Prezenty kuzynów są „lepsze”. Jak rozmawiać z dzieckiem o porównywaniu się?

• Porównywanie prezentów to często sygnał, że dziecko potrzebuje tyle samo uwagi i poczucia, że jest ważne
• Warto dać dziecku prawo do rozczarowania, nie godząc się jednak na krzyk ani obrażanie
• Równo nie zawsze znaczy sprawiedliwie, bo rodziny mają różne możliwości i zasady
• Wcześniejsze ustalenie zasad prezentowych ogranicza presję, konflikty i rozczarowanie

Dlaczego dziecko porównuje prezenty kuzynów?

Dziecko, które mówi, że prezent kuzyna jest lepszy, zwykle nie ocenia wyłącznie zabawki czy jej ceny. Może próbować zrozumieć, czy jest tak samo ważne dla bliskich i czy zostało zauważone. Porównywanie się z innymi pojawia się już we wczesnym dzieciństwie i pomaga dzieciom budować obraz siebie.

W wieku przedszkolnym dziecko może skupiać się na tym, co najbardziej widoczne: wielkości paczki, liczbie prezentów lub modnej marce. Starsze dzieci częściej dostrzegają też różnice w kosztach, zainteresowaniach i rodzinnych zwyczajach. Nie oznacza to automatycznie braku wdzięczności ani złego wychowania.

Dziecko zazdrości prezentu kuzyna. Jak reagować bez zawstydzania?

Najpierw warto nazwać to, co widać: „Chyba jest ci przykro, bo bardzo podoba ci się ten zestaw”. Uznanie emocji nie jest zgodą na pretensje, wyrywanie zabawki czy obrażanie innych. Dziecko łatwiej słucha o zasadach, kiedy czuje, że dorosły zauważył jego rozczarowanie.

W chwili silnych emocji wystarczy krótki komunikat stawiający granicę, na przykład: „Możesz być zły, ale nie wolno mówić kuzynowi, że nie zasługuje na prezent”. Rozmowę o tym, co można było powiedzieć inaczej, lepiej przełożyć na moment po uspokojeniu. Wtedy można przećwiczyć zdanie: „Też chciałbym coś takiego, czy mogę dopisać to do listy życzeń?”.

Unikaj określeń takich jak „niewdzięczny” lub „rozpieszczony”, bo przenoszą uwagę z sytuacji na ocenę dziecka. Lepiej zauważyć konkretną umiejętność: spokojne poproszenie, odłożenie rozmowy na później albo podziękowanie mimo rozczarowania. Takie zachowania warto wzmacniać od razu, prostym i konkretnym komentarzem.

Równo a sprawiedliwie: jak wyjaśnić różnice między prezentami dzieci?

Dzieci często rozumieją sprawiedliwość jako identyczne prezenty dla wszystkich. W rodzinie nie zawsze jest to możliwe ani potrzebne, ponieważ różnią się budżety, pomysły dorosłych, wiek dzieci i ich zainteresowania. Można spokojnie powiedzieć, że prezenty nie są miarą tego, kto jest bardziej kochany lub ważniejszy.

Pomaga prosty komunikat dopasowany do wieku dziecka. Nie trzeba tłumaczyć wszystkich finansowych decyzji dorosłych, wystarczy jasno wskazać, że każda rodzina wybiera prezenty po swojemu. W rozmowie można odwołać się do kilku stałych zasad:

• Cena prezentu nie określa wartości ani znaczenia dziecka w rodzinie
• Inne zainteresowania dzieci naturalnie przekładają się na inne podarunki
• O rzecz można poprosić spokojnie, bez krytykowania prezentu innego dziecka
• Nie każdy wymarzony przedmiot musi zostać kupiony od razu

Jak ograniczyć porównywanie prezentów przed świętami i urodzinami?

Przed spotkaniem rodzinnym dobrze jest ustalić, czego dziecko może się spodziewać i jak może mówić o swoich życzeniach. W codziennych rozmowach warto kierować uwagę także na gest, wspólny czas i osoby, które pamiętały o dziecku, zamiast wyłącznie na wartość rzeczy. Dobrym rytuałem jest wymienienie po wydarzeniu jednej rzeczy, która ucieszyła, oraz jednej sytuacji, z którą trudno było sobie poradzić. Dzięki temu porównanie prezentów staje się okazją do nauki mówienia o potrzebach, a nie rodzinną kłótnią.

Źródła:

• Raising Children Network (Self-esteem in children 1-8 years)
• PMC / Child Development Research (A Developmental Examination of Children's Choices in a Social Comparison Context)
• Child Mind Institute (How to Help Children Calm Down)
• Child Mind Institute (How to Help Siblings Get Along)
• ZERO TO THREE (Nurturing Gratitude)
• HealthyChildren.org / American Academy of Pediatrics (Beyond Thanks: 5 Ways to Nurture Gratitude in Children)
• PMC / Frontiers in Psychology (Self-esteem and resistance to materialistic influence in adolescents)
• PMC / Young Consumers (Gratitude as an antidote to materialism in young consumers)
• Triple P – Positive Parenting Program (Consider Presence over Presents: Promoting Gratitude with our Kids)
• Child Mind Institute (Complete Guide to Managing Behavior Problems)