- Złość po przegranej jest naturalna, ale bicie, wyzwiska czy niszczenie zabawek wymagają natychmiastowej reakcji.
- O zasadach i zachowaniu rozmawiaj z dzieckiem dopiero wtedy, gdy emocje już opadną.
- Jasne zasady, gry bez wygranych i przegranych oraz równe szanse skutecznie zmniejszają napięcie między dziećmi.
- Doceniaj starania i uczciwą grę, a nie tylko sam wynik.
Pierwsze minuty po przegranej. Jak reagować na wybuch?
Wybuch złości po przegranej nie oznacza, że dziecko nie umie przegrywać. Często stoi za tym bezsilność, wstyd lub rozczarowanie, zwłaszcza gdy starsze rodzeństwo stale wygrywa. W trakcie takiego wybuchu maluch po prostu nie jest w stanie przyswoić żadnych tłumaczeń.
Najpierw powiedz spokojnie to, co widzisz, na przykład: „Widzę, że ta przegrana bardzo cię złości”. Od razu zaznacz jednak granicę: złość jest w porządku, ale bicie, wyzwiska i rzucanie rzeczami już nie. Gdy rodzeństwo zaczyna się szarpać, po prostu je rozdziel i zabierz grę.
Porozmawiajcie dopiero wtedy, gdy emocje całkowicie opadną. Zapytaj dziecko, co było dla niego najtrudniejsze i co może zrobić następnym razem, gdy złość powróci. Podpowiedz mu na przykład poproszenie o przerwę czy zaproponowanie rewanżu. Zamiast szukać winnego, po prostu przypomnij zasady, które obowiązują oboje dzieci.
Sposoby na zabawę bez kłótni i rywalizacji
Frustracja rośnie, gdy dzieci mają nierówne szanse. Młodsza pociecha z reguły przegrywa ze starszym rodzeństwem, dlatego dobieraj gry odpowiednio do wieku. Zwracaj też uwagę na starania, cierpliwe czekanie na swoją kolej i uczciwą grę zamiast oceniania, kto jest w czym lepszy.
Zanim rozłożycie planszę, ustalcie z dziećmi jasne reguły:
- Gramy według reguł ustalonych na początku i nie zmieniamy ich w trakcie gry.
- Po przegranej można poprosić o rewanż, ale bez złości i obrażania drugiej osoby.
- Gdy emocje biorą górę, robimy krótką przerwę w grze.
- Jeśli ktoś zacznie krzyczeć lub bić, odkładamy grę do momentu, aż wszyscy się uspokoją.
Kiedy złość po przegranej powinna zaniepokoić rodzica?
Jednorazowa kłótnia po przegranej to naturalny element nauki emocji. Jeśli jednak wybuchy powtarzają się ciągle, są wyjątkowo silne lub dochodzi do przemocy wobec brata czy siostry, skonsultuj się ze specjalistą. Pomoc wykwalifikowanego psychologa dziecięcego, pedagoga lub wizyta w poradni psychologiczno-pedagogicznej pomoże ustalić źródło problemu. Na co dzień ćwiczcie sposoby na wyciszenie w spokojnych momentach, zanim znów usiądziecie do gier z elementem rywalizacji.
Źródła:
- Raising Children Network (Helping children calm down: 3-8 years)
- Raising Children Network (Sibling fights: how to handle them)
- Raising Children Network (Playing fair: tips for kids & parents)
- Child Mind Institute (How Can We Help Kids With Self-Regulation?)
- Triple P – Positive Parenting Program (How to help your child be a good sport, whether they win or lose)
- Triple P – Positive Parenting Program (Kids fighting? Try these positive tips to reduce the rivalry)
- HealthyChildren.org – American Academy of Pediatrics (Sibling Relationships: How to Help Your Kids Build Healthy Bonds)
- Raising Children Network (Sibling fighting: pre-teens and teenagers)