Tu zapłonęła pierwsza na świecie naftowa lampa uliczna. Gorlice skrywają niezwykłą historię

Ignacy Łukasiewicz i naftowa potęga. Jak rozwijały się Gorlice?

Początki tej miejscowości sięgają XIV stulecia, choć samo pochodzenie nazwy wciąż budzi wątpliwości historyków. Najwcześniejsze dokumenty, w tym zapiski Jana Długosza, wskazują na miano Gardlicza, natomiast kronikarz Marcin Kromer sugerował, że osadę założyli przybysze ze Zgorzelca. W wyniku I rozbioru Polski tereny te trafiły pod zabór austriacki, by ostatecznie w 1854 roku zyskać rangę siedziby powiatu. Pod kątem geograficzno-historycznym ośrodek znajduje się na wschodnich obrzeżach dawnej ziemi krakowskiej, w urokliwej dolinie rzeki Ropy oraz zasilającej ją Sękówki.

Prawdziwy złoty wiek dla regionu nadszedł w połowie XIX stulecia, gdy okolica zamieniła się w światową kolebkę wydobycia i przetwórstwa ropy. Najważniejszą rolę odegrał w tym procesie Ignacy Łukasiewicz, który od 1853 do 1858 roku prowadził tam swoją pracownię. To właśnie z jego inicjatywy w 1854 roku na gorlickiej ulicy rozbłysła pierwsza na kuli ziemskiej naftowa latarnia. Błyskawicznej rozbudowy nie zahamował nawet niszczycielski pożar z 1874 roku, a dzięki dynamicznie powstającym rafineriom miejscowość zyskała wkrótce połączenie kolejowe (1885 r.), szpital (1898 r.), rozległy park (1899–1900 r.) oraz pierwsze placówki edukacyjne średniego szczebla.

Doskonałą passę brutalnie przerwał wybuch I wojny światowej, a krwawa bitwa pod Gorlicami w maju 1915 roku oraz długotrwałe walki pozycyjne zamieniły większość zabudowań w zgliszcza. Kolejny mroczny rozdział przyniosła II wojna światowa, podczas której hitlerowski okupant stosował masowe represje, łapanki i zsyłki do obozów koncentracyjnych. W 1941 roku Niemcy utworzyli tam getto, brutalnie zlikwidowane zaledwie dwanaście miesięcy później. Mimo ogromnego terroru w regionie wciąż prężnie funkcjonowało podziemie niepodległościowe. Po zakończeniu wojny miejscowość włączono do województwa rzeszowskiego, otwierając jednocześnie nowe fabryki, natomiast w latach 1975–1998 miasto podlegało administracyjnie pod województwo nowosądeckie.

Bogata przeszłość zapisała się w licznych obiektach wpisanych do małopolskiego rejestru zabytków nieruchomych. Wśród nich wyróżnia się budynek dawnej synagogi, w którego murach funkcjonuje dziś piekarnia, a także zabytkowy dwór Karwacjanów. Niezwykłe wrażenie robi również monumentalny zespół pałacowo-parkowy Siary z przepiękną oranżerią. Dowodem na wielokulturowe dziedzictwo są zachowane nekropolie – cmentarz żydowski oraz parafialny, na którym wznoszą się rodowe kaplice. Stałym, niezwykle poruszającym elementem lokalnego pejzażu pozostają wojenne cmentarze z lat I wojny światowej, upamiętniające wielką bitwę z 1915 roku.

Gorlice zachwycają architekturą. Galeria zdjęć z urokliwego miasta

Na poniższych kadrach uwieczniono to niesamowite miejsce i jego największe atrakcje. Tak w obiektywie prezentują się Gorlice, uchodzące za jeden z najpiękniejszych ośrodków miejskich na terenie województwa małopolskiego. Zapraszamy do obejrzenia naszej specjalnej galerii.