Rewolucyjne metody leczenia nie dla wszystkich refundowane. POChP – choroba, która odbiera oddech

Przewlekła obturacyjna choroba płuc to jedna z najczęstszych przyczyn zgonów na świecie i jedna z najczęściej występujących chorób układu oddechowego. Na świecie cierpi na nią ok. 220 mln osób, w Polsce ponad 2 mln. W naszym kraju średnio co godzinę umierają 2 osoby z tego powodu. Główną przyczyną POChP jest dym papierosowy, który odpowiada za ponad 90 proc. zachorowań.

starszy pan
Autor: Ground Picture/ Shutterstock

POChP to postępujące ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe, oskrzela i płuca, które na skutek niekorzystnych zmian ulegają zwężeniu (obturacji). To utrudnia dopływ powietrza do pęcherzyków płucnych, bowiem oskrzela są zwężone, zwłaszcza te obwodowe. Efektem tych zmian jest duszność. 

Do niedawna zapadali na tę chorobę o wiele częściej mężczyźni niż kobiety, teraz choruje (i umiera) więcej kobiet. Najczęściej chorobę rozpoznaje się ją u osób, które paliły przez 15 – 20 lat. Jednak chorują i ci, którzy palili krócej, i ci, którzy są biernymi palaczami i nigdy nie mieli papierosa w ustach (10 proc. chorych). Bierne palenie jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci. Wdychanie dymu papierosowego w okresie, kiedy rozwijają się płuca, upośledza ich prawidłowy rozwój. A objawy choroby mogą się ujawnić po kilkudziesięciu latach, bo POChP rozwija się długo.

Na ryzyko zachorowania na POChP narażone są także osoby, których drogi oddechowe przez wiele lat były narażone na wdychanie toksyn z zanieczyszczonego środowiska – gazów, pyłów przemysłowych i domowych pieców czy lokalnych kotłowni węglowych. Dotyczy to również osób, pracujących w takich zawodach jak m. in. malarz, lakiernik, stolarz. 

Do rozwoju POChP mogą się przyczyniać zaburzenia rozwoju płuc w okresie płodowym i częste, zwłaszcza niedoleczone, infekcje przebyte w dzieciństwie.

Duszności i kaszel

Pierwszymi objawami POChP jest zazwyczaj kaszel i wykrztuszanie zalegającej w drogach oddechowych wydzieliny oraz zadyszka. Początkowo pojawia się po wysiłku np. podczas wchodzenia po schodach, szybszego marszu, a wraz z postępem choroby również podczas wykonywania codziennych czynności (ubieranie, wkładanie butów) i wreszcie po spoczynku. 

Dla palacza te początkowe objawy nie są jednak na tyle charakterystyczne, żeby udać się do lekarza. Uważa on bowiem, że tak być musi. Tymczasem choroba się rozwija, duszności narastają, oddech staje się świszczący, ucisk w klatce piersiowej coraz silniejszy, przepływ powietrza przez drogi oddechowe jest coraz bardziej utrudniony. I dopiero takie, już mocno zaawansowane stadium, skłania chorego do wizyty u lekarza. Dlatego diagnoza jest stawiana zazwyczaj późno.

Podstawą rozpoznania – spirometria

Złotym standardem w diagnostyce tej choroby jest spirometria. To nieinwazyjne, trwające zaledwie kilkanaście minut badanie, które wykazuje, jaka jest pojemność płuc, ocenia stopień zwężenia dróg oddechowych. 

Im wcześniej choroba zostanie zdiagnozowana i podjęte leczenie, tym większe szanse nie tylko na jej zahamowanie, ale powstrzymanie rozwoju innych schorzeń, którym POChP sprzyja. Jest ich sporo, to m. in. nadciśnienie płucne, zaburzenia metaboliczne (cukrzyca typu 2), osteoporoza, anemia, depresja. Poza tym POChP powoduje osłabienie mięśni szkieletowych i wyniszczenie organizmu. 

Ponieważ układ oddechowy jest związany szczególnie z układem krążenia, jego niewydolność od razu powoduje niewydolność serca. Chorzy na POChP często umierają na zawał.

Największy problem – zaostrzenia

- Największym problemem w tej chorobie są zaostrzenia – mówi dr Małgorzata Czajkowska- Malinowska, konsultant krajowa w dziedzinie chorób płuc, członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc. – Zaostrzenie to moment bardzo trudny dla pacjenta, podobnie jak zawał serca czy udar mózgu. To stan bezpośredniego zagrożenia życia. Jedno zaostrzenie generuje kolejne i może w krótkim czasie doprowadzić do śmierci. Mało tego, samo zaostrzenie jest też niezależnym czynnikiem zdarzeń sercowo-naczyniowych. Zaostrzenia dotyczą ok. 40 proc. chorych na POChP, często w związku z tym wymagających hospitalizacji. Dlatego tak ważne jest zapobieganie im - wyjaśnia.

Leczenie biologiczne nie dla wszystkich

Dr Małgorzata Czajkowska-Malinowska podkreśla, że lekarz ma cały wachlarz możliwości leczenia farmakologicznego, a leki te w większości są refundowane. Jednak działają one tylko na objawy choroby. Teraz przed nami otwiera się nowa era – leczenie biologiczne, celujące w przyczynę, skierowane dla pacjentów z ciężką postacią POChP, z ciężkimi zaostrzeniami, z zapaleniem typu 2. Są to leki już znane , stosowane m. in. w ciężkiej astmie, w przewlekłym zapaleniu zatok z polipami nosa. 

- Możliwość zastosowania terapii biologicznej dla określonej grupy chorych z POChP to jest to, na co czekamy. I już myśleliśmy, że te dwa leki, bo o nie chodzi, staną się dostępne, w pierwszym programie lekowym przeznaczonym dla pacjentów z POChP. Niestety, tak się nie stało, ale mamy nadzieję, że to nastąpi – mówi dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, przew. Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergie i POChP.

Ważna profilaktyka i edukacja

W tej chorobie istotna jest profilaktyka – rzucenie palenia, unikanie, w miarę możliwości, toksycznego środowiska, szczepienie się – zwłaszcza przeciwko chorobom, niszczącym układ oddechowy (grypa, pneumokoki), przestrzeganie zaleceń lekarza.

Pacjenci oczekują nie tylko skutecznego leczenia, ale też przewodnika po chorobie, edukacji – na temat objawów, powikłań - i komunikacji z lekarzem.

POChP w parze z tarczycą

Badacze wskazują na częste współwystępowanie zaburzeń pracy tarczycy, zarówno niedoczynności, jak i nadczynności, u pacjentów z POChP. Wynika to przede wszystkim z ogólnoustrojowego stanu zapalnego organizmu. Przy niedoczynności tarczycy m.in. dochodzi do osłabienia siły mięśni oddechowych, w tym przepony, nietolerancji wysiłku fizycznego, co u chorych na POChP jest mocno wyrażone. Z kolei nadczynność tarczycy u chorych na POChP może nasilać duszności i kołatanie serca. Dlatego warto, aby chorzy z obturacyjną chorobą płuc mieli wykonywany tzw. panel tarczycowy.

 

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki

ROLKI