Od wielkiego sukcesu do tragedii. Losy warszawskiej kamienicy zadziwiają

2026-01-12 6:45

Kamienica przy dawnym adresie Leszno 13 - dzisiejsza al. Solidarności 93 — to miejsce, które w swoich murach pomieściło niezwykłe dzieje: od spektakularnego sukcesu, przez tragedię i zmienność losu Warszawy, aż po odrodzenie jako przestrzeń sztuki.

Leszno 13

i

Autor: PIOTR GRZYBOWSKI, ARCHIWUM PAŃSTWOWE W WARSZAWIE
Super Express Google News
  • Kamienica przy al. Solidarności 93 ma niezwykłą historię: od sukcesu, przez tragedię, aż po odrodzenie.
  • Zbudowana w 1912 r. przez żydowskiego przedsiębiorcę, w czasie wojny była siedzibą osławionej „Trzynastki” w getcie warszawskim.
  •  Dziś mieści się w niej Teatr Kamienica, a jej mury kryją ślady dawnej, żydowskiej przeszłości.
  • Odkryj pełną historię tej niezwykłej kamienicy i jej przemian na przestrzeni wieków!

Kamienica przy alei Solidarności 93 w Warszawie to nie tylko budynek, ale żywy świadek historii, który skrywa w sobie opowieści o fortunie, tragedii i niezwykłym odrodzeniu. Jej mury pamiętają czasy świetności przedwojennej Warszawy, mroczny okres getta, powojenną odbudowę, aż po współczesne życie jako centrum sztuki.

Niezwykła historia warszawskiej kamienicy

Zbudowana w 1912 roku z inicjatywy zamożnego żydowskiego przedsiębiorcy, Michała Roga, kamienica przy dawnej ulicy Leszno 13 (dziś al. Solidarności 93) była perłą architektoniczną. Projekt Dawida Lande'a, jednego z najwybitniejszych architektów epoki, nadał jej styl "geometryzującej secesji" – wczesnego modernizmu, który wyróżniał się nowoczesną elegancją. Przed wojną zamieszkiwali ją prawnicy, lekarze i przedsiębiorcy, świadcząc o jej prestiżowym charakterze.
Henryk Sienkiewicz jakiego nie znaliście? | SŁAWOMIR KOPER | CNC

Tajemnice  i świadectwa przeszłości

Gdy wybuchła II wojna światowa i utworzono getto, kamienica znalazła się w jego granicach. Stała się siedzibą osławionego Urzędu do Walki z Lichwą i Spekulacją, powszechnie znanego jako "Trzynastka". Choć formalnie miał regulować ceny, w rzeczywistości do 1941 roku służył jako narzędzie okupanta do inwigilacji i represji mieszkańców getta. Po likwidacji getta w 1942 roku budynek znalazł się po "aryjskiej" stronie. Uszkodzona podczas Powstania Warszawskiego, kamienica została odbudowana po wojnie, lecz straciła swój dawny, ozdobny charakter.

Nowe życie budynku: Teatr Kamienica

Na początku XXI wieku kamienica zyskała nowe życie dzięki Emilianowi Kamińskiemu. W 2009 roku, dokładnie w setną rocznicę jej powstania, po gruntownym remoncie i adaptacji, otworzył w niej Teatr Kamienica. Podczas prac remontowych natrafiono na niezwykłe pamiątki dawnej, żydowskiej przeszłości budynku – fragmenty aron ha-kodesz (świętej szafy na zwoje Tory), co świadczyło o tym, że piwnice i podziemia kamienicy służyły jako miejsce religijnych rytuałów. Dziś, po śmierci Kamińskiego, teatr z powodzeniem prowadzi jego żona, Justyna Sieńczyłło, kontynuując artystyczne dziedzictwo tego niezwykłego miejsca.

Sonda
Czy interesujesz się historią Polski?
Sławomir Koper „Kartki z kalendarza. II Rzeczpospolita”

Player otwiera się w nowej karcie przeglądarki