krytycznej, odporności krajowych łańcuchów dostaw oraz wykorzystaniu lokalnych źródeł energii.
Jednym z najważniejszych wniosków spotkania była potrzeba rozwoju rozproszonych systemów energetycznych i zwiększenia zdolności państwa do reagowania na sytuacje kryzysowe. Uczestnicy zwracali również uwagę na bariery administracyjne, które opóźniają inwestycje istotne dla bezpieczeństwa energetycznego Polski.
Krzysztof Kwiatkowski: Nie jesteśmy w stanie ochronić wszystkiego
Pierwsza debata, zatytułowana „Bezpieczeństwo infrastruktury krytycznej Polski – dywersyfikacja źródeł energii oraz bezpieczeństwo łańcuchów produkcji i dostaw żywności”, dotyczyła zagrożeń dla strategicznych obiektów i systemów, od których zależy funkcjonowanie państwa.
Senator Krzysztof Kwiatkowski, były prezes Najwyższej Izby Kontroli, zwrócił uwagę, że skala współczesnych zagrożeń uniemożliwia całkowite zabezpieczenie infrastruktury krytycznej przed potencjalnymi atakami, w tym z wykorzystaniem dronów.
– My nigdy nie jesteśmy w stanie w 100 proc. przygotować się adekwatnie do skali wyzwań – podkreślił Krzysztof Kwiatkowski.
Jego zdaniem równie ważna jak fizyczna ochrona strategicznych obiektów jest zdolność do szybkiego przywracania ich funkcjonowania po uszkodzeniu. Dotyczy to zarówno infrastruktury energetycznej, jak i wodociągów oraz innych systemów niezbędnych do codziennego życia mieszkańców.
Senator wskazywał również na problemy związane z realizacją programów obrony cywilnej. Zwrócił uwagę, że nawet zapewnienie odpowiednich środków finansowych nie gwarantuje skutecznej realizacji inwestycji, jeśli samorządy napotykają bariery proceduralne i zbyt krótkie terminy.
Kwiatkowski poinformował także o pracach w Senacie nad pięcioma inicjatywami ustawodawczymi, których celem jest ograniczenie barier administracyjnych oraz przyspieszenie inwestycji w infrastrukturę energetyczną.
Marek Sawicki: Największym zagrożeniem może być brak wody i energii
Marszałek senior Sejmu RP Marek Sawicki zwrócił uwagę na ścisły związek między bezpieczeństwem energetycznym a bezpieczeństwem żywnościowym Polski.
W jego ocenie krajowy potencjał produkcji rolnej jest wystarczający, aby zapewnić Polakom dostęp do żywności nawet w sytuacji poważnych zakłóceń. Znacznie większym zagrożeniem może okazać się brak energii elektrycznej i wody, bez których nie będzie możliwe utrzymanie produkcji rolnej oraz funkcjonowania lokalnych społeczności.
– Problemem będą dwa czynniki: kwestia dostępności wody i energii – wskazał Marek Sawicki.
Marszałek senior przekonywał, że Polska powinna rozwijać lokalne wspólnoty energetyczne, biogazownie oraz inne rozproszone źródła energii. Jego zdaniem nadmierne uzależnienie od dużych elektrowni i centralnych sieci przesyłowych może w sytuacji kryzysowej prowadzić do paraliżu całych regionów.
Sawicki porównał również rozwój biogazowni w Polsce i Niemczech. Zwrócił uwagę, że podczas gdy w Polsce działa kilkaset takich instalacji, w Niemczech ich liczba sięga około 10 tysięcy.
Wśród proponowanych rozwiązań wymienił uproszczenie procedur inwestycyjnych, standaryzację technologii biogazowni rolniczych oraz szersze wykorzystanie instrumentów finansowych zamiast tradycyjnych dotacji.
Polska Spółka Gazownictwa: Biometan może zwiększyć niezależność energetyczną Polski
Znaczenie infrastruktury gazowej dla bezpieczeństwa państwa przedstawił Damian Pączek, dyrektor Departamentu Transformacji Energetycznej Polskiej Spółki Gazownictwa, Partnera Strategicznego Forum.
PSG zarządza siecią liczącą blisko 220 tys. kilometrów i dostarcza paliwo gazowe do ponad 7 mln odbiorców. Spółka zatrudnia około 12 tys. pracowników i przeznacza rocznie ponad 3 mld zł na inwestycje oraz modernizację infrastruktury.
Jednym z kierunków rozwoju PSG jest przygotowanie sieci do przyjmowania gazów odnawialnych, przede wszystkim biometanu.
– Jesteśmy gotowi w 100 proc. do przyjęcia biometanu – podkreślił Damian Pączek.
Przedstawiciel PSG poinformował o przyłączeniu kolejnej biometanowni na Mazowszu. Zwrócił uwagę, że produkcja biometanu z krajowych surowców może ograniczać zależność Polski od importowanych paliw.
Rozwój rozproszonych instalacji wytwarzających biometan ma również znaczenie dla odporności infrastruktury energetycznej w przypadku konfliktów i innych zagrożeń.
Przemysł obronny i ochrona infrastruktury krytycznej
W debacie uczestniczył także Krzysztof Krystowski, dyrektor generalny Northrop Grumman Polska i prezes Związku Klastrów Polskich, który podkreślał znaczenie systemów rozpoznania, monitorowania i zarządzania informacją dla skutecznej ochrony infrastruktury krytycznej. Zwrócił uwagę, że nawet najbardziej zaawansowane systemy obrony wymagają odpowiednio rozwiniętych zdolności wykrywania i identyfikowania zagrożeń.
Przedstawiciel Northrop Grumman mówił również o potrzebie włączania polskich przedsiębiorstw cywilnych do łańcuchów dostaw przemysłu obronnego. Jego zdaniem krajowe firmy dysponują kompetencjami, które mogą zostać wykorzystane przy realizacji projektów związanych z bezpieczeństwem i obronnością.
Urszula Pasławska: Energia z odpadów i recykling muszą się uzupełniać
Druga debata, zatytułowana „Energia z odpadów – klucz do odporności energetycznej dla samorządów i przemysłu”, poświęcona była wykorzystaniu odpadów jako źródła energii oraz znaczeniu takich inwestycji dla gospodarki i lokalnych społeczności.
Posłanka Urszula Pasławska, przewodnicząca sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, zwróciła uwagę, że Polska wciąż nie wykorzystuje w pełni potencjału energetycznego odpadów. Część z nich trafia do zagranicznych instalacji, podczas gdy krajowe samorządy i przedsiębiorstwa potrzebują stabilnych źródeł ciepła.
– Spalarnie nie są konkurencją dla recyklingu – oba systemy muszą działać dwutorowo – podkreśliła Urszula Pasławska.
Posłanka przypomniała, że do 2035 r. Polska musi ograniczyć składowanie odpadów komunalnych do 10 proc. Wskazywała również na znaczenie inwestycji w instalacje termicznego przekształcania odpadów, które mogą dostarczać ciepło do miejskich systemów ciepłowniczych.
Jednym z głównych wyzwań pozostają długotrwałe procedury administracyjne. Jak zauważyła Pasławska, uzyskanie decyzji środowiskowej w Polsce zajmuje średnio około 20 miesięcy.
Ważnym tematem debaty była także przyszłość instalacji termicznego przekształcania odpadów w kontekście unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO₂ (ETS). Pasławska zadeklarowała wsparcie dla działań polskiego rządu w rozmowach z Komisją Europejską.
Rząd zapowiada zmiany w przepisach. Miliardy na transformację ciepłownictwa
Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii, mówił o pracach nad transformacją polskiego ciepłownictwa i rozwiązaniami legislacyjnymi, które mają ułatwić wykorzystanie nowych źródeł energii.
Jednym z rozważanych kierunków jest uznanie ciepła wytwarzanego w instalacjach termicznego przekształcania odpadów za ciepło odpadowe. Takie rozwiązanie mogłoby ułatwić modernizację systemów ciepłowniczych oraz realizację inwestycji przez samorządy i przedsiębiorstwa.
Wiceminister zwrócił uwagę, że transformacja polskiego ciepłownictwa wymaga inwestycji szacowanych na około 20 mld zł rocznie.
O skali potrzeb finansowych mówił również Józef Matysiak, wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
W ramach programu „Racjonalna gospodarka odpadami”, dysponującego budżetem 6 mld zł, zgłoszono projekty o wartości przekraczającej 15 mld zł. Obecnie realizowanych jest 18 nowych instalacji, na które zawarto umowy o wartości blisko 4 mld zł.
Matysiak zapowiedział również uruchomienie Funduszu Transformacji Ciepłownictwa z budżetem 3 mld zł, przeznaczonego na wsparcie dekarbonizacji sektora i rozwój nowoczesnych rozwiązań energetycznych.
Qemetica inwestuje w energię z odpadów
Praktyczny wymiar wykorzystania odpadów do produkcji energii przedstawił Piotr Kapuściński, Head of BU Resource Recovery w Qemetica, Partnera Forum.
Firma, należąca do największych producentów sody w Europie, zdecydowała się na rozwój własnych instalacji termicznego przekształcania odpadów w Inowrocławiu, Janikowie i Nowej Sarzynie.
Inwestycje mają zapewnić stabilne dostawy ciepła zarówno do zakładów przemysłowych, jak i lokalnych systemów ciepłowniczych, ograniczając jednocześnie zależność od węgla oraz kosztów związanych z emisją CO₂.
Kapuściński zwrócił uwagę, że w Polsce termicznie przetwarza się około 3 mln ton odpadów, podczas gdy potrzeby rynku szacowane są na co najmniej 5-6 mln ton.
Przedstawiciel Qemetica podkreślał również znaczenie dialogu z mieszkańcami. Przywołał przykład Inowrocławia, gdzie – według przedstawionych przez niego danych – poparcie społeczne dla inwestycji wzrosło z około 30 do 70 proc. po przeprowadzeniu konsultacji i działań informacyjnych.
Bezpieczeństwo wymaga współpracy państwa, samorządów i biznesu
IV Forum Bezpieczeństwa Polski pokazało, jak wiele obszarów gospodarki i życia społecznego wpływa na odporność państwa w sytuacjach kryzysowych. Ochrona infrastruktury krytycznej, rozwój lokalnych źródeł energii, zapewnienie dostaw wody i żywności oraz modernizacja ciepłownictwa wymagają współpracy administracji publicznej, samorządów i przedsiębiorstw.
Uczestnicy obu debat wskazywali na konieczność przyspieszenia inwestycji, uproszczenia procedur administracyjnych oraz wykorzystania krajowego potencjału technologicznego i produkcyjnego.
Wydarzenie poprowadził Jakub Kurasz, dyrektor ds. komunikacji w PwC Polska oraz koordynator ds. otoczenia zewnętrznego w Centrum Transformacji Energetycznej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
Organizatorem IV Forum Bezpieczeństwa Polski była Fundacja FAPA, a współorganizatorami Fundacja Instytut Bezpieczeństwa Europejskiego oraz Fundacja im. XBW Ignacego Krasickiego.
Partnerem Strategicznym wydarzenia była Polska Spółka Gazownictwa (PSG), a partnerami Qemetica i Northrop Grumman. Partnerem instytucjonalnym był Uniwersytet Warszawski. Patronat medialny sprawowały „Super Express” i „Super Biznes”.
Kolejna, piąta edycja Forum Bezpieczeństwa Polski została zapowiedziana na 9 grudnia 2026 roku.
Podcasty
Playlisty tematyczne
