Dziecko jest zbyt ufne wobec obcych. Jak uczyć ostrożności bez straszenia?

• Ostrożności najlepiej uczyć poprzez proste zasady, zamiast straszyć dziecko obcymi ludźmi
• Dziecko powinno zawsze zapytać rodzica lub opiekuna o zgodę, zanim gdzieś pójdzie, wsiądzie do samochodu, przyjmie prezent lub zmieni plan
• Warto ćwiczyć z dzieckiem krótkie odpowiedzi, odejście w bezpieczne miejsce i głośne wołanie o pomoc
• Po niepokojącym zdarzeniu najważniejsza jest spokojna rozmowa bez zawstydzania i obwiniania

Zbyt duża ufność wobec obcych. Jakich zasad warto nauczyć dziecko?

O zbyt dużej ufności można mówić wtedy, gdy dziecko chce pójść z obcą osobą, wsiąść do jej samochodu lub przyjąć od niej prezent, nie pytając wcześniej rodzica albo opiekuna o zgodę. Nie powinno też podawać obcym osobom informacji o sobie i rodzinie. Samo przywitanie się, odpowiedź na pytanie czy uśmiech do sąsiada nie są problemem. Warto patrzeć na konkretną sytuację, a nie zawstydzać dziecko za to, że jest otwarte i serdeczne.

Hasło, że każdy obcy jest groźny, niewiele uczy. Dziecko może potrzebować pomocy nieznajomego lekarza, nauczyciela na zastępstwie, ratownika lub pracownika sklepu. Lepiej wyjaśnić, że o bezpieczeństwie nie decyduje wygląd człowieka. Dziecko powinno zawsze upewnić się, czy rodzic lub opiekun wie, gdzie idzie, z kim będzie i czy wyraził na to zgodę.

Proste zasady uczą ostrożności bez straszenia dziecka

Ustalcie kilka zasad, które będą obowiązywać w domu, na placu zabaw, w drodze do szkoły i podczas wyjść z innymi dorosłymi. Wyjaśnij spokojnie, że dzięki tym zasadom rodzic lub opiekun wie, gdzie jest dziecko i kto się nim zajmuje. Nie trzeba opowiadać drastycznych historii ani wymyślać zagrożeń.

Dla młodszego dziecka reguły powinny być krótkie i powtarzane tymi samymi słowami:

• Nie idę nigdzie z nikim, dopóki nie zapytam rodzica lub opiekuna
• Nie wsiadam do samochodu osoby, której rodzic wcześniej nie wskazał
• Nie biorę prezentów, słodyczy ani pieniędzy bez zgody opiekuna
• Nie podaję swojego adresu, szkoły, numeru telefonu ani planów rodziny
• Jeśli coś mnie niepokoi, odchodzę i mówię o tym bezpiecznemu dorosłemu

Warto też porozmawiać z dzieckiem o tajemnicach. Niespodzianka urodzinowa może poczekać, ale o spotkaniu, wiadomościach, dotyku, zdjęciach lub prezencie dziecko powinno zawsze powiedzieć rodzicowi albo zaufanemu dorosłemu. Dziecko musi usłyszeć wprost, że nie dostanie kary za opowiedzenie o czymś dziwnym, wstydliwym lub zakazanym przez inną osobę.

Ćwiczenie daje dziecku więcej niż jedna poważna rozmowa

Ćwiczenie różnych sytuacji pomaga dziecku przypomnieć sobie zasady, gdy jest zaskoczone lub ktoś je do czegoś namawia. Możecie odgrywać krótkie scenki w domu: ktoś proponuje podwiezienie, twierdzi, że rodzic kazał odebrać dziecko, pyta o adres albo prosi o pomoc w znalezieniu zwierzęcia. Dziecko może przećwiczyć prostą odpowiedź: „Nie mogę, muszę najpierw zapytać rodzica lub opiekuna”.

Przećwiczcie też zachowanie w razie zgubienia się w sklepie, na festynie lub na dworcu. Ustalcie, że dziecko nie oddala się samo, lecz zostaje w widocznym miejscu i szuka pracownika sklepu lub dworca, ochroniarza, policjanta albo osoby w punkcie obsługi. Powinno znać swoje imię i nazwisko oraz numer telefonu do rodzica. Młodszemu dziecku można włożyć do kieszeni kartkę z numerem telefonu, najlepiej tak, by dane nie były widoczne dla przypadkowych osób.

Starszemu dziecku przyda się rodzinne hasło na wypadek odbioru przez inną osobę. Hasło nie powinno być imieniem zwierzęcia, datą urodzenia ani informacją dostępną w mediach społecznościowych. Warto też wyjaśnić, że podobne zasady obowiązują w internecie. Osoba poznana w grze lub komunikatorze nie staje się bezpieczna tylko dlatego, że długo i miło pisze.

Gdy dziecko nie zastosowało się do zasad bezpieczeństwa

Gdy dziecko opowiada o zaczepce albo przyznaje, że poszło z obcą osobą kawałek drogi, najpierw podziękuj mu za szczerość. Pytaj spokojnie, co dokładnie się wydarzyło, gdzie, kiedy i kto był w pobliżu. Krzyk, wyśmiewanie lub zawstydzanie może sprawić, że następnym razem ukryje podobną sytuację.

Jeśli doszło do próby uprowadzenia dziecka, przemocy lub kontaktu seksualnego, najpierw zadbaj o jego bezpieczeństwo, a następnie zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub skontaktuj się z policją. Nie obiecuj dziecku, że zachowasz sprawę wyłącznie między wami, jeśli potrzebna jest pomoc innych dorosłych. Powiedz za to jasno, że to nie ono ponosi odpowiedzialność za zachowanie osoby dorosłej.

Do zasad warto wracać w codziennych rozmowach, przed wycieczką, nocowaniem u kolegi, pierwszymi samodzielnymi powrotami ze szkoły lub założeniem konta w grze. Krótka rozmowa i kilka ćwiczeń co jakiś czas budują ostrożność bez odbierania dziecku swobody, ciekawości świata i zaufania do ludzi.

Źródła:

• American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org (Help Prevent Your Child from Going Missing: Safety Tips from the AAP)
• National Center for Missing & Exploited Children (Discussion Guide: Ages 5-10)
• American Academy of Pediatrics, HealthyChildren.org (Preventing Child Sexual Abuse: What Parents Need to Know)
• NSPCC Learning (Why language matters: why we talk about safe rather than trusted adults)
• Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (Cyberbezpieczeństwo)