- Wąskie przewody nosowe i zaschnięta wydzielina mogą sprawiać, że niemowlę oddycha głośno, choć nie ma kataru
- Piskliwy dźwięk przy wdechu, który nasila się podczas karmienia, warto skonsultować z pediatrą
- Sól fizjologiczna i delikatne oczyszczanie nosa pomagają tylko wtedy, gdy wydzielina faktycznie go blokuje
- Chrząkanie przy każdym wydechu, sinienie lub wciąganie skóry między żebrami wymagają pilnej pomocy medycznej
Niemowlę sapie przez nos, choć nie ma kataru. Skąd biorą się te dźwięki?
Niemowlę może sapać przez nos bez kataru, ponieważ jego przewody nosowe są bardzo wąskie. Niewielka ilość naturalnej wydzieliny, zaschnięty śluz albo suche powietrze wystarczą, by oddech stał się słyszalny. Dziecko może wtedy pochrapywać, prychać lub wydawać dźwięki przypominające chrząkanie, szczególnie po śnie, podczas karmienia albo po ulewaniu.
Jeśli niemowlę je jak zwykle, ma prawidłowy kolor skóry, nie męczy się podczas ssania i między takimi epizodami oddycha spokojnie, głośniejszy oddech zwykle nie oznacza nagłego problemu. Sam dźwięk nie pozwala jednak rozpoznać przyczyny. Warto zwrócić uwagę, czy odgłos rzeczywiście dochodzi z nosa, czy jest raczej piskliwy, świszczący albo pojawia się przy każdym oddechu z klatki piersiowej.
Nie każdy głośny oddech oznacza katar u niemowlęcia
Katar częściej daje widoczną wydzielinę, zatkany nos, kichanie, kaszel lub kontakt z osobą przeziębioną. U części niemowląt hałas przy oddychaniu ma jednak inne źródło. Piskliwy, powtarzający się dźwięk podczas wdechu może wskazywać na stridor, czyli głośny oddech powstający w górnych drogach oddechowych, a nie w nosie.
Jedną z częstych przyczyn stridoru u niemowląt jest laryngomalacja, czyli większa wiotkość tkanek krtani. Dźwięk bywa wtedy wyraźniejszy podczas płaczu, karmienia i leżenia na plecach. Wiele dzieci z łagodną postacią dobrze je i prawidłowo przybiera na wadze. Jeśli jednak piskliwy oddech regularnie wraca, warto skonsultować go z pediatrą, zwłaszcza gdy dziecko krztusi się podczas karmienia, męczy się przy ssaniu lub słabo przybiera na wadze.
Warto nagrać krótki film, gdy dźwięk jest najlepiej słyszalny, na przykład podczas spokojnego leżenia lub karmienia. Takie nagranie może pomóc pediatrze w ocenie problemu. Nie zastępuje ono badania, ale pozwala lepiej opisać, czy problem pojawia się przy wdechu, wydechu czy tylko przy zatkanym nosie.
Jak pomóc, gdy niemowlę ma zatkany nos i przez to sapie?
Jeśli w nosie widać wydzielinę lub zatkany nos utrudnia dziecku ssanie, można zakropić nos kilkoma kroplami soli fizjologicznej. Po chwili wydzielinę można bardzo delikatnie usunąć aspiratorem. Najlepiej robić to przed karmieniem lub snem, jeśli zatkany nos rzeczywiście przeszkadza dziecku.
Nie ma potrzeby odciągać wydzieliny na zapas ani wielokrotnie w ciągu dnia. Zbyt częste używanie aspiratora może podrażnić śluzówkę nosa, spowodować jej obrzęk i nasilić zatkanie. Niemowlęciu nie podaje się na własną rękę kropli obkurczających błonę śluzową nosa ani leków na katar i kaszel.
Zatkany nos nie zmienia zasad bezpiecznego snu. Dziecko powinno spać na plecach, na twardym, płaskim materacu, bez poduszki, klinów, zwiniętych ręczników i innych podpórek. Podnoszenie materaca lub układanie niemowlęcia pod kątem nie jest bezpiecznym sposobem na zatkany nos.
Chrząkanie u niemowlęcia: kiedy nie czekać na konsultację?
Chrząkanie przy każdym wydechu to co innego niż pojedyncze odgłosy z zatkanego nosa. Może oznaczać, że niemowlę oddycha z wysiłkiem. Pilnej oceny wymaga także bardzo szybki oddech, poruszanie skrzydełkami nosa, wciąganie skóry między żebrami, pod żebrami lub przy szyi oraz wyraźne męczenie się dziecka podczas karmienia.
Natychmiastowej pomocy wymaga sinienie ust lub skóry, bladość, wiotkość, trudność w wybudzeniu, przerwy w oddychaniu trwające ponad 10 sekund albo sytuacja, w której dziecko nie jest w stanie ssać ani wypić zwykłej porcji mleka. W Polsce w takiej sytuacji należy wezwać zespół ratownictwa medycznego pod numerem 112 lub 999. U niemowlęcia poniżej 3. miesiąca życia temperatura 38°C lub wyższa również wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.
Jeśli nie ma objawów nagłych, ale głośny oddech utrzymuje się przez kilka dni, nasila się lub regularnie wraca, warto umówić wizytę u pediatry. Najważniejsze jest obserwowanie całego dziecka, nie tylko samego nosa: sposobu oddychania, karmienia, liczby mokrych pieluch, aktywności i zmiany w jego zwykłym zachowaniu.
Źródła:
- HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (11 Common Conditions in Newborns)
- HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Stridor & Laryngomalacia: Is My Baby’s Noisy Breathing Serious?)
- Children’s Hospital of Philadelphia (Laryngomalacia)
- HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (A Parent’s Guide to Over-the-Counter Medicines for Children)
- NICHD Safe to Sleep (About Back Sleeping)
- NHS (Bronchiolitis)
11
Podcasty
Playlisty tematyczne
