Dziecko boi się pediatry - co zrobić przed wizytą, żeby obyło się bez płaczu?

• Warto uprzedzić dziecko o wizycie prostymi słowami, bez straszenia i nadmiaru szczegółów
• Nie należy obiecywać, że nic nie zaboli, jeśli możliwe jest szczepienie lub pobranie krwi
• Ulubiona zabawka, książeczka lub krótka bajka mogą zająć dziecko podczas oczekiwania, a czasem także w trakcie badania
• Jeśli dziecko bardzo boi się wizyty, poinformuj o tym rejestrację jeszcze przed przyjściem do przychodni

Dlaczego dziecko boi się pediatry?

Dziecko może bać się pediatry z kilku konkretnych powodów. Małe dzieci często nie wiedzą, co wydarzy się po wejściu do gabinetu, a starsze pamiętają ukłucie, nieprzyjemne badanie lub pośpiech podczas poprzedniej wizyty. Lęk może też dotyczyć rozstania z rodzicem, widoku sprzętu medycznego albo obawy, że choroba jest czymś bardzo poważnym.

Najpierw spróbuj dowiedzieć się, czego dziecko najbardziej się obawia. Zamiast przekonywać je, że nie ma czego się bać, zapytaj: „Co jest dla ciebie najtrudniejsze w wizycie u lekarza?”. Gdy usłyszysz konkretną odpowiedź, łatwiej przygotujesz dziecko do badania i przekażesz tę informację personelowi.

Jak przygotować dziecko do wizyty u pediatry bez straszenia?

Przed wizytą u pediatry powiedz dziecku, po co idziecie i co prawdopodobnie wydarzy się w gabinecie. Użyj słów dopasowanych do wieku, na przykład: „Lekarz zajrzy ci do gardła i osłucha klatkę piersiową, żeby sprawdzić, dlaczego źle się czujesz”. Dla malucha zwykle wystarcza krótka rozmowa niedługo przed wyjściem, natomiast dziecko w wieku szkolnym może potrzebować czasu na pytania i oswojenie się z planem.

Nie używaj pediatry jako kary ani argumentu w codziennych sporach, na przykład: „Jak nie przestaniesz, pani doktor zrobi ci zastrzyk”. Dziecko może wtedy połączyć gabinet z karą, nawet jeśli dotychczas nie miało złych doświadczeń. Pomocne mogą być zabawa w lekarza z pluszakiem, książeczka o badaniu albo obejrzenie zdjęć przychodni dostępnych na stronie placówki.

Warto też powiedzieć wprost, czy rodzic zostanie obok. Dla wielu dzieci ta informacja jest ważniejsza niż dokładny opis badania. Jeśli nie wiesz, co lekarz będzie robił, nie zgaduj. Powiedz, że razem zapytacie o to w gabinecie.

Gdy dziecko boi się zastrzyku lub badania: mów prawdę, ale krótko

Jeśli podczas wizyty może być szczepienie, pobranie krwi albo inne nieprzyjemne badanie, nie zapewniaj dziecka, że na pewno nic nie poczuje. Gdy obietnica okaże się nieprawdziwa, dziecku będzie trudniej zaufać przed kolejną wizytą. Lepiej powiedzieć: „Może przez chwilę szczypać albo boleć, ale będę przy tobie i pomogę ci przez to przejść”.

Nie trzeba opowiadać o procedurze długo ani pokazywać dziecku igły z wyprzedzeniem. Powiedz tyle, ile potrzebuje wiedzieć, i odpowiedz na zadane pytania. Jeśli dziecko pyta, czy może płakać, odpowiedz spokojnie, że tak. Płacz nie oznacza, że dziecko nie radzi sobie z sytuacją.

Przed wizytą możesz zadzwonić do rejestracji i zapytać, czy tego dnia planowane są szczepienia lub badania. Powiedz też, jeśli dziecko wcześniej bardzo źle zniosło ukłucie, mdlało na widok krwi albo szczególnie boi się dotyku. Personel może wtedy lepiej przygotować się na potrzeby dziecka podczas wizyty.

Co zabrać do pediatry, żeby dziecko czuło się pewniej?

Na wizytę warto zabrać jedną rzecz, która daje dziecku poczucie bezpieczeństwa. Może to być mały pluszak, książeczka, słuchawki z ulubioną bajką albo zabawka mieszcząca się w dłoni. Taka rzecz nie ma być nagrodą za to, że dziecko nie płacze. Może zająć jego uwagę i dać mu coś znajomego w obcym miejscu.

Przed wyjściem przygotuj dokumenty, listę leków przyjmowanych przez dziecko, informacje o jego alergiach oraz pytania do lekarza. Mniej pośpiechu po stronie rodzica zwykle oznacza spokojniejszą atmosferę dla dziecka. Jeśli to możliwe, wybierz godzinę, w której dziecko nie jest bardzo głodne, senne ani zmęczone.

W poczekalni nie zaczynaj długiej rozmowy o tym, co może wydarzyć się w gabinecie. Lepiej zaproponuj wspólne oglądanie książki, prostą zabawę słowną lub spokojne oddychanie. Gdy nadejdzie wasza kolej, mów krótko i pewnie: „Teraz wejdziemy razem”.

Płacz w gabinecie jest normalny. Kiedy warto poszukać dodatkowego wsparcia?

Podczas badania zostań blisko dziecka, jeśli pozwala na to sposób przeprowadzania badania. Możesz trzymać je za rękę, przytulić, mówić cicho o czymś znanym albo poprosić, by skupiło wzrok na książeczce czy ekranie. Nie zawstydzaj za płacz i nie wymagaj natychmiastowego uspokojenia, ponieważ silne emocje potrzebują chwili, by opaść.

Po wizycie doceń konkretny wysiłek dziecka, a nie tylko to, czy podczas badania płakało. Zamiast mówić: „Widzisz, nie było czego się bać”, lepiej powiedzieć: „Bałeś się, a jednak wszedłeś do gabinetu i pozwoliłeś osłuchać klatkę piersiową”. Dzięki temu dziecko nie słyszy, że jego strach był nieważny, tylko że potrafiło sobie z nim poradzić.

Porozmawiaj z pediatrą, jeśli lęk sprawia, że nie można przeprowadzić potrzebnych wizyt lub badań, dziecko wpada w panikę już wiele dni przed terminem, długo przeżywa badanie po powrocie do domu albo podobnie reaguje także w innych sytuacjach. Lekarz może pomóc zaplanować kolejne wizyty, a w razie potrzeby zalecić konsultację, na przykład z psychologiem dziecięcym. Jeśli dziecko ma objawy wymagające pilnej pomocy medycznej, nie odkładaj szukania pomocy z powodu lęku przed gabinetem.

Źródła:

• KidsHealth (Preparing Your Child for Visits to the Doctor)
• HealthyChildren.org (Team Up with Your Child’s Doctor for the Best Care)
• HealthyChildren.org (Help Your Child Manage Anxiety: Tips for Home & School)
• Boston Children’s Hospital (How to prepare your child for an outpatient visit)
• PubMed (A mixed-method systematic review of the effectiveness and acceptability of preoperative psychological preparation programmes to reduce paediatric preoperative anxiety in elective surgery)