Guzek pod skórą u dziecka. Kiedy wymaga badania?

• Powiększone węzły chłonne często pojawiają się w trakcie lub po infekcji
• Czerwony, ciepły i bolesny guzek może wskazywać na stan zapalny skóry
• Niewyjaśniony guzek, który wyraźnie rośnie, powinien zostać szybko oceniony przez lekarza
• Duszność, trudności z połykaniem albo bolesny guzek w pachwinie, któremu towarzyszą wymioty, wymagają pilnej pomocy

Najczęstsze przyczyny guzka pod skórą u dziecka

Guzek pod skórą u dziecka może być powiększonym węzłem chłonnym. Węzły najczęściej wyczuwa się na szyi, pod żuchwą, w pachach i pachwinach. Mogą się powiększyć i stać się tkliwe, gdy organizm reaguje na infekcję gardła, ucha, skóry lub zębów. Po jej ustąpieniu zwykle stopniowo zmniejszają się przez kilka tygodni.

Inne częste przyczyny to ukąszenie owada, siniak lub obrzęk po urazie, torbiel skórna albo ropień. Ropień zwykle jest bolesny, zaczerwieniony i cieplejszy od otaczającej skóry. Nie każda wyczuwalna wypukłość oznacza zmianę chorobową. U niemowlęcia twarda wypukłość u podstawy czaszki może być prawidłowym elementem budowy ciała, a u nastolatka niewielki guzek pod brodawką sutkową bywa związany z okresem dojrzewania.

Jak ocenić guzek pod skórą u dziecka przed wizytą?

Guzek pod skórą u dziecka warto obejrzeć spokojnie, bez częstego uciskania i masowania. Częste dotykanie, uciskanie i masowanie może nasilić ból, podrażnić skórę, a przy stanie zapalnym zwiększyć obrzęk. Nie próbuj go nakłuwać, wyciskać ani ogrzewać na własną rękę.

Przed konsultacją warto zanotować:

• miejsce, w którym znajduje się guzek, oraz jego przybliżona wielkość, na przykład porównana z monetą lub zmierzona linijką
• kiedy guzek został zauważony oraz czy rośnie, maleje, czy pozostaje tej samej wielkości
• ból przy dotyku, zaczerwienienie, ocieplenie skóry, świąd lub wydzielina
• niedawne przeziębienie, ból gardła albo ucha, problem z zębem, skaleczenie, ukąszenie lub uraz
• gorączka, osłabienie, nocne poty, spadek masy ciała, siniaki bez wyraźnej przyczyny albo ból kości

Warto zrobić zdjęcie zmiany w dobrym świetle, zwłaszcza gdy skóra jest zaczerwieniona, i zapisać datę. Zdjęcia wykonane co kilka dni nie zastąpią badania, ale mogą pomóc ocenić, czy obrzęk się powiększa.

Kiedy guzek u dziecka wymaga pilnej konsultacji?

Pilnej konsultacji z lekarzem, najlepiej jeszcze tego samego dnia, wymaga guzek, który nagle staje się bardzo bolesny, czerwony, gorący lub szybko się powiększa. Szybka ocena jest szczególnie ważna, gdy dziecko ma gorączkę, jest wyraźnie osłabione albo z powodu bólu nie chce ruszać ręką lub nogą znajdującą się blisko guzka.

Nie warto czekać na planową wizytę także w tych sytuacjach:

• guzek w pachwinie jest bolesny, twardy i nie zmniejsza się, a dziecko wymiotuje lub skarży się na ból brzucha
• obrzęk szyi utrudnia oddychanie lub połykanie, dziecko nadmiernie się ślini albo nie może przełknąć śliny
• po urazie głowy pojawia się duży obrzęk, a dziecko wymiotuje, jest senne, splątane lub zachowuje się inaczej niż zwykle
• skóra nad guzkiem szybko czerwienieje, obrzęk się rozszerza albo pojawiają się czerwone smugi
• dziecko ma trudności z oddychaniem, sinieje, traci przytomność lub jest bardzo wiotkie

Przy zaburzeniach oddychania, utracie przytomności lub gwałtownym pogorszeniu stanu dziecka trzeba wezwać pomoc pod numerem 112. W pozostałych pilnych sytuacjach skontaktuj się z pediatrą lub nocną i świąteczną opieką zdrowotną. Gdy objawy są nasilone, zgłoś się z dzieckiem na SOR.

Rosnący lub twardy guzek u dziecka wymaga oceny pediatry

Rosnący, niewyjaśniony guzek pod skórą u dziecka powinien być oceniony przez pediatrę, nawet jeśli nie boli. Lekarz sprawdzi jego położenie, wielkość, wygląd skóry i pobliskie węzły chłonne, a w razie potrzeby zleci badania. Przy guzku położonym blisko skóry lekarz często zleca najpierw USG. Badanie pomaga ocenić, czy zmiana jest wypełniona płynem, czy ma litą strukturę, oraz jak głęboko sięga.

Węzeł chłonny warto skonsultować, jeśli po infekcji nie maleje, powiększa się, jest twardy, nie przesuwa się pod palcami lub znajduje się nad obojczykiem. Dokładniejszej oceny wymagają też powiększone węzły, które utrzymują się dłużej niż 6 tygodni, zwłaszcza jeśli mają ponad 2 cm średnicy lub towarzyszą im nocne poty, chudnięcie, długotrwała gorączka, bladość albo niewyjaśnione siniaki. Takie objawy nie przesądzają o poważnej chorobie, ale są wskazaniem, by nie odkładać wizyty.

Nie próbuj samodzielnie ustalać przyczyny guzka na podstawie jego twardości ani zdjęć znalezionych w internecie. Zmierz guzek, zapisz, kiedy został zauważony, i umów dziecko na wizytę, jeśli nie ma on jasnej przyczyny, nie znika lub wyraźnie zmienia się z dnia na dzień.

Źródła:

• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Skin Lump)
• NHS (Lumps)
• NHS (Swollen glands)
• NICE (Suspected cancer: recognition and referral, NG12)
• NHS York and Scarborough Teaching Hospitals (Lymphadenopathy in Children)
• PMC, Ultrasonography of Pediatric Superficial Soft Tissue Tumors and Tumor-Like Lesions