Jak rozpoznać i mądrze leczyć niedobór żelaza? Gdy organizmowi brakuje tlenu

Organizm nie potrafi sam wytwarzać żelaza – traci je stale z krwią lub złuszczającym się naskórkiem, a pobiera wyłącznie z pożywienia. Niedobór żelaza prowadzi do anemii mikrocytarnej, czyli niedokrwistości. Organizm cierpi wówczas na chroniczne niedotlenienie. Aby skutecznie go uzupełnić, kluczowe jest jednoczesne znalezienie przyczyny i odpowiednie działanie dietetyczno-medyczne.

lezaca kobieta
Autor: triocean/ Shutterstock

Przyczyny niedoboru dzielą się na cztery grupy:

  • Utrata krwi:
    • Obfite miesiączki.
    • Krwawienia z przewodu pokarmowego (wrzody żołądka, polipy, nadżerki, hemoroidy, nieswoiste zapalenia jelit).
    • Częste oddawanie krwi lub zabiegi operacyjne.
  • Zaburzenia wchłaniania w jelicie cienkim:
    • Celiakia, choroba Leśniowskiego-Crohna, zakażenie Helicobacter pylori.
    • Stan po operacjach bariatrycznych lub resekcji żołądka/jelita.
    • Stosowanie leków zmniejszających kwasowość soku żołądkowego.
  • Zwiększone zapotrzebowanie:
    • Ciąża i okres karmienia piersią.
    • Fazy intensywnego wzrostu u dzieci i nastolatków.
    • Intensywny trening wytrzymałościowy u sportowców (tzw. anemia biegaczy).
  • Błędy dietetyczne:
    • Dieta uboga w żelazo.
    • Spożywanie dużej ilości składników blokujących przyswajanie żelaza (fityniany, polifenole, wapń).

Niedokrwistość to poważny problem

Gdy w krwinkach brakuje hemoglobiny, a w mięśniach mioglobiny, tkanki cierpią na chroniczne niedotlenienie. Towarzyszy nam przewlekłe zmęczenie i apatia. Uczucie wyczerpania nie ustępuje po przespanej nocy. Pojawia się tachykardia i kołatanie serca. Serce musi pompować więcej krwi w szybszym tempie, aby zrekompensować mniejszą zawartość tlenu. Mamy zadyszkę przy prostych czynnościach, takich jak wejście po schodach czy szybszy marsz. Pojawia się szybkie zakwaszanie mięśni i spadek siły.

Niedobór żelaza ma wpływ na wygląd skóry, włosów i paznokci. Włosy są suche i łamliwe, wypadają. Skóra jest blada, paznokcie kruche. Pojawiają się na nich podłużne bruzdy.

Żelazo jest niezbędne do syntezy neuroprzekaźników (dopaminy, serotoniny) oraz mielinizacji włókien nerwowych. Dlatego niedoborowi żelaza towarzyszy „mgła mózgowa”, zawroty głowy, szumy uszne, wahania nastroju, stany depresyjne. Jest nam zimno, bo zaburzona jest termoregulacja, a odporność obniżona.

Zanim sięgniesz po suplement

Nie wolno przyjmować preparatów żelaza „na własną rękę”, ponieważ to lekarz na podstawie badań musi ustalić czy jest taka potrzeba i zaproponuje leczenie. Nadmiar żelaza jest bowiem toksyczny dla wątroby i serca. 

Przy niedoborze żelaza warto do diety wprowadzić produkty, które są ich dobrym źródłem - wątróbkę, podroby, chudą wołowinę, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych (soczewicę, ciecierzycę, fasolę), pestki dyni, sezam, natkę pietruszki, komosę ryżową, orzechy, suszone morele.

 

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki

ROLKI