Powiększone węzły chłonne na szyi dziecka. Kiedy wymagają badania?

• Węzły chłonne na szyi często powiększają się podczas infekcji nosa i gardła, zwykle wirusowych
• Po infekcji węzeł może zmniejszać się powoli przez kilka tygodni
• Nie zwlekaj z konsultacją, jeśli węzeł jest twardy, nie przesuwa się pod palcami, szybko rośnie lub znajduje się nad obojczykiem
• Duszność, trudności z połykaniem lub piciem oraz wyraźne osłabienie dziecka wymagają natychmiastowej pomocy

Powiększone węzły na szyi najczęściej towarzyszą infekcji

Powiększone węzły chłonne na szyi dziecka najczęściej pojawiają się przy infekcji nosa, gardła lub uszu. Mogą też reagować na stan zapalny skóry głowy albo problemy z zębami. Węzły chłonne pomagają organizmowi zwalczać infekcję, dlatego podczas choroby stają się większe i łatwiejsze do wyczucia. U młodszych dzieci niewielkie węzły, które przesuwają się pod palcami, bywają wyczuwalne także wtedy, gdy dziecko czuje się dobrze.

Węzeł powiększony podczas infekcji jest zwykle miękki lub sprężysty, przesuwa się pod palcami i nie rośnie szybko. Przy przeziębieniu lub bólu gardła może być lekko bolesny przy dotyku. Sam guzek nie pozwala jednak ustalić jego przyczyny. Warto zwrócić uwagę na to, czy dziecko niedawno chorowało, ma gorączkę, ból zęba lub inne niepokojące objawy.

Jak długo mogą utrzymywać się powiększone węzły chłonne na szyi?

Po infekcji węzeł nie musi zniknąć od razu po ustąpieniu kataru czy kaszlu. Często wyraźnie zmniejsza się w ciągu kilku tygodni, a u części dzieci pozostaje wyczuwalny dłużej. Ważniejsze niż jego wielkość oceniona jednego dnia jest to, czy guzek stopniowo maleje, czy się powiększa.

Nie sprawdzaj węzła wielokrotnie w ciągu dnia ani nie uciskaj go długo. Częste dotykanie może podrażnić skórę i utrudnić ocenę, czy guzek rzeczywiście się zmienia. Jeśli po około 4 tygodniach węzeł nadal jest powiększony, nie maleje lub nie wiadomo, co mogło spowodować jego powiększenie, umów dziecko na wizytę u pediatry albo lekarza rodzinnego.

Kiedy powiększone węzły chłonne u dziecka wymagają pilnej konsultacji?

Skonsultuj dziecko z lekarzem, jeśli objawy nie przypominają zwykłej, łagodnej infekcji. Szczególną uwagę zwróć na pojedynczy węzeł, który szybko rośnie lub jest bardzo bolesny, zwłaszcza gdy dziecko ma wysoką gorączkę. Zaczerwienienie i wyraźne ocieplenie skóry nad węzłem także wymagają konsultacji, ponieważ mogą świadczyć o stanie zapalnym.

Nie zwlekaj z konsultacją lekarską, jeśli pojawi się choć jeden z poniższych objawów:

• węzeł jest twardy, nie przesuwa się pod palcami lub szybko się powiększa
• guzek znajduje się nad obojczykiem
• dziecko ma gorączkę od kilku dni, jest wyraźnie osłabione, senne lub nie ma siły na zwykłą aktywność
• występują nocne poty, niezamierzona utrata masy ciała, łatwe siniaczenie albo krwawienia
• powiększone węzły są wyczuwalne w kilku miejscach ciała
• dziecko ma silny ból szyi, nie chce ruszać głową, a skóra nad węzłem jest czerwona i wyraźnie cieplejsza

Natychmiastowej pomocy wymaga duszność, trudność w połykaniu lub piciu, ślinienie się, bo dziecko nie może przełknąć śliny, albo wyraźne osłabienie i senność. W takiej sytuacji nie czekaj na planową wizytę.

Jak obserwować guzek na szyi dziecka przed wizytą?

Przed wizytą warto zanotować, kiedy guzek został zauważony, czy rośnie, boli przy dotyku i czy skóra nad nim jest zaczerwieniona. Powiedz też lekarzowi o niedawnych infekcjach, bólu zęba, zmianach na skórze głowy, podróżach oraz kontakcie ze zwierzętami, zwłaszcza jeśli dziecko zostało zadrapane przez kota. Podczas badania lekarz sprawdzi sam guzek, ale także gardło, uszy, zęby, skórę głowy i inne węzły chłonne.

Jeśli dziecko czuje się dobrze, a po infekcji pozostały małe węzły, które przesuwają się pod palcami, zwykle nie trzeba od razu wykonywać badań krwi ani USG szyi. Lekarz może zalecić dalszą obserwację lub badania dobrane do objawów, na przykład morfologię, czyli podstawowe badanie krwi, albo USG szyi. Na wizytę warto przygotować informację o tym, kiedy guzek został zauważony, czy się zmienia oraz czy dziecko miało gorączkę lub inną infekcję.

Źródła:

• HealthyChildren.org, American Academy of Pediatrics (Swollen Glands (Lymph Nodes) in Children)
• The Royal Children's Hospital Melbourne (Clinical Practice Guidelines: Cervical lymphadenopathy)
• PubMed Central (An approach to cervical lymphadenopathy in children)
• PubMed Central (Paediatric cervical lymphadenopathy: an evidence-based approach for GPs)