Dziecko nie chce próbować nowych zajęć. Jak zachęcić je bez nacisku?

• Niechęć do nowych zajęć może wynikać z nieśmiałości, lęku przed porażką, przeciążenia lub wcześniejszych złych doświadczeń
• Małe kroki i wiedza o tym, jak będą wyglądały zajęcia, zwykle pomagają bardziej niż namawianie dziecka, by od razu wzięło w nich udział
• Warto chwalić dziecko za odwagę i wysiłek, a nie tylko za talent, wynik czy to, że szybko odnalazło się w nowej sytuacji
• Jeśli lęk utrudnia dziecku chodzenie do szkoły, sen, kontakty z innymi lub codzienne aktywności, warto skonsultować się ze specjalistą

Dlaczego dziecko nie chce próbować nowych zajęć?

Dziecko może nie chcieć próbować nowych zajęć z różnych powodów. Dla jednego problemem będzie hałas i duża grupa, dla innego obawa, że nie umie czegoś zrobić albo nie zna nikogo na miejscu. Niektóre dzieci potrzebują też dłuższego czasu, by przyzwyczaić się do nowej osoby, sali i zasad.

Zamiast od razu przekonywać, spróbuj spokojnie ustalić, co dokładnie przeszkadza. Pomagają proste pytania: „Martwisz się, że czegoś nie umiesz?”, „Nie wiesz, co będzie na zajęciach?” albo „Nie chcesz rozstawać się z rodzicem?”. Jeśli dziecko nie potrafi odpowiedzieć, można nazwać kilka możliwych uczuć i dać mu czas.

Jak zachęcić dziecko do nowych zajęć bez nacisku?

Zachęcanie bez nacisku zaczyna się od zauważenia emocji dziecka, a nie od zapewniania go, że nie ma się czego bać. Można powiedzieć: „Widzę, że to nowe miejsce cię martwi. Sprawdzimy je razem”. Taka odpowiedź nie obiecuje, że zajęcia od razu się spodobają, ale pokazuje dziecku, że może liczyć na wsparcie.

Przed pierwszymi zajęciami opowiedz dziecku, jak będą wyglądały. Powiedz, gdzie się odbędą, kto je prowadzi, ile potrwają i o której po dziecko przyjdziesz. Jeśli to możliwe, obejrzyjcie salę wcześniej, zajrzyjcie na stronę organizatora albo przyjdźcie kilka minut przed czasem.

Duże wyzwanie warto podzielić na mniejsze kroki. Pierwszym sukcesem może być samo wejście do budynku, przywitanie się z prowadzącym albo obserwowanie grupy z boku przez kilka minut. Jeśli na zajęcia można przyjść z kolegą lub koleżanką, których dziecko już zna, warto rozważyć takie rozwiązanie.

Daj wybór, ale nie przerzucaj całej decyzji na dziecko

Dziecko łatwiej podejmuje próbę, gdy ma wpływ na szczegóły. Możesz zaproponować dwa zajęcia zgodne z jego zainteresowaniami, a potem zapytać, które chce najpierw zobaczyć. Młodsze dziecko może zdecydować, czy zabierze bidon z wodą lub ulubioną bluzę. Możecie też wspólnie ustalić, czy przed wejściem się przytulicie i jaki będzie wasz znak na pożegnanie.

Nie trzeba jednak pytać codziennie, czy na pewno chce iść, jeśli razem ustaliliście udział w zajęciach próbnych. Ciągłe wracanie do decyzji może zwiększać napięcie. Lepiej umówić się na krótką próbę, na przykład jedno spotkanie lub kilka spotkań, a później spokojnie porozmawiać, co było trudne, a co choć trochę ciekawe.

Co mówić, gdy dziecko boi się nowych zajęć?

Najbardziej pomagają słowa, które pokazują dziecku, że może poradzić sobie z trudnymi emocjami. Zamiast mówić: „Nie przesadzaj” albo „Inne dzieci się nie boją”, powiedz: „Początki bywają trudne, ale nie musisz od razu wszystkiego umieć”. Unikaj też zawstydzania, porównywania z rodzeństwem i nagradzania wyłącznie za wynik.

Po zajęciach zauważ konkretny wysiłek. Powiedz, że dziecko weszło do sali mimo obaw, zostało do końca, spróbowało ćwiczenia albo samo zapytało prowadzącego o zasady. Takie słowa pomagają dziecku dostrzec, że odwaga nie polega na braku strachu, lecz na zrobieniu małego kroku mimo obaw.

Kiedy warto skonsultować lęk dziecka przed nowymi zajęciami?

Nieśmiałość i ostrożność same w sobie nie są problemem, zwłaszcza gdy dziecko dobrze funkcjonuje w swoim tempie. Warto jednak poszukać pomocy pediatry, psychologa dziecięcego lub psychiatry dzieci i młodzieży, jeśli lęk wyraźnie utrudnia chodzenie do szkoły, kontakty z rówieśnikami, sen albo zwykłe wyjścia z domu. Sygnałem do rozmowy ze specjalistą może być także nagła zmiana zachowania, częste bóle brzucha lub głowy przed konkretnymi zajęciami, silny płacz albo sytuacja, w której dziecko nagle zaczyna unikać zajęć, które wcześniej lubiło.

Celem nie jest zapisanie dziecka na jak najwięcej aktywności. Lepiej znaleźć jedną bezpieczną okazję do sprawdzenia czegoś nowego, przygotować je do niej i pozwolić mu powiedzieć, co przeżyło. Jeśli pierwsza propozycja nie pasuje, można szukać kolejnej, bliższej jego zainteresowaniom i aktualnym możliwościom.

Źródła:

• HealthyChildren.org (Help Your Child Manage Anxiety: Tips for Home & School)
• HealthyChildren.org (My daughter is extremely shy and anxious around strangers. How can I help her?)
• Child Mind Institute (Pushing Kids: Finding the Balance Without Overdoing It)
• Child Mind Institute (How to Help a Child with Anxiety)
• Center on the Developing Child at Harvard University (Science-Based Approaches for Parents, Caregivers, and Teachers)