Dozowanie ciepła

Termostaty stały się standardowym wyposażeniem instalacji grzewczych. Na nich opiera się system regulacji temperatury w pomieszczeniach. W domach i mieszkaniach najczęściej są to głowice sterujące zaworami grzejnikowymi - automatycznie regulują wydajność grzejników, tak by w pomieszczeniu była utrzymywana stała temperatura.

Regulacja ilości ciepła dostarczanego do pomieszczenia polega na zmianie wielkości strumienia gorącej wody przepływającego przez grzejnik. W starych grzejnikach, przykręcając zawór zamontowany na rurze, można było zmniejszyć strumień - wtedy grzejnik stawał się zimniejszy, zaś po odkręceniu go robiło się cieplej.

Jednak straty i zyski ciepła w pomieszczeniu zmieniają się przez cały czas - na skutek zmiany pogody lub włączania bądź wyłączania urządzeń emitujących ciepło. Powoduje to wahania temperatury. Gdy robi się za zimno, cierpi na tym nasz komfort, a gdy za gorąco - marnują się pieniądze na niepotrzebnie dostarczone ciepło. By tego uniknąć, trzeba byłoby ciągle regulować wielkość strumienia wody zasilającej grzejnik, otwierając lub przymykając zawór. Tę czynność mogą jednak za nas wykonywać głowice termostatyczne.

Zabawa w ciepło-zimno

Głowica termostatyczna umożliwia wybór temperatury, do jakiej ma być ogrzewane pomieszczenie. Następuje to przez obrót głowicy. Dla łatwiejszej orientacji jest na niej zaznaczona skala, na przykład od 1 do 5.

Ustawienie głowicy w położeniu 1 spowoduje utrzymywanie w pomieszczeniu jedynie tzw. temperatury dyżurnej (około 6 st.C), która zabezpiecza instalację przed zamarznięciem w niej wody. Położenie to wybiera się, gdy pomieszczenie przez dłuższy czas nie będzie wykorzystywane.

Położenie 5 oznacza pełne otwarcie zaworu, czyli pracę grzejnika z maksymalną mocą niezależnie od zmian strat i zysków ciepła. Jeśli chcemy utrzymywać w pomieszczeniu optymalną temperaturę (20-22 st. C), powinniśmy ustawić głowicę w środkowym położeniu, czyli na 3.

Nie tylko do grzejników

Termostaty w domach znajdziemy nie tylko przy grzejnikach. Są używane także do sterowania pracą kotłów. Termostat pokojowy czy też termoregulator jest wyposażony w czujnik temperatury panującej w pomieszczeniu, w którym jest zamontowany. Gdy jest ona wyższa od zadanej przez użytkownika, następuje reakcja bimetalu znajdującego się w termostacie i rozwarcie styku elektrycznego, a tym samym zatrzymanie pracy kotła. Gdy temperatura w pomieszczeniu się obniży, nastąpi zwarcie styku i kocioł zacznie podgrzewać wodę.

W ten sam sposób termostaty sterują pracą grzejników elektrycznych i podgrzewaczy wody (powodując włączanie i wyłączanie ich elementów grzejnych) oraz klimatyzatorów, włączając i wyłączając znajdujące się w nich sprężarki i wentylatory.

Oprócz termostatów mechanicznych dostępne są także elektroniczne, które umożliwiają dokładniejsze ustawienie żądanej temperatury. Tego typu termostaty często są wyposażone także w zegar sterujący, aby można było zaprogramować różne wartości temperatury dla różnych okresów.