Ukraina przygotowuje się do otwarcia lotnisk. Czy jest to realne w najbliższej przyszłości?

Kiedy zostanie otwarte ukraińskie niebo?

Ostatni samolot pasażerski opuścił Ukrainę na kilka godzin przed rozpoczęciem pełnoskalowej inwazji 24 lutego 2022 roku. Od tego czasu przestrzeń powietrzna pozostaje zamknięta dla lotów cywilnych, z wyjątkiem pojedynczych operacji realizowanych za zgodą Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy. W tym okresie odbyło się m.in. kilka technicznych przelotów samolotów ukraińskiej linii Skyline Express do europejskich portów lotniczych.Dyskusje na temat otwarcia przynajmniej jednego lub kilku lotnisk pojawiały się już wielokrotnie. Główną przeszkodą pozostaje jednak sytuacja bezpieczeństwa, ponieważ obecnie Ukraina nie jest w stanie zagwarantować pełnego bezpieczeństwa lotów.

Obecnie najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada wznowienie lotów po zawieszeniu broni lub całkowitym zakończeniu wojny.

W 2024 roku w Kancelaria Prezydenta Ukrainy informowała o intensywnych pracach nad przywróceniem połączeń lotniczych, w szczególności z Kijowa i Lwowa. Prezydent Wołodymyr Zełenski podkreśla, że jednym z pierwszych powinno zostać uruchomione największe lotnisko kraju — Boryspol.

Według Forbes Ukraine, aby dotrzeć do bezpiecznej strefy, samolot startujący z Boryspola musi przebywać w przestrzeni powietrznej Ukrainy przez około 40 minut. Z kolei lotnisko we Lwowie znajduje się znacznie bliżej granicy — około 70–80 km od Polski. Samolot po starcie ze Lwowie jest w stanie przekroczyć polską przestrzeń powietrzną za ok. 7 minut. W ubiegłym roku jego administracja informowała o regularnych konsultacjach z ekspertami w sprawie możliwości wznowienia lotów.

W Ukrainie funkcjonuje ponad 20 lotnisk. Najważniejsze z nich to międzynarodowe porty lotnicze Boryspol i Kijów (Żuliany), lwowski im. Danyła Halickiego, a także lotniska w Odessie, Charkowie, Dnieprze i Zaporożu. Część z nich została uszkodzona w wyniku rosyjskich ataków.

Eksperci mówią o dużym ryzyku

Eksperci podkreślają, że otwarcie nawet lotnisk położonych najbliżej granicy — we Lwowie czy Użhorodzie — wiąże się z ryzykiem dla bezpieczeństwa. Należy również brać pod uwagę inne zagrożenia: bardzo prawdopodobne jest, że po wznowieniu ich działalności Rosja będzie próbowała albo je zaatakować, albo stworzyć takie warunki, które uniemożliwią ich normalne funkcjonowanie.

- Ogólnie rzecz biorąc, Rosjanie raczej nie będą celowo ostrzeliwać lotnisk. Mogą jednak co 15 minut podrywać w powietrze swoje MiG-31 — i to wystarczy: ogłaszany jest alarm i praktycznie cała Ukraina zamiera — powiedział w wywiadzie dla Radia Swoboda ekspert lotniczy Walerij Romanenko.

„Ekonomiczna Prawda” w swoim materiale na temat przyczyn, dla których obecnie nie jest możliwe wznowienie pracy lotnisk, odrzuca porównania do portu lotniczego w Tel Awiwie jako argument przemawiający za możliwością wykonywania lotów pasażerskich w czasie wojny.

Ukraina bez systemów ochrony lotnisk

Kluczowa różnica polega na tym, że Ukrainie brakuje systemów obrony powietrznej do ochrony lotnisk, podczas gdy Izrael przez wiele lat budował własny, wielowarstwowy system obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej.

„W przypadku Ukrainy, aby zabezpieczyć lotnisko przed zagrożeniami rakietowymi — które potencjalnie mogłoby wznowić działalność w warunkach stanu wojennego — konieczne byłoby przerzucenie dodatkowych środków obrony powietrznej, których niestety brakuje. Oznacza to, że zamiast chronić kluczową infrastrukturę lub obiekty wojskowe, systemy obrony musiałyby zostać skierowane do ochrony lotniska”

— czytamy w artykule.

Obecnie Ukraińcy mogą podróżować za granicę wyłącznie drogą lądową. W przypadku lotów najczęściej korzystają z lotnisk w Polsce, Mołdawii lub Rumunii.