Nastolatek nie chce świętować urodzin z rodziną. Czy to powód do zmartwienia?

• Niechęć do rodzinnych urodzin często wiąże się z rosnącą potrzebą prywatności i samodzielności
• Znaczenie ma powód odmowy, sposób rozmowy oraz codzienne relacje nastolatka z bliskimi
• Presja i obrażanie się mogą utrudnić rozmowę bardziej niż sama rezygnacja z przyjęcia
• Nagła izolacja, utrzymujący się smutek lub myśli samobójcze wymagają szybkiej rozmowy z zaufanym dorosłym i kontaktu ze specjalistą

Nastolatek nie chce świętować urodzin z rodziną. Co może za tym stać?

Nastolatek, który nie chce świętować urodzin z rodziną, może po prostu potrzebować większego wpływu na własny czas. W okresie dojrzewania ważniejsze stają się prywatność, relacje ze znajomymi i możliwość samodzielnego podejmowania decyzji. Rodzinny obiad, głośne przyjęcie lub składanie życzeń w obecności całej rodziny mogą wydawać mu się męczące, krępujące albo zbyt dziecinne.

Powodów bywa więcej. Nastolatek może woleć spotkać się z przyjaciółmi, nie lubić być w centrum uwagi albo mieć konkretny konflikt z kimś z rodziny. Czasem chce świętować skromnie, bez gości i bez publikowania zdjęć w mediach społecznościowych. Sama odmowa nie jest więc automatycznie sygnałem, że odrzuca rodzinę.

Jedna odmowa zwykle nie jest powodem do zmartwienia

Jedna odmowa wspólnego świętowania zwykle nie jest powodem do zmartwienia, jeśli nastolatek na co dzień utrzymuje kontakt z bliskimi, potrafi rozmawiać i nadal robi to, co wcześniej sprawiało mu przyjemność. Relacja z rodzicem w tym wieku często się zmienia, ale potrzeba wsparcia i poczucia bezpieczeństwa nie znika. Ważniejsze od samego przyjęcia jest to, czy młody człowiek ma przestrzeń na własne zdanie i wie, że nie straci bliskości przez inną decyzję.

Warto też odróżnić niechęć do konkretnej formy świętowania od wycofania z całego życia rodzinnego i społecznego. Nastolatek może nie chcieć tortu przy stole, a jednocześnie chętnie pójść z rodzicem na spacer, do kina lub zjeść wspólnie kolację innego dnia. Taki kompromis pozwala utrzymać kontakt z rodziną i pokazuje, że każdy może świętować urodziny na swój sposób.

Jak rozmawiać, gdy nastolatek nie chce rodzinnych urodzin?

Gdy nastolatek nie chce rodzinnych urodzin, najlepiej zacząć od spokojnego pytania o jego plan i powód decyzji. Można powiedzieć, że rodzicom zależy na wspólnym czasie, ale nie chcą organizować przyjęcia wbrew jego potrzebom. Rozmowa ma większą szansę się udać, gdy nie zaczyna się od wyrzutów, przypominania o kosztach ani porównań z rodzeństwem.

Warto zaproponować kilka prostych możliwości i pozwolić nastolatkowi wybrać tę, która najbardziej mu odpowiada. Może to być krótki obiad w małym gronie, wspólne wyjście w innym terminie, ulubione danie w domu albo całkowita rezygnacja z celebracji w tym roku. Jeśli odpowie, że nie chce niczego, warto uszanować tę decyzję, nie okazywać rozczarowania w sposób wzbudzający poczucie winy i dać mu znać, że zawsze może wrócić do rozmowy.

Nie trzeba jednak rezygnować z własnych uczuć. Można wprost powiedzieć, że ta decyzja jest przykra, bo wspólne urodziny były ważne dla rodziny, ale jednocześnie uszanować decyzję nastolatka. To pokazuje, że bliskość nie polega na zmuszaniu do udziału w rodzinnym spotkaniu.

Kiedy odmowa świętowania może być sygnałem kryzysu?

Odmowa świętowania może być sygnałem kryzysu wtedy, gdy jest częścią wyraźnej i utrzymującej się zmiany. Niepokojące są zwłaszcza: wycofanie z kontaktów z przyjaciółmi, utrata zainteresowań, utrzymujący się smutek lub drażliwość, duże zmiany w śnie i apetycie, spadek energii, pogorszenie wyników w nauce albo unikanie szkoły. Znaczenie ma czas trwania tych trudności i to, czy przeszkadzają nastolatkowi w codziennym życiu.

Szybkiej reakcji wymagają samookaleczanie, sięganie po alkohol lub inne substancje, wypowiedzi o bezsensie życia, chęci śmierci albo planach odebrania sobie życia. W takiej sytuacji nie należy zostawiać nastolatka samego z problemem ani obiecywać dyskrecji. Trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem lub specjalistą zdrowia psychicznego, a gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, zadzwonić pod numer 112.

Jeżeli nie ma bezpośredniego zagrożenia, ale zmiana zachowania trwa tygodniami lub budzi niepokój, warto umówić wizytę u psychologa, psychiatry dzieci i młodzieży albo lekarza rodzinnego. Nastolatek może też skorzystać z całodobowego telefonu zaufania 116 111. Najważniejsze jest spokojne zainteresowanie jego samopoczuciem, a nie przekonywanie go za wszelką cenę do rodzinnego przyjęcia.

Źródła:

• HealthyChildren.org (Stages of Adolescence)
• Raising Children Network (Communicating and relationships: pre-teens and teenagers)
• National Institute of Mental Health (Child and Adolescent Mental Health)
• Pacjent.gov.pl (Depresja u dzieci i młodzieży)
• Ministerstwo Edukacji Narodowej (Telefony i miejsca pomocy)