Nie pierwszy raz ludzkość, w tym warszawiacy, zmagają się ze śmiercionośną zarazą. Wysokie i głębokie na 170 cm wały i okopy pełniły role sanitarno-kontrolną a ich zadaniem było zapobieganie szerzącym się w owym czasie licznym epidemiom dżumy, poprzez kontrolę i filtrowanie ruchu do i z miasta. Kiedy powstały i kto je wymyślił?
5 października 1770 Marszałek Wielki Koronny Stanisław Lubomirski wydał następujące obwołanie:
Szerząca się w państwach Rzeczypospolitej morowa zaraza, miejsca nawet odległe nieubezpieczone łatwo zasięgać mogąca, każdemu powszechnym grozi nieszczęściem. Przeto troskliwością obywatelów miejsca tego i chęcią brania się do jak najprędszego ratunku zagrzany z obowiązków Urzędu mego Marszałkowskiego, mając w czułości, by miasto rezydencji JKMci, Warszawa, a w nim umieszczeni obywatele ochroną swoją, ile możności, znajdowali, te najdokładniejsze wynajduję być środki, aby ku tym pewniejszemu i ubezpieczeniu i łatwiejszemu podróżnych i kupców przybywających z miejsc odległych rozeznaniu, towarów zaś i fantów wszelkich rewidowaniu i okurzaniu, a podejrzanych osób niedopuszczeniu, lub kwarantann odprawowaniu, toż miasto okopać, do czego gdy łatwiejsze, ile bez funduszu, nie wynajdują się sposoby, a czas przynaglający i trwoga samychże obywatelów, chętnie do działania tej czynności skłaniających się, prędkiego wymaga uskutecznienia..
ZARAZA w stolicy! Stawiają namioty w szpitalu na Woli!
Praga otrzymała 3-kilometrowe wały obejmujące tereny prywatne: Skaryszew, Pragę Biskupią, Pragę Książęcą i Golędzinów. Przebiegały one w rejonie dzisiejszej ulicy Lubelskiej przez tereny Dworca Terespolskiego, ulicę Markowską, przecinały tory kolejowe Dworca Petersburskiego, ulicę Inżynierską, przez tereny wojskowe aż do nasypu kolejowego obecnego Dworca Gdańskiego. Praga w obrębie Wałów Lubomirskiego objęła 165 hektarów, czyli 1,65 km2 i liczyła ok. 6500 mieszkańców. U wylotu głównych traktów komunikacyjnych znajdowały się rogatki: Grochowskie, Ząbkowskie i Goledzinowskie.
Tak dotrze do Warszawy śmiertelny wirus?
W lewobrzeżnej Warszawie wały te miały długość 12,8 km i powierzchnię 1470 ha, a ruch odbywał się tylko przez sześć wejść do miasta, późniejsze rogatki: Czerniakowskie, Mokotowskie (pl. Unii Lubelskiej), Jerozolimskie (róg Alej Jerozolimskich i ul. Grójeckiej), Wolskie (zbieg ulic: Wolskiej, Chłodnej, Towarowej i Okopowej), Powązkowskie (ul. Dzika), Marymonckie (wieś Pólków).
Epidemia dżumy nie dotarła jednak do Warszawy, gdyż w 1771 zakończyła ją ostra zima. Wały utraciły swoją funkcję 8 kwietnia 1916 roku, kiedy nastąpiło włączenie do stolicy znacznych obszarów poza wałami, na mocy rozporządzenia generała-gubernatora Hansa von Beselera. Dziś o dawnych wałach praskich przypomina nazwa ulicy Zaokopowej.
Warszawskie szpitale w stanie podwyższonej gotowości. Wszystko przez zarazę z Chin!
Podcasty
Playlisty tematyczne
