Migrena u dziecka: objawy, przyczyny i sposoby łagodzenia bólu

• Migrena u dzieci często powoduje pulsujący ból, nudności oraz nadwrażliwość na światło i hałas
• Predyspozycje rodzinne zwiększają ryzyko, a atak mogą wywołać głód, stres lub brak snu
• Podczas napadu pomaga spokój, zaciemniony pokój, odpoczynek i lek przeciwbólowy podany na początku bólu
• Nagły, silny ból głowy z zaburzeniami świadomości, gorączką lub niedowładem wymaga pilnej pomocy medycznej

Objawy migreny u dziecka: ból głowy to nie jedyny sygnał

Objawy migreny u dziecka obejmują zwykle umiarkowany lub silny ból głowy, który utrudnia dziecku codzienne funkcjonowanie. Ból może być pulsujący i nasilać się podczas ruchu. U dzieci częściej niż u dorosłych bywa odczuwany po obu stronach głowy, a nie tylko po jednej.

Dziecko może skarżyć się na nudności, wymiotować, unikać światła, hałasu i intensywnych zapachów. Często chce położyć się w cichym, zaciemnionym pokoju albo zasypia. Przed napadem, a czasem także w jego trakcie, u części dzieci pojawia się aura. Mogą to być błyski lub zygzaki przed oczami, mrowienie twarzy albo ręki, zawroty głowy czy trudność w dobraniu słów.

U młodszych dzieci migrena może być trudna do rozpoznania, bo nie powiedzą jeszcze, że boli je głowa. Rodzic powinien zwrócić uwagę na nagłą bladość, płaczliwość, niechęć do zabawy, trzymanie się za głowę, wymioty oraz wyraźną poprawę po śnie. Powtarzalność podobnych epizod jest ważną informacją dla pediatry.

Skąd bierze się migrena u dziecka i co może wywołać atak?

Migrena nie jest skutkiem złego zachowania, słabej odporności ani jednego błędu w diecie. Duże znaczenie mają predyspozycje rodzinne, ponieważ migrena często występuje u rodziców, rodzeństwa lub innych bliskich krewnych. Atak może zacząć się bez wyraźnej przyczyny, a czynniki wyzwalające są różne u różnych dzieci.

Do częstych wyzwalaczy należą nieregularny lub zbyt krótki sen, opuszczanie posiłków, odwodnienie, stres, silne emocje i nagła zmiana planu dnia. Niektóre dzieci reagują też na ostre światło, upał, długi czas spędzony przed ekranem albo napoje zawierające dużo kofeiny. Pojedynczy produkt spożywczy nie musi być winny, dlatego nie warto wprowadzać szerokich diet eliminacyjnych bez wyraźnych obserwacji i rozmowy z lekarzem.

Przydatny jest dzienniczek bólów głowy. Wystarczy zapisywać datę i godzinę napadu, czas jego trwania, objawy, to, co dziecko jadło i piło, jak spało, co poprzedzało ból oraz czy podany lek przyniósł ulgę. Takie notatki ułatwiają zauważenie powtarzających się sytuacji i są pomocne podczas wizyty.

Jak łagodzić ból migrenowy u dziecka w domu?

Podczas ataku migreny dziecko potrzebuje przede wszystkim spokojnego miejsca, ograniczenia światła i hałasu oraz możliwości odpoczynku. Jeśli dziecko nie wymiotuje intensywnie, warto podawać mu wodę małymi łykami. Sen pomaga części dzieci, ale nie należy zmuszać dziecka do zaśnięcia.

Lek przeciwbólowy działa najlepiej, gdy zostanie podany na początku napadu. Paracetamol lub ibuprofen można podać zgodnie z wiekiem i masą ciała dziecka, informacją w ulotce oraz zaleceniami lekarza, jeśli dziecko je otrzymało. Nie podawaj dziecku aspiryny bez wyraźnego zalecenia lekarza. Jeśli dziecko wymiotuje, jest odwodnione lub choruje przewlekle, przed podaniem leku skontaktuj się z lekarzem albo farmaceutą.

Nie warto podawać leków przeciwbólowych przy każdym bólu głowy ani zwiększać ich dawki na własną rękę. Zbyt częste sięganie po leki przeciwbólowe może prowadzić do kolejnych bólów głowy. Jeżeli dziecko potrzebuje leków regularnie, ataki są ciężkie lub opuszcza przez nie szkołę, pediatra może ocenić, czy potrzebne jest dalsze leczenie albo konsultacja neurologiczna.

Kiedy ból głowy u dziecka wymaga pilnej pomocy?

Migrena bywa bardzo uciążliwa, ale nowy lub nietypowy ból głowy nie powinien być automatycznie uznawany za migrenę. Pilnej pomocy medycznej wymaga zwłaszcza ból, który pojawił się nagle, jest wyjątkowo silny albo wyraźnie różni się od wcześniejszych bólów głowy. W razie ciężkich objawów należy dzwonić pod numer 112 lub jechać na SOR.

Sygnały alarmowe obejmują:

• silny ból głowy po urazie głowy, szczególnie z powtarzającymi się wymiotami lub narastającą sennością
• ból głowy z gorączką, sztywnością karku, wysypką lub wyraźnym pogorszeniem stanu dziecka
• splątanie, omdlenie, trudność w obudzeniu dziecka, drgawki albo wyraźna zmiana zachowania
• niedowład, opadanie kącika ust, zaburzenia mowy, chodzenia, równowagi lub podwójne widzenie
• ból, który stopniowo się nasila, budzi dziecko ze snu albo jest najsilniejszy rano i towarzyszą mu wymioty

Warto też umówić wizytę u pediatry, jeśli bóle głowy wracają i przeszkadzają dziecku w nauce, sporcie lub spotkaniach z rówieśnikami. Lekarz zapyta o przebieg napadów, zbada dziecko i oceni, czy objawy wskazują na migrenę. Badania obrazowe nie są potrzebne przy każdym bólu głowy, lecz mogą być zlecone, jeśli objawy budzą wątpliwości.

Nawracająca migrena u dziecka: jak ograniczać kolejne napady?

Przy nawracającej migrenie podstawą jest regularny rytm dnia. Dziecko powinno regularnie spać, jeść posiłki, pić wodę i mieć czas na codzienny ruch dostosowany do samopoczucia. Nie chodzi o idealny plan dnia, lecz o unikanie dużych zmian, takich jak długie przerwy między posiłkami, zarywanie nocy czy zapominanie o piciu podczas zajęć.

W szkole przydaje się prosty plan postępowania: dziecko powinno móc powiedzieć nauczycielowi, że zaczyna je boleć głowa, napić się wody i odpocząć w spokojnym miejscu. Warto też wcześniej ustalić z rodzicem i szkołą zasady podawania leków zaleconych przez lekarza. Dziecko powinno wiedzieć, że migrena jest realnym bólem, a nie powodem do wstydu. Dzienniczek objawów i rozmowa z pediatrą to dobry pierwszy krok, gdy napady zaczynają wpływać na codzienność rodziny.

Źródła:

• HealthyChildren.org (Migraine Headaches in Kids: Signs, Triggers & Treatment Options)
• PubMed, American Academy of Neurology i American Headache Society (Practice guideline update summary: Acute treatment of migraine in children and adolescents)
• HealthyChildren.org (Headaches: When to Call the Pediatrician)
• NICE (Recommendations for children aged under 16: suspected neurological conditions)